Indringers op mijn blog

Sinds enige tijd wordt dit blog opvallend veel bezocht door buitenlanders, Meestal zijn het Russen, maar gisteren waren het 21 bezoeken uit Turkije, 4 uit Oekraine en 4 uit Rusland. Gelukkig zijn er ook nog bezoekers uit andere delen van de wereld, van wie ik denk dat ze mijn Nederlands kunnen lezen. Maar wat doen die Oost-Europeanen op mijn blog. Ik word er ongerust van. Gebruiken ze het als toegang tot andere bestanden op mijn computer? Kunnen ze alles zien en erger nog overnemen? Ik zou graag die vraag aan iemand willen stellen, maar weet niet aan wie.

Mijn provider kan er kennelijk niets tegen doen en ook mijn dure virusscanner beschermt me niet tegen deze indringers. Weet een van mijn echte lezers misschien wat er aan de hand kan zijn?

Een nieuw type Zomergast?

Zondag was wetenschapsjournalist Ionica Smeets te gast bij Zomergasten van de VPRO. Ik had er niet veel van verwacht want Ionica is van een andere generatie dan ik en ook nog eens een Beta. Ik wist dat ze een leuk mens is, dat kan dus in de combinatie van jong en Beta, maar ik dacht dat ze een andere belangstelling zou hebben dan ik en dus fragmenten zou laten zien die mij niet aanspreken. Aanvankelijk kreeg ik gelijk. Wat moet ik met een uitleg over de bijzondere schoonheid van de priemgetallen en een cabaretier die jaren heeft gezocht naar een lied waarbij het laatste woord van een zin de vertaling is van het een na laatste woord. Ik vond het allemaal nogal gezocht en dreigde af te haken. Het ging me ook ietsje te snel, geef ik toe.

Net op dat moment werd het interessant. Ionica prees de absolute waarde van haar collega wetenschappers en bedoelde daarmee wiskundigen, natuurkundigen en scheikundigen en vond het onbegrijpelijk en ongepast dat zij door de intellectuelen van deze wereld met zoveel dedain worden behandeld. Ze toonde een fragment uit DWDD waarin dat duidelijk moest worden.

Ik waande me terug in de zeventiger jaren, toen ik aan de Vrije Universiteit taal en letterkunde studeerde en op de faculteit een felle discussie woedde over de vraag of alfa's en gamma's wel wetenschap bedrijven. Ik geloof dat ik als taalkundige nog mee mocht doen, maar al die letterkundigen moesten vooral hun mond houden. In Nederland deelt men wetenschappers in in Alfa, Beta en Gamme wetenschappers. Tot de Alfa-wetenschappers rekent men filosofen, geschiedkundigen, taalkundigen en theologen. Tot de Gamma's antropologen, economen, geografen, psychologen en sociologen. Ionica hanteerde nu een hele andere indeling, nl. wetenschappers en rekende daar uitsluitend haar vrienden wiskundigen, natuurkundigen enz. toe en de andere groep gestudeerden. Dat zijn de  intellectuelen. Die laatsten leveren volgens haar geen enkele bijdrage aan de vooruitgang van de wereld. Hen past dus meer respect voor de Beta's.

"Je bent jong en je wilt wat", dacht ik. Wel slordig voor iemand die de schoonheid van het denken benadrukt. Wilfried de Jong, de brave, liet het zo.

Eigen geweten en persoonlijke moed?

In 400 v Chr. schreef de grote Griekse dichter Sophokles zijn drama Antigone. Ik moet er steeds aan denken nu er in de wereld zoveel heftigs gebeurt. Hoe moeten we erop reageren? Wat doen we ermee? Antigonee is de dochter van Oidipoes en zijn moeder Iokaste. Toen Oidipoes afstand deed van de troon gaf hij zijn koninkrijk aan zijn twee zonen Eteocles en Polynices die zich bereid verklaarden om het land om en om een jaar te regeren. Maar zij keken niet meer om naar hun vader, die hen vervloekte wegens hun nalatigheid.
Na het eerste jaar weigerde Eteocles de troon met zijn broer te ruilen. Polynices besloot dan Thebe aan te vallen met zijn aanhangers. Beide broers kwamen om in de strijd: de vloek van Oedipus was aldus vervuld. Koning Creon, die de troon besteeg, verbood dat Polynices begraven zou worden. Antigone, de zus van Polynices negeerede het verbod en werd gevangen genomen. Creon gaf opdracht haar levend te begraven, ondanks het feit dat ze net verloofd was met zijn eigen zoon, Haemon. Antigones zus Ismene verklaarde dat zij ook had geholpen bij de begrafenis en wilde hetzelfde lot ondergaan. Via Tiresias, een blinde profeet, lieten de goden hun afkeuring blijken over Creons besluit. Hij herriep zijn besluit en besloot Polynices zelf te begraven. Hij was te laat. Antigone had zichzelf al opgehangen. Toen Creon aankwam bij de tombe waar Antigone begraven zou worden werd hij door Haemon, zijn eigen zoon aangevallen, waarna Haemon inzag dat hij zijn eigen vader wilde vermoorden. Vervolgens pleegde hij zelfmoord. Toen Creons vrouw Eurydice hoorde van de dood van haar zoon sloeg ook zij de hand aan zichzelf. Zo moest Creon toezien hoe zijn familie de dood vond door zijn trots en omdat hij te laat tot inkeer was gekomen.

Voor mij gaat het stuk over het eigen geweten van de mens tegenover de veiligheid van de macht en de regels. Gelukkig zijn er nog steeds mensen die niet meehuilen met de gevestigde orde, de media. Mensen die zelf willen nadenken en hun geweten onderzoeken. Mensen zoals de bevolking in het rampgebied in de Oekraïne die een monumentje oprichten voor de slachtoffers van de ramp met de MH 17, mensen als Obama die de Jezidi niet wil laten opjagen en vermoorden in de bergen van Irak. Waarom geven we de Koerden geen eigen staat? Ik kan hier een lange lijst schrijven van mensen die persoonlijke moed tonen, maar kijk zelf maar rond en vraag je af wat jezelf kunt doen.

 

De Veilige Veste

Sommige berichten maken me blij, zoals het volgende dat ik zag in Kunstuur. De Veilige Veste in Leeuwarden kreeg de Hedi d'Anconaprijs 2014 voor excellente zorgarchitectuur. Initiators van deze tweejaarlijkse prijs zijn het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en TNO De jury constateerde dat veel gebouwen voor zorginstellingen vooral aan de binnenkant meer aandacht verdienen. Uiteindelijk moeten de bewoners erin wonen en hebben zij weinig aan een opvallende buitenkant. Omdat aan deze prijs in de gewone media weinig aandacht aan wordt besteed, heb ik er een weblog aan gewijd.

Veilige Veste, een opvang in Leeuwarden voor meiden die op de vlucht zijn voor bijvoorbeeld huiselijk geweld, loverboys en gedwongen prostitutie vormt hierop een uitzondering. Zowel de buitenkant, als de binnenkant zijn opvallend. Maar het meest opvallend is de openheid van het zorgconcept. De heersende praktijk is dat deze groep wordt opgevangen op anonieme locaties zodat de kans op confrontatie met de daders minimaal is. “Maar dat is de wereld op zijn kop”, vindt initiatiefnemer Linda Terpstra van Fier Fryslân. “Waarom moeten de slachtoffers zich verschuilen?” Met de Veilige Veste is de situatie daarom omgedraaid. De opvang van de meiden en vrouwen bevindt zich nu in een nieuw en opvallend gebouw, recht tegenover een woonwijk. Locatie en ontwerp als statement: slachtoffers hebben niets om zich voor te schamen, en recht op de best mogelijke zorg in een goede, veilige omgeving. “Hun positie is een maatschappelijk probleem, dat met een opvallende huisvesting uit de anonimiteit wordt getrokken. Een mooi, markant gebouw op een zichtbare plek vormt een tastbare erkenning van de problematiek en draagt bij aan een oplossing.” Het voormalige politiebureau is klimaatneutraal verbouwd en de veiligheidsmaatregelen zijn goed op elkaar zijn afgestemd. Zo is er 24-uurs cameratoezicht, kogelvrijglas en zijn er veiligheidssluizen.

 

Het Dikke Ik (2)

Ìn oktober 2008 schreef ik een blog over Het Dikke Ik. Kijk om je heen, schreef ik, en je ziet ze overal. Zes jaar later bestaat het Dikke Ik nog steeds. Veel zogenaamde opiniemakers zijn Dikke Ikken. Wij kijken naar de journalisten in Kijken in de Ziel en ons valt op hoeveel onzin er wordt gekletst. Je zou toch denken dat een goede journalist eerst nadenkt, voordat hij spreekt, maar dat lijkt niet waar. Kijken Dikke Ikken ooit in de spiegel? Hebben ze geen vriend of vriendin die hen maant tot zelfcorrectie? Kennelijk niet, want als ze dat wel zouden doen, zouden ze geen Dikke Ikkers meer zijn. Dikke Ikkers hebben overal en altijd gelijk. Ze hebben van alles verstand van. En ze willen zich heel graag laten horen. Niet vreemd dus, dat je op Facebook veel Dikke Ikken tegenkomt. Dikke Ikken hoeven niet lang na te denken.

Al een tijdje vraag ik me naarstig af of je die Dikke Ikken tot rede kunt brengen. Moet je ze bestrijden, tegenspreken, belachelijk maken, corrigeren, of kun je ze beter doodzwijgen. Als het echt onze opiniemakers zijn is het laatste niet verstandig. Laten we vooral het tegengeluid laten horen, ook op Facebook.

Rust, regelmaat en reinheid

In mijn behoefte aan orde en overzicht in deze turbulente tijden vond ik deze foto's van het klooster St Martin de Canigou, gelegen in de oostelijke Pyreneeën. Het klooster dateert uit de 11e eeuw en is gebouwd door een edelman die na persoonlijk leed een plek zocht om zich met zijn God terug te trekken. Geen luxe Cisterciënzer Abdij, maar een plek voor gebed en bezinning.

 

de monniken



Salomé

De Stem des Volks

Sinds een paar maanden beweeg ik me in een wonderlijke wereld. Met enige aarzeling heb ik me aan Facebook gewaagd. Jongere vrienden hebben me overgehaald. Uit nieuwsgierigheid heb ik Ja gezegd. Misschien is dat niet helemaal waar, want aan Twitteren zal ik me niet wagen. Daar hoor ik die trawanten ook niet enthousiast over zijn. Twitteren is voor het kippenvolk. De een kakelt en de volgende kakelt na. Het is geloof ik niet de bedoeling dat je tegen twittert. Vervelend vind ik het dat luie twitteraars hun twitterberichten op Facebook zetten. Ik houd niet van dat soort vervuiling.

Na deze maanden is het tijd om te evalueren. Ook al aangezet door het NTR programma Het Filosofisch Kwintet olv Clairy Polak dat het in de eerste aflevering had over de invloed van de nieuwe media op de samenleving. Zoals vaak werd er veel gepraat en weinig geconcludeerd. Daar zijn het ook filosofen voor. Maar dat is andere kost. Hoewel ook weer niet, want dat gebeurt op facebook ook. Veel berichten worden de wereld in gestuurd, die geen enkele betekenis laat staan invloed hebben. Voor veel mensen is het belangrijk om zich iedere dag te laten horen. Maar niet iedereen heeft iedere dag iets interessants te melden, dus hoor ik de laatste dagen veel over vakanties, de hond, de tuin, ziektes, de boodschappen en andere onzin. Die komen niet van echte vrienden, maar van "vrienden" die er trots op zijn dat ze veel vrienden hebben. Vooral politici hebben heel erg veel vrienden. Dat denken ze althans. Ze melden zich aan en vragen om vriend te mogen worden. Voordat je het weet zit je eraan vast en krijg je berichten over waar ze allemaal geweest zijn, maar niet wat ze er hebben gedaan. Het zou hen sieren om bescheiden te zijn, want juist zij hebben weinig te melden. Eigenlijk zou ik wel van die vrienden af willen, maar ik kan niet vinden of dat kan.

Wat dan overblijft zijn de berichten van de echte vrienden. Vrienden die iets laten horen als ze iets te melden hebben waarvan ze denken dat het voor hun echte vrienden belangrijk is om te weten: foto's, dromen, gedichten, passies, denkbeelden. Kunnen die politici nog iets van leren. Maar vermoedelijk is het medium niet snel genoeg. Daarom twitteren ze liever.

Walter Guttmann ( Duisburg 5 juni1928- Herzlyia 28 juni 2014)

Walter, Thamar en neef Thamir

 

Walter Guttmann is op 28 juni jl. op 86-jarige leeftijd overleden. Walter was de vriend van Thamar Notowitz, mijn goede vriendin, die vorig jaar stierf. Beiden zijn ze er nu niet meer. Dat is een groot gemis. Ik kende Walter door Thamar. De eerste keer dat ik hem ontmoette was een jaar of tien geleden bij een feestje, toen Thamar vierde dat zij met succes een studie Tweede taalverwerving had afgerond. Hij was er voor overgekomen uit Israël. Daarvoor had ik al veel over hem gehoord. Thamar en hij kenden elkaar lang en goed. Walter was na zijn vlucht uit Duitsland voor het Hitler regime opgenomen in het gezin van de moeder van Thamar. Die waren ook uit Duitsland gevlucht.

Walter had de oorlog overleefd, maar vraag niet hoe. Alle leed en verschrikking had hem niet gebroken. Hij genoot van het leven, reisde de hele wereld over, had intense belangstelling voor alles dat met kunst en het leven had te maken. Die belangstelling deelden we in de briefwisseling die na onze kennismaking op gang was gekomen. Wij deelden ook het verdriet om het verlies van Thamar. Nu is hij niet meer. Ik zal hem heel erg missen.

Guggenheim in Cobra

"Ongelooflijk", noemt kunstenaar Jeroen Henneman het aan het begin van het Kunstuur filmpje dat op de site van het Cobra Museum staat. "Ongelooflijk, dat wij deze kunstwerken nu hier kunnen zien." Ongelooflijk. Dus ben ik gaan kijken en het is ongelooflijk. Tot eind augustus hangt het er en iedereen die interesse heeft in moderne kunst moet gaan kijken. Je krijgt niet alleen vijftig fantastische werken voorgeschoteld, maar ook inzicht in de kunst van na WO II. Het treffen van Amerika en Europa in een allerindividueelste expressie. Ongelooflijk. Kijk vooral op de site van het Cobra Museum voor een goede uitleg. Voor de werken moet je echt zelf gaan kijken.

 

 

Falende toezichthouders

Toezichthouders. We hebben er een heleboel in dit land. Ik noem er een paar: de autoriteit Financiële Markten en De Nederlandse Bank, die de financiële crisis niet zagen aankomen, laat staan hebben voorkomen. De Nederlandse Zorgautoriteit, die loopt aan de hand van de ziekenhuizen en de farmaceutische industrie die zij moeten controleren, de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit, Het College Bescherming Persoonsgegevens,en zo kan ik nog wel een poosje doorgaan. 

Die toezichthouders moeten ervoor zorgen dat al die organisaties die voor de publieke zaak zorgen in het gareel blijven lopen, hun taken naar behoren uitvoeren. Een van de eerste vereiste om deugdelijk toezicht te kunnen houden is dat zo'n toezichthouder onafhankelijk is. Er is dus iets heel vervelends aan de hand als die toezichthouders falen of erger nog, aan de hand lopen van de organisaties die zij in de gaten moeten houden. Langzaam begint het in Den Haag door te dringen, dat het zo niet kan. Dat met het falen van de toezichthouders de geloofwaardigheid van de politiek op de tocht komt te staan. Jarenlang hebben ze in Den Haag boter op het hoofd gehad en nu janken ze krokodillentranen.

Gaat het goedkomen? Ik waag het te betwijfelen. Politici zijn in het algemeen zelfvoldane mensen die het systeem graag in stand willen houden en geen pottenkijkers dulden. Dat hebben ze jarenlang kunnen volhouden door vriendjes op belangrijke functies te plaatsen. Overal zie je oud politici terugkomen. Wat moet je daarmee als ze niet worden geparachuteerd?

Van zwart en wit naar tintelend grijs?

Ik wilde iets schrijven over uitspraken van Lidewij Edelkoort, de trendwatcher. Zij gelooft dat wij leven in een boeiende tijd voor mensen die het willen zien. Ze doelt niet op de aantrekkende economie. Zij is meer van het einde aan de groei en gelukkig zijn met wat er leeft om je heen. Ze doelt op het slechten van de vermeende tegenstellingen tussen man en vrouw, jong en oud, zwart en wit, ziek en gezond, kunst en ambacht. Zo kan ik er ook wel een paar noemen, maar ik aarzel. Want deze ontwikkeling geldt alleen in de westerse samenleving, vrees ik. In kranten en op televisie zie je dat het in andere delen van de wereld heel anders is. In veel landen zijn de mannen zo bang voor de geheime krachten van vrouwen, dat ze ze massaal verkrachten en vermoorden. In heel veel delen van de wereld krijgen mensen niet eens de kans om oud te worden, omdat er aan de lopende band wordt gemoord en geplunderd of ze van huis worden verjaagd en onder erbarmelijke omstandigheden worden opgevangen in kampen. In heel veel landen is er een gigantische kloof tussen de paar mensen die het goed hebben en de massa die nauwelijks kan bestaan. In al die delen van de wereld maken mensen mooie dingen, zo mooi dat ze het zelf niet eens weten.

Dus wat moet ik met het slechten van tegenstellingen in een wereld waar je al het leed iedere avond bij je avondeten krijgt? Moet ik ze negeren of zien als een teken dat het anders gaat worden. Want het kan toch niet zo zijn dat alleen wij westerlingen sprongen voorwaarts maken. Er moet toch een tijd komen dat de ogen van de wereld open gaan en dat mensen zien wat zij verkwanselen. Om een bijdrage te leveren aan het openen van de ogen, heb ik dit weblog geschreven. Gewoon omdat ik me niet wil neerleggen bij al die ellende.

Andere Zwanen

Onze kleine zwaantjes zijn nog steeds zoek. Maar aan het einde van de sloot heeft een andere familie Zwaan het leven gegeven aan twee kleine zwaantjes. Eergisteren zaten ze nog veilig bij moeder onder de vleugels.

De Zwanen zijn zoek

Anderhalve week geleden waren de eieren van het zwanenpaar in onze sloot uitgebroed. Twee dagen hadden we vader en moeder bezig gezien met het draaien van de eieren. Op een avond zagen we moeder zwaan langs zwemmen met de jongen op haar rug. We moesten goed kijken om ze te zien, maar af en toe stak er een zijn kop uit de vleugels. We dachten dat ze een leefplaats hadden gevonden op het hoekje bij het fietspad. Maar net als een paar jaar geleden was het hen daar te druk. Over het fietspad loopt en fietst van alles: schoolkinderen met hun ouders, honden, trimmers, gewone wandelaars. Kennelijk vonden ze het er te druk en te onrustig. De ochtend van hun vertrek zag ik vader zwaan vervaarlijk vleugelklappend om een grote hond angst aan te jagen.

Sinds die tijd zie ik moeder en jongen nergens meer. Vader ligt bij de ingang van een zij sloot. Dus ze zouden daar in de buurt moeten zijn. Maar het riet is gegroeid en ik kan ze nergens vinden. Dat is heel erg jammer omdat we er zo van kunnen genieten. Gelukkig zit er aan het eind van onze sloot nog een zwaan op een nest. Misschien wil die haar jongen wel aan ons tonen.

Oprukkend rechts

Bij de Europese verkiezingen heeft rechts in een paar landen fors gewonnen. Oprukkend rechts is gevaarlijk. Ik vind het daarom vreemd dat veel Nederlandse politici er zo weinig aandacht aan besteden. Alexander Pechtold, leider van D66 en boegbeeld van de redelijke politiek, wees er gisteren in Nieuwsuur op dat de Socialisten en de Christen Democraten in Europa nog steeds tweederde van de zetels hebben in het Europees parlement. Hij sloeg de plank volkomen mis. Het Europees Parlement is een tandeloze tijger. Gevaarlijk wordt het als in Frankrijk en Engeland een extreem rechtse regeringsleider wordt gekozen. Die kunnen allerlei redelijke besluiten, zoals bijvoorbeeld een Europees asielbeleid, blokkeren. Grenzen dicht en zoek het uit in jullie eigen land, waar je je leven niet zeker bent.

Idioot dus dat al die redelijke politici niet wijzen op de gevaren van nationalisme. Want extreem rechts is in de allereerste plaats fel nationalistisch. Frankrijk voor de Fransen. Van die Engelse heb ik minder sjoege, maar daar zal wel hetzelfde gelden. Waar extreem nationalisme toe leidt kunnen we iedere zaterdagavond zien in de serie op televisie over de Eerste Wereldoorlog. Leiders die hun volk meesleuren in een vierjaren durende oorlog die nergens over gaat, zoals de meeste oorlogen dat doen, maar wel heel veel slachtoffers eist en het leven geheel ontwricht.

De zogenaamde redelijke politici met Alexander en Mark voorop moeten het tij keren. Dat doe je niet door bezwerende formules uit te spreken. Die worden niet meer geloofd, Dat doe je door stelling te nemen. De angsten van de kiezers serieus te nemen en oplossingen te bieden. Want al die kiezers die op rechts hebben gestemd of thuis zijn gebleven lijden aan bestaansangst waar we overigens allemaal last van hebben. Hoor ze maar roepen: ze nemen onze banen af, verkrachten onze vrouwen, vermoorden onze kinderen, passen zich niet aan, eten geen bloemkool. Mijn oproep aan al die redelijke politici is om al die mensen erop te wijzen hoe het werkelijk zit en oplossingen voor hun echte problemen te bieden. Kan toch niet zo zijn dat al die redelijke politici net doen alsof hun neus bloedt.

De Kinderboerderij

Nog niet zo lang geleden, maakte ik verre en spannende reizen. Ik genoot er met volle teugen van. Toen het plotseling niet meer kon, dacht ik dat mijn wereld in zou storten. Dat valt reuze mee. Ik heb ontdekt dat ook in mijn kleine omgeving veel te genieten valt. Vanmorgen bracht ik bijvoorbeeld in het vroege morgenlicht een bezoek aan de Kinderboerderij in het Stadspark. Ik was niet de enige. Veel opa's en oma's kwamen op de fiets met hun kleinkinderen om de beesten te voederen. Het werd een leven van jewelste. Misschien minder spectaculair dan verre oorden, maar wel erg leuk.

 

 

 

Leven in de Sloot

huisje aan de sloot

Ieder voorjaar is het weer een gaan en komen van vaste en nieuwe gasten in onze sloot. Een paar dagen geleden zaten er twee kleurige oeverzwaluwen in het zonnetje op de vlonder. Ze werden met veel lawaai verjaagd door onvriendelijke eksters die een hoog nest hebben aan de overkant in de boom. Vader zwaan laat zich niet verjagen. Die bivakkeert al jaren in onze sloot. Zijn echtgenote ligt goed verborgen eieren uit te broeden en hij houdt de wacht bij de ingang van de sloot. Er mag niemand langs. Een slimme aalscholver die een lekker maal kwam halen had het door en lokte vader zwaan pesterig uit zijn tent. Steeds als die in KLM stand hem wilde verjagen dook hij onder en kwam een eindje verder tevoorschijn om zijn spel te hervatten. Tureluur moet papa zwaan ervan zijn geworden. En hij had het al niet gemakkelijk.

Lange tijd lag er een rivaal op de loer met wie hij een vreemd spel speelde. Soms vochten ze alsof het leven ervan afhangt. Maar ik heb ze ook een dans zien uitvoeren alsof ze wel zin hadden in elkaar. Zouden zwanen ook wel eens vreemd gaan?

Midden in de sloot ligt een meerkoet op een slordig nest. Vader meerkoet brengt af en toe wat nieuwe takken om het nest te verstevigen, maar het ligt er zo ongelukkig dat het ieder moment in elkaar dreigt te storten. De eenden hebben hun kroost al gehad. Wat ermee is gebeurd is niet duidelijk, maar ik zie er niets meer van. Woerden zijn gruwelijke kannibalen; eksters, snoeken en reigers lusten ook graag jonge vogels.

Op snoeken wordt gevist door fly-fishermen die sinds een paar jaar regelmatig opduiken. Het zijn meestal welgedane mannen van middelbare leeftijd in groen jack en met lieslaarzen. Voor wie of wat doen ze dit? Ze staan aan de overkant en kijken zo recht bij ons naar binnen. Ik kan er niet aan wennen en moet er regelmatig om grinniken. 

Aan een boom in het Vondelpark

Aan een boom in het Vondelpark
Er is een boom geveld met lange groene lokken.
Hij zuchtte ruisend als een kind
terwijl hij viel, nog vol van zomerwind.
Ik heb de kar gezien, die hem heeft weggetrokken.

O, als een jonge man, als Hector aan de zegewagen,
met slepend haar en met de geur van jeugd
stromende uit zijn schone wonden,
het jonge hoofd nog ongeschonden,
De trotse romp nog onverslagen.


M. Vasalis (1909-1998)

Het lied der achttien doden

HET LIED DER ACHTTIEN DOODEN
Een cel is maar twee meter lang
en nauw twee meter breed,
wel kleiner nog is het stuk grond,
dat ik nu nog niet weet,
maar waar ik naamloos rusten zal,
mijn makkers bovendien,
wij waren achttien in getal,
geen zal den avond zien.

O lieflijkheid van licht en land,
van Holland's vrije kust,
eens door den vijand overmand
had ik geen uur meer rust.
Wat kan een man oprecht en trouw,
nog doen in zulk een tijd?
Hij kust zijn kind,
hij kust zijn vrouw
en strijdt den ijdlen strijd.

Ik wist de taak die ik begon,
een taak van moeiten zwaar,
maar't hart dat het niet laten kon
schuwt nimmer het gevaar;
het weet hoe eenmaal in dit land
de vrijheid werd geeerd,
voordat een vloekbre schennershand
het anders heeft begeerd.

Voordat die eeden breekt en bralt
het miss'lijk stuk bestond
en Holland's landen binnenvalt
en brandschat zijnen grond;
voordat die aanspraak maakt op eer
en zulk Germaansch gerief
ons volk dwong onder zijn beheer
en plunderde als een dief.
De Rattenvanger van Berlijn
pijpt nu zijn melodie,
- zoo waar als ik straks dood zal zijn
de liefste niet meer zie
en niet meer breken zal het brood
en slapen mag met haar-
verwerp al wat hij biedt
of bood die sluwe vogelaar.

Gedenkt die deze woorden leest
mijn makkers in den nood
en die hen nastaan 't allermeest
in hunnen rampspoed groot,
gelijk ook wij hebben gedacht
aan eigen land en volk
- er daagt een dag na elken nacht,
voorbij trekt iedre wolk.
Ik zie hoe't eerste morgenlicht
door 't hooge venster draalt.
Mijn God, maak mij het sterven licht
- en zoo ik heb gefaald
gelijk een elk wel falen kan,
schenk mij dan Uw gena,
opdat ik heenga als een man
als 'k voor de loopen sta.

Jan Campert schreef dit gedicht over achttien verzetesstrijders (vijftien Geuzen en drie Februaristakers) die in hun cel op hun executie wachten. Jan Campert, zelf verzetsstrijder, overleed in 1943 in Neuengamme. Hij was opgepakt toen hij probeerde Joden over de Belgische grens te smokkelen.

Appelboompjes van Maria Vasalis

Op een recht, zwart kousenbeen, 

dunne rokjes opgeheven, 

dansend in de vroege regen 

en de tuin voor zich alleen,  

 

staan twee jonge appelbomen, 

't witte bloed omhooggestegen, 

vlinder-hoofden wijd omgeven 

door hun aller-eerste dromen.  

 

Met hun smalle voet in 't gras, 

ingetogener en lomer 

staan zij later in de zomer 

na te peinzen hoe het was.  

 

Voller wordend met de dagen, 

vastgegroeid in 't ogenblik, 

bestemd, mijn zustertjes, - als ik - 

te wortlen, rijpen en vrucht te dragen.

‘De vogel Phoenix’ (1947).

 

Both sides now - Joni Mitchell

Bows and flows of angel hair
And ice cream castles in the air
And feather canyons everywhere
I've looked at clouds that way

But now they only block the sun
They rain and snow on everyone
So many things I would have done
But clouds got in my way

I've looked at clouds from both sides now
From up and down, and still somehow
It's cloud illusions I recall
I really don't know clouds at all

Moons and Junes and Ferris wheels
The dizzy dancing way you feel
As every fairy tale comes real
I've looked at love that way

But now it's just another show
You leave 'em laughing when you go
And if you care, don't let them know
Don't give yourself away

I've looked at love from both sides now
From give and take, and still somehow
It's love's illusions I recall
I really don't know love at all

Tears and fears and feeling proud
To say "I love you" right out loud
Dreams and schemes and circus crowds
I've looked at life that way

Oh but now old friends are acting strange
They shake their heads, they say I've changed
Well something's lost but something's gained
In living every day

I've looked at life from both sides now
From WIN and LOSE and still somehow
It's life's illusions I recall
I really don't know life at all

I've looked at life from both sides now
From up and down and still somehow
It's life's illusions I recall
I really don't know life at all