Europeanen, zijn wij dat?

Ons huis moet geschilderd. De bladders hangen eraan. Dat is niet een eenvoudige klus, omdat de bouwer het houtwerk niet voldoende heeft geïmpregneerd, waardoor de lak er steeds afbladdert. Het houtwerk verven vraagt dus aandacht en deskundigheid. We hebben de buren geraadpleegd, die eenzelfde huis als wij bewonen. De een heeft het hout vervangen door kunststof, de ander heeft het oranje geverfd, de volgende heeft het gebeitst en de ander geolied. Dat willen wij allemaal niet. Wij willen het in de oorspronkelijke staat laten en dus lakken.

Toen we dat eenmaal hadden besloten, vroegen we drie schildersbedrijven een offerte. Daarbij was een bedrijf van een vader en en een zoon uit Bulgarije, die bij een van onze buren goed werk hadden geleverd. Zij kwamen langs om hun aanbod te bespreken. Keurige mannen, die ongevraagd hun schoenen uitdeden toen ze over de drempel stapten. De zoon deed voornamelijk het woord, omdat hij het beste Nederlands sprak. De vader vulde aan in het Engels.

We zaten aan onze eettafel. Al die tijd voelde ik me ongemakkelijk. Voortdurend spookte in mijn hoofd dat zij voor een groot deel van mijn landgenoten niet welkom zijn in dit kikkerland. Hoe moest ik daarmee omgaan. De angst voor vreemdheid (Ien Dales) is mij ook niet onbekend. Het leek of ik me schuldig voelde over dat vermaledijde PVV meldpunt, terwijl ik juist mee had gedaan aan een wilde actie om de website op te blazen. Dat wisten de Bulgaren niet die tegenover me zaten als de bezoekers van een vreemd pakhuis. Toen ze vertrokken moest ik me inhouden om geen excuses aan te bieden.

Vandaag praat het Europees parlement over het PVV meldpunt. Ik kijk ernaar alsof het niet over mijn land gaat. Mijn land waar ik lange tijd zo trots op was, omdat het zo vermeend tolerant was. Dadelijk durf ik op reis niet meer te zeggen waar ik vandaan kom.

Opa Nel

Het weekeinde logeerde Youn bij ons. Zijn vader was een paar dagen skiën, zijn moeder zorgde voor zijn broertje. Dat was even genoeg. Hij heeft het naar zijn zin bij zijn oma. Toen zijn moeder vertrok wuifde hij haar blijmoedig uit. Vervolgens posteerde hij zich aan onze grote tafel met zijn puzzelboek. "Oma helpen", vroeg hij. Samen legden ze grote puzzelstukken aan elkaar. Als het gelukt was, klapte hij in zijn handjes en lachte er trots bij. Ik zorgde voor de catering. Totdat hij een beetje aan me gewend was en mij binnensloot in zijn wereldje: "Opa ook doen".

Opa? Hoe kwam hij daar nu weer bij? Toen de kleinkinderen een voor een op de wereld kwamen, hebben we met hun pappa's en mamma's afgesproken, dat ik gewoon Nel mag blijven. Geen tante, geen oma, maar gewoon "Nel". We hebben rekening gehouden met allerlei varianten, maar niet met "opa". Hij heeft immers twee echte Opa's in de personen van de vader van zijn moeder en de vader van zijn vader. Dat zijn zijn opa's. Alle aanhang van de vaste kring moet de eigen plaats veroveren. Zo ook ik. Maar Youneman trekt zich er niets van aan. Sinds dit weekeinde en wie weet voor hoe lang ben ik "opa". Toen we hem terugbrachten vroegen we zijn moeder of zij weet hoe het komt, en zij had een simpele verklaring. Van de crèche. Kinderen hebben opa's en oma's en omdat Ger en ik de enige grootouders zijn die samenleven zijn wij nu oma en opa. Tevreden constateerden wij dat wij eigenlijk heel normaal zijn. Net als zijn vader en zijn moeder.

Hoe nu verder? Wanneer gaat hij ontdekken, dat er iets niet klopt? Of gaan we hem nu al op andere gedachten brengen. We probeerden het zaterdag aan tafel: "Jij bent Youn, dat is Oma en ik ben Nel. Zeg eens Nel."  Hij zei: "Nel", omdat wij het vroegen en hij braaf is. Maar verder bleef ik "opa". "Opa helpen."

Kijkoor: Grafiek uit Twee Huizen

(De afbeelding is het mooiste als u erop klikt)

Vanaf 4 maart is in galerie Kijkoor in Eemnes werk te zien van Paul Gustafsson, een beeldend kunstenaar uit Helsinki. Hij werkt daar in atelier Kaarisilta, een atelier voor mensen die een speciale ondersteuning nodig hebben. Het contact tussen Kaarisilta en Kijkoor is vorig jaar tijdens een symposium ontstaan en heeft tot deze expositie geleid. Op dit moment exposeren kunstenaars van het atelier Kijkoor in de galerie van Kaarisilta in Helsinki. Paul Gustafsson (1979) werkt voornamelijk met houtsnedes. Zijn favoriete onderwerp ontleent hij aan de natuur m.n. vogels. In 2007 was hij genomineerd als kunstenaar met een beperking van het jaar.Gaia Museum in Kopenhagen, Denemarken.

Op de expositie is ook grafiek te zien uit het atelier van Kunstcentrum Kijkoor.

Een bezoek aan de galerie en de werkplaats van Kijkoor is erg de moeite waard. Dus doen!

De expositie duurt tot 23 maart. De openingstijden van galerie Kijkoor zijn: Donderdag van 10.00 tot 16.00uur, Vrijdag van 13.00 tot 16.00 uur, of op afspraak.

Vertrouwen in de dokter

Tot nu aan toe ging alles goed, maar deze week raakte mijn vertrouwen in de medische stand ernstig geschokt. Eerst was daar die dokter Tulleken, die omdat hij De Familie kent van die Prins die in coma ligt, dacht dat hij vertrouwelijke informatie met ons moest delen. En nu is er dat ziekenhuis dat mijn privacy niet meer wil garanderen.

Gelukkig is er voor het laatste een meldpunt waar ik mijn klacht kan deponeren. Nee, wees niet bevreesd, er is mij niets overkomen waardoor ik op de eerste hulp van het VUMc terecht ben gekomen. Mijn privacy is niet geschonden, maar ik wil het in de toekomst wel graag zo houden. En dat is lang niet zeker, als ik de mannen mag geloven die gisteren bij Nieuwsuur recht probeerden te praten wat krom is. Nota Bene, als ik bij mijn huisarts kom en die heeft een stagiair die iets moet leren, wordt mij al bij het maken van een afspraak om toestemming gevraagd. Maar als ik een ongeluk krijg en voor behandeling vervoerd wordt naar het VUMc, kan ik overvallen worden door een mannetje van een televisieproductiebedrijf dat op een monitor heeft gezien dat ik een interessant geval ben, bijna dood of ernstig beschadigd, met de vraag of ik gefilmd mag worden. Ziek, zwak en misschien nog wel erger moet ik dan direct weten wat dat betekent. Alsof ik geen andere dingen aan mijn hoofd heb op dat moment.

Ik ga dus het VUMc op voorhand laten weten dat ik niet, never, nooit toestemming geef om op welke manier dan ook mee te werken aan films, romans, docu´s waarmee het VOMc mijn zorg wil verbeteren. Misschien begrijpen ze dit ook niet en is het beter opname in het VUMc uit te sluiten.

Verjaardag met zang

Twee weken geleden vierden we de tweeënzeventigste verjaardag van mijn vriendin die Alzheimer heeft. Na lang en lastig overleg hadden vrienden en familie besloten er niet al te veel aandacht aan te besteden, omdat het voor haar onrustig zou zijn. Maar we wilden het ook niet zo voorbij laten gaan. Want hoe je het wendt en keert Fransje werd wel weer een jaar ouder. De tijd schrijdt voort en daarmee ook haar Alzheimer. Sinds een paar maanden is ze verhuist van een open naar een gesloten afdeling en dat heeft haar geen goed gedaan. Of misschien moet ik zeggen dat het een het ander heeft versterkt. Fransje dwaalde op de open afdeling wat heen en weer op zoek naar iets dat ze niet meer kan vinden, en daarbij stoorde ze regelmatig haar huisgenoten en de verzorgenden.

Op de gesloten afdeling vindt men haar gedrag minder vreemd. De mensen die er niet dwalen kijken de hele dag vragend voor zich uit. De tijd gaat aan hen voorbij. Niet aan Fransje. Die verwacht nog steeds van haar bezoek actie. Dus toen wij haar verjaardag samen met vriendin Thamar en zoon Sander vierden hebben wij mooie liederen van vroeger gezongen. Sander begeleidde ons aan de piano en dat zingt een stuk gemakkelijker dan a capella met Fransje als voorzanger.

Aan het einde van de middag bezochten wij een concert in de Tuinzaal van het Grote huis. Dat is een terugkerend evenement op de zondagmiddagen, dat meestal wordt verzorgde door talentvolle jonge musici die zo de kans krijgen hun kunsten te laten horen. Dit keer waren het twee jonge vrouwen op piano en tenorsaksofoon. We vonden het allemaal sfeervol en mooi. Fransje ook, hoewel de middag lang was. Toen we afscheid namen kon ze maar moeilijk geloven dat ze niet met ons mee kon naar huis.

Het Huizer Melkmeisje (2)

De Huizer Courant van gisteren meldt op de voorpagina dat de Kunstcommissie, met hoofdletter, inmiddels een vertrouwelijke voordracht heeft gestuurd naar het college, dat de definitieve keuze moet maken. Met Henk Heijnen, de spreekbuis van Bessie, Waimpie en Harpie, zeg ik: It giet nijt oan". Niet doen dus. Geen frivole bosheks en ook niet de Disneyfiguur. Laat het Huizer melkmeisje wat het is in haar keelrood en goud. Er zijn voldoende alternatieven.

Het Huizer Melkmeisje, gerommel met het gemeentewapen

Het Melkmeisje is sinds 1816 het gemeentewapen van Huizen, het dorp waar ik woon. Zij draagt een juk met twee melkemmers. Voor 1815 was het wapen van Huizen in gebruik als dorpszegel met als afbeelding een melkmeisje. Op de zegel stond: "Zegel van het dorp Huizen". Bij beschikking van de Hoge Raad van Adel van 26 juni 1816 werd het oorspronkelijke dorpswapen erkend. Het wapen werd daarbij omschreven als: "zijnde van keel, waarop een melkvrouw van goud".  Zou je er niet trots op zijn?

Het gemeentewapen verwijst naar het agrarisch verleden van Huizen. Tot de opkomst van de visserij rond 1800 waren de landbouw en veeteelt de belangrijkste bronnen van bestaan van de Huizer bevolking. Aan de enigszins gebogen houding van het melkmeisje kun je zien dat het niet altijd even gemakkelijk was.

Tot zover niets aan de hand. Maar sinds enige tijd zijn ze op het gemeentehuis het hoofd kwijt. Men vindt het gemeentewapen van rood en goud gedateerd. Het past niet meer bij het moderne Huizen. Het melkmeisje moet een nieuwe uitstraling krijgen die bij het tegenwoordige Huizen past, luidt het. Huizen moet toeristen trekken. Huizen is niet alleen haven of dorp, Huizen is Haven en Dorp. De bedrijvigheid aan de haven kreeg van de ter ziele gegane Stichting Marketing Huizen met goedvinden van de gemeente een logo met wimpels en botterzeilen. Het Oude Dorp moest nu ook wat. En men liet het oog vallen op het argeloze Melkmeisje. De eerste proeve van modernisering kregen we met het nieuwe logo van het gemeentehuis. Het deed het ergste vrezen. Een modern, kwiek, elegant, melkmeisje in de kleuren van de botterzeilen en wimpels. Niets herinnert meer aan het agrarisch verleden. De kleuren verwijzen naar het water en op pumps en met korte kokerrok kun je geen melk halen.

Het leed was nog te overzien geweest, als het daar bij gebleven was. Maar de gemeentemensen zijn  op hol geslagen. In de Huizer Courant van gisteren lezen we dat er op het Oude Raadhuisplein een beeld moet komen van weer een ander melkmeisje. De twee ontwerpen die door de Kunstcommissie zijn uitgekozen staan te bezichtigen in het Gemeentehuis. Schrik niet, want ze lijken nu helemaal niet meer op melk, kaas en eieren. Je vraagt je af welke opdracht de kunstcommissie heeft gegeven aan de kunstenaars. We mogen stemmen, maar alleen een massaal NEE kan helpen. Niet doen. Niet deze twee detonerende vrouwenfiguren. Het Melkmeisje laten zoals het is in keelrood en goudgeel als gemeentewapen en opnieuw beginnen. Er is genoeg wat het oude dorp symboliseert. 

Achterruit

Als de diagnose Alzheimer is gesteld, stopt het leven niet. Maar de toekomst wordt wel ongewis en dikwijls beangstigend. Zelfs zo beangstigend dat veel mensen het niet mee willen maken. Die willen geen leven zonder verleden, zonder geheugen en zonder herkenning. Die willen niet afhankelijk zijn van anderen, laat staan opgenomen worden in een verpleeghuis om daar de laatste jaren te slijten. Die willen dan nog liever dood. Tegenwoordig kan dat. Die mensen hebben het probleem zelf opgelost. Dat is gelukkig niet iedereen gegeven. Die mensen die niet dood willen, omdat ze liever een ongewis leven leiden dan geen leven zijn een probleem geworden voor hun omgeving.  Hoe daar nu mee om te gaan?

Steeds meer mensen leiden aan Alzheimer, omdat we steeds ouder worden. Alzheimer bestond vroeger ook al, alleen noemden we het toen nog niet zo. Toen waren oudere mensen een beetje kierewiet, vergeetachtig, suf, en lieten ze we een rustig in een hoekje zitten. Ze hoorden er gewoon bij, totdat ze vanzelf dood gingen. Dat kan nu niet meer. Nu moeten we er iets mee. Een mens moet wel zijn nut hebben en zijn bijdrage leveren. Of gaat dat beeld langzaam veranderen nu we aan Alzheimer gaan wennen. Want naarmate we met 'z'n allen ouder worden, neemt het aantal mensen die leiden aan geheugenverlies en niet meer voor zichzelf kunnen zorgen toe. Die mensen kunnen we niet allemaal achter slot en grendel stoppen. Dus klinkt er een zachte oproep in de samenleving om langzamerhand eens te accepteren dat er een ziekte als Alzheimer bestaat en dat met die mensen best wel oom te gaan is.

Dit is allemaal inleiding tot een project, dat steun verdient. Een project van filmmaker Feike Santbergen en fotografe Simone Engelen, die een documentaire willen maken over kinderen die te maken krijgen met alzheimer als opa of oma het geheugen verliest. Blijven ze dan nog wel de geliefde opa of oma?

 
Achterruit #voordekunst from voordekunst on Vimeo.

Kunst in Huizen: De muzikale familie Storms

In De Engel genoot ik gisteren met zo'n vijfentwintig anderen van het Storms Trio. Het Storms Trio bestaat uit vader Storm met zijn twee dochters. Emmy speelt virtuoos viool, zusje Annelies verschillende soorten fluit en zingt en vader begeleidt zijn dochters op de piano. Tot zover niets bijzonders, totdat je ze hoort. Wat een passie, wat een plezier en wat een genoegen voor het oor en het hart. En dat gewoon op een zondagmiddag in De Engel. Voor bijzondere kunst hoef je niet altijd ver te gaan.


Voor de pauze namen ze ons mee op een muzikale wereldreis langs de "klassieke muziek". Na de pauze brachten ze hun favoriete volksliederen ten gehore. Ik kan in woorden niet goed vangen wat mooie muziek met me doet. Maar dit was wel zo bijzonder dat ik het toch ga proberen. Emmy speelt viool alsof ze met het instrument in de hand is geboren. Moeiteloos speelt ze Bach, Granados, Fauré, maar pas echt fantastisch is ze als ze met flair Oosteuropese volksmuziek speelt. Alles uit het hoofd. Zigeunerbloed?

Een kind muzikaal tot in de botten is al bijzonder. Je zou er maar twee hebben. Want Annelies Storm, wat ingetogener dan haar zusje, opende na de pauze met een Iers volkslied, dat ze met een intensiteit en op eigen kracht (zonder begeleiding) ten gehore bracht. Ontroerend. Na de weemoedige Ierse volksliederen werd het feest met Klezmer muziek en Balkanliederen. Het keurige publiek kon moeilijk op de stoelen blijven. Hartverwarmend. Hulde aan het bestuur van De Engel dat dit soort bijzondere belevenissen mogelijk maakt. Laat ze nog maar een keer terugkomen.

Een wondere kinderwereld

Dit weekeinde kwam Youn logeren bij zijn Oma en die andere oma. Het was de eerste keer. Zaterdag om zes uur werd hij gebracht door zijn vader en zijn moeder. Zijn kleine broertje was er ook, maar die ging mee naar huis. Hij bleef. Wij hadden ons erop voorbereid dat het afscheid van zijn ouders pijnlijk zou worden, maar dat viel mee. Nadat de deur achter hen was dichtgevallen, keek hij nog een paar maal naar de dichte deur en vervolgens ging hij verder waaraan hij was begonnen: tekenen. Af en toe keek hij op van het ingespannen werk. Monsterde zijn oma met een glimlach en mij met lichte verbazing.

Toen hij tegen achten naar bed ging, verwachtten wij de volgende huilbui. Maar ook die kwam niet. Hij lag eerst wat te pruttelen met zijn speen in zijn mond en twee knuffen in zijn handen, Dat gepruttel werd na verloop van tijd zuchten en toen sliep hij in om pas de volgende morgen half negen wakker te worden. Terwijl hij de slaap uit zijn ogen wreef en de echte oma hem oppakte, keek hij wel wat verbaasd rond. Zag hij een vreemde wereld? Zou hij dan nu gaan huilen? Ook dat gebeurde niet. Hij kreeg van zijn vertrouwde Oma een flesje met krachtvoer, zette het aan zijn mond en proefde dat het goed was. Hij klom op zijn stoel aan tafel en begon weer aan zijn tekenwerk. Af en toe keek hij op en lachte wat.

Wij hadden ons voorbereid op een moeilijke eerste keer met heel veel speelgoed. Allemaal verantwoord natuurlijk met een licht opvoedkundige tik. Hij hoefde niet zo veel. Naast zijn tekenwerk genoot hij van een grote vrachtauto met kleine auto's op de oplader en vooral van een timmerplank. Met verve en steeds vaardiger hanteerde hij de houten hamer om de pinnen door de plank te slaan. Als ze er allemaal doorgeslagen waren, draaide hij de plank om en begon opnieuw. Hij was zo zoet dat wij bijna vergaten hem aan te kleden en mee naar buiten te nemen.

Zou hij gaan huilen bij het eten? We schotelden hem ommelet voor met spinazie. Hij is niet voor niets half Frans en een liefhebber van de zachte eierpannenkoeken van zijn moeder. Twee happen, toen was het genoeg. Hij duwde zijn bordje richting Oma en zei "Klaar"! Dat was maar schijn, want toen hij griesmeelpudding kreeg met bessensap, bleek zijn klaar iets te voorbarig. Hij smulde en wilde zelfs wel met een gulle lach een hapje aan Oma geven. Niks huilen. Grote jongen spelen en vooral je oma en die andere oma laten genieten.

Tegen vieren op zondag brachten we hem terug naar Amsterdam. Op de weg zag hij heel veel auto's en in de lucht vliegtuigen die op Schiphol gingen landen. Vliegtuigen en auto's kent hij van zijn lego. "Vliegtuig", riep hij iedere keer als er een overvloog. Toen hij in Amsterdam zijn moeder boven aan de trap zag verschijnen die zichtbaar blij was dat hij er weer was, fronste hij even zijn wenkbrauwen. Maar ook dat was gauw wennen. Het huilen liet hij aan de oma's over. Toen wij afscheid namen, was hij ons al weer vergeten.

Een radicale middenpartij!?

Het wordt druk in het midden nu het CDA daar ook gaat bivakkeren. Maar het CDA gaat het anders doen dan de PvdA die er een bloedeloos bestaan leidt. Het CDA wordt vanaf vandaag een radicale middenpartij. Dat maakt nieuwsgierig. Want wat is radicaal in het midden?

Radicaal heeft volgens het woordenboek der Nederlandse taal meerdere betekenissen, maar allemaal afkomstig van de wortel "geheel en grondig".

Wat is dan radicaal in het midden?? Het midden kenmerkt zich toch juist als niet extreem, maar een beetje van dit en een beetje van dat, en soms zelfs van alles wat.

Het zal het CDA niet zijn, die het anders ziet. Aart de Geus probeerde het uit te leggen met Kiezen en Verbinden en Jack de Vries met lege woorden. Zij laten ons raden. Kun je radicaal in het midden zijn? Bewegingloos, we buigen niet naar rechts en naar links? Of zal het betekenen dat je er niet meer weg wilt? Het zal toch niet beduiden, dat het CDA er is voor iedereen, voor Henk en Ingrid, maar ook voor Mohammed en Fatima en voor al die andere exoten? Of betekent het de C van Christelijk, want Christus was er immers ook voor iedereen, hoewel zijn aanhangers dat nooit hebben begrepen.

Een partij in verwarring heette het. De partij heeft nu gekozen, zeggen ze. Het CDA wordt een moderne middenpartij. Zitten de kiezers daar op te wachten?

Burgernet - doen of niet doen

Deze week lag de nieuwe Gemeentegids in onze brievenbus. Daarbij was een brief gevoegd van onze nieuwe burgemeester, die ons opriep mee te doen met Burgernet. Ik las de oproep en sinds die tijd loop ik rond met het dilemma of ik me aan zal melden of niet. Als het goed is hebben alle Nederlandse ingezetenen een oproep gekregen en zouden de meesten van jullie moeten weten waar het over gaat. Zeker als je braaf de post van de overheid leest. Voor die enkeling die het niet weet een korte uitleg. Burgernet is een samenwerking tussen burgers, gemeente en politie om de veiligheid op straat te vergroten. Het is een telefonisch netwerk van inwoners en bedrijven in de gemeente. Als bij de politie een melding komt van een misdrijf of een vermissing dan start de politie Burgernet op. Deelnemers krijgen een bericht via de telefoon. Dit bericht is een verzoek om uit te kijken naar een duidelijk omschreven persoon of voertuig. Als je iets of iemand ziet kun je dat doorgeven aan de politie.

Dit lijkt onschuldig, maar is het dat ook? Toen ik de brief voor de eerste keer las bekroop me een gemengd gevoel: waarom zou ik de politie helpen met boevenvangen? Waarom doen ze dat zelf niet? Daar zijn ze toch voor ingehuurd en worden ze voor betaald? Dus ik legde de brief weg om bij het oud papier te deponeren. Maar er bleef iets knagen. Ik ben toch zo voor "samen maken wij de samenleving"? Laatst toen we langs de sloot liepen en de wilgen nog niet geknot waren, wilde ikzelf de takkenschaar ter hand nemen. De openbare ruimte is immers van ons allemaal. En nog langer geleden achtervolgde ik een verdacht individu aan die in onze straat in de tuinen liep te spieden. Ik nam zijn signalement in me op voor het geval dat. Waarom dan de argwaan tegen dit initiatief?

Ik ging op zoek naar mijn twijfels. Ik ben toch ook voor meer veiligheid. Waarom dan deze aarzeling. Zie ik de politie toch nog steeds als vijand en niet als kameraad? Ik ben toch allang de leeftijd ontgroeid dat ik weg ren voor de juut. Gaat het dan misschien om het klikken? Maar als iemand opgepakt wordt, is hij toch nog niet direct veroordeeld. Houd ik niet van heksenjachten? Maar ik wil toch ook dat boeven worden gepakt en veroordeeld. Gaat het me om de privacy? Gaat nu iedereen achter iedereen aanjagen als een verdenking bestaat? Gaat het me om het idee dat ik bij aanmelding bij de braafste mensen van de klas ga horen? Dat is het allemaal niet. Het is de angst dat over een jaar of zo Youp of een andere cabaretier de draak steekt met iets dat ik over het hoofd heb gezien, omdat ik het zo gek niet kon bedenken.

Waarom een weblog?

Vorige week vroeg Huizer kunstenaar Lenie Bos me of ik haar wilde helpen bij het opzetten van een weblog. Natuurlijk zei ik ja, hoewel ik me wel afvroeg waarom een kunstenaar die beeld produceert een medium wil gebruiken dat vooral voor tekst is bedoeld. Overigens had ik zelf het antwoord kunnen geven, omdat ik een trouw bezoeker ben van het weblog van Pieter Hogenbirk. Die produceert ook voornamelijk beeld. Zijn weblog gebruikt hij vooral om nieuw werk te laten zien en ons te informeren over het wel en wee van zijn gemoed. Zo heeft hij deze week een blog over het nieuwe gemeente logo. Hij laat het zien. Het melkmeisje in twee soorten blauw, op pumps in een frivool kort rokje. Geen tekst, wel beeld. Dat zegt overigens meer dan genoeg.
Mijn weblog gebruik ik ook voor het luchten van het gemoed. Mijn medium is nog steeds het woord. Soms is het gemoed zo zwaar, dat ik er geen woorden voor kan vinden. Dat dreigt deze week. Gisteren ging ik bij mijn vriendin op bezoek, die heel ver weg is. Vanmiddag vonden we in onze sloot een ekster, die er niet hoorde. We wilden hem redden, maar de hark die wij hem toestaken maakte hem bang, Hij verzoop voor onze ogen. Hoe vind ik hier nu woorden voor? Mijn laatste weblog dateert van vijf dagen geleden en was ook al niet zo veelzeggend. Zoals mijn schilderende vrienden soms naar het woord grijpen, grijp ik nu naar het beeld.

Goede voornemens

Mijn leven bestaat zo langzamerhand uit lezen en schrijven. Daar ben ik heel tevreden mee. Het ontlast mijn lijf, dat aan alle kanten kraakt. Tussendoor bekijk ik kunst met een grote K, die eigenlijk niet meer mag. Toch geniet ik er met volle teugen van. Tweede Kerstdag zagen we werk van Aad de Haas in de Kunsthal en Oudjaarsdag Rubens, Van Dijck en Jordaens in de Hermitage. Ik probeerde op Oudjaarsavond ook nog Youp van 't Hek, maar die ergerde me alleen maar. Waarom stopt hij eigenlijk niet? Alles wat hij brengt is voorspelbaar en daardoor flauw. Freek heb ik nog niet bekeken, maar van betrouwbare vrienden hoorde ik dat die beter was, in ieder geval meer doorleefd. Dat kan ik ook zeggen van Aad de Haas: een kunstenaar die zijn hele ziel en zaligheid in zijn kunst heeft gestopt. Overigens heeft hij misschien niet geweten dat hij Kunst met hoofdletter maakte, of kon het hem niet schelen. Misschien is dat de reden dat hij bij het grote publiek niet bekend is. Hij heeft met zijn Kunst niet te koop gelopen.

Lezen en schrijven. Een spannende combinatie. Want hoe meer goede boeken ik lees, hoe meer ik me afvraag waarom ik mijn eigen teksten niet voor mezelf houd. Ik lees nu Portnoy's Complaint van Philip Roth. Dertig jaar geleden kon ik er niet door komen, omdat de expliciete sex me het lezen ongemakkelijk maakte. Nu moet ik er enorm om lachen. Heeft mijn glimlach om de obsessies van deze Joodse jongen in New York met het stijgen der jaren te maken? Kan ik nu pas lezen zonder er meteen mijn hele hebben en houden bij te betrekken. Als dat de opbrengst van de jaren is, ben ik daar ook tevreden mee.

Uitzendbureau voor Kleinkinderen

Als je geld hebt, is tegenwoordig overal een oplossing voor. Dat leerde het NOS-Journaal van gisteren, dat een Zweeds uitzendbureau voor kleinkinderen behandelde. Als je geen kleinkinderen hebt of als ze ver weg wonen, kun je ze inhuren bij een uitzendbureau. Het mes snijdt aan twee kanten. De ouder krijgt aandacht en zorg en de jeugd heeft een betaalde bijbaan. “Beter dan een krantenwijk”, zei een van de zorgende jongeren. “Want daar moet je vroeg voor uit je bed!”. In de zorg regent en sneeuwt het niet, bedacht ik me ook nog. In Zweden was het uitzendbureau een groot succes, totdat een grote zorgondernemer zich ermee ging bemoeien. Die verdiende er grof geld mee en zoals het meestal gaat met grof geld verdienen, komt dat op de eerste plaats en blijft de aandacht en de zorg onder de maat. De combinatie zorg en privaat ondernemen werkt niet, begrijpen ze nu in Zweden. Maar daarmee is het hele idee nog niet verkeerd. Alleen moet je zorgen dat de zorg het uitzendbureau zelf organiseert. Volgens mij is daar wel een oplossing voor te vinden.

In mijn boek “Het is zoals het is” vroeg ik aandacht voor een samenleving die te maken zal krijgen met een groeiend aantal ouderen die lijden aan de ziekte van Alzheimer en die onmogelijk meer voor zichzelf kunnen zorgen. Om te voorkomen dat de kosten van de verpleeghuiszorg verder uit de hand lopen, zijn alternatieve vormen van zorg noodzakelijk. Thuis wonen van mensen met Alzheimer is verre te verkiezen boven opname in een verzorgings- of verpleeghuis, maar thuis wonen vraagt heel veel van de partner of de kinderen. Die zijn dikwijls overbelast, omdat er wel respijtzorg is, maar veel te weinig. Veel mensen denken dat wij al die problemen kunnen oplossen met vrijwilligerswerk. Dat blijkt een illusie. Er zijn steeds meer mensen die zorg nodig hebben, en steeds minder mensen die vrijwillig en zonder betaling zorg willen geven. Waarom dan niet gezocht naar creatieve oplossingen? Het uitzendbureau voor Kleinkinderen kan zo’n oplossing zijn. Als we er maar voor waken dat het kleinkind ook een band kan aangaan met de “grootouder”. In mijn boek pleit ik voor het invoeren van een vak “levenslessen” op de middelbare school, waarin niet alleen het jonge, vitale leven aandacht krijgt, maar ook de interessante, laatste fasen van het leven. Het koppelen van jongeren aan ouderen kun je zo zien als een betaalde praktijkles. Voor niets gaat alleen de zon op.

Modern Kerstfeest

Wat doen we met Kerst? Die vraag speelt ook in onze familie. Mijn vriendin is moeder van drie volwassen zoons en sinds vorig jaar drie maal grootmoeder. Alle drie de zoons hebben een partner. Een van de zoons heeft een vriendin die moeder is van twee grote jongens, maar die zoons zijn niet van de zoon van mijn vriendin, maar van een andere man. Kerst is een familiefeest. Wat gaan we doen? Wat gaan de kinderen doen? Want de kinderen van mijn vriendin hebben meer dan een moeder en de kleinkinderen meer dan een grootmoeder. Die kinderen hebben partners en die hebben weer een moeder en in sommige gevallen zelfs een vader. En het wordt nog ingewikkelder, want een van de kinderen woont met vriendin en dochter in Frankrijk en een andere woont met vriendin en twee zoons hier, maar zijn Franse schoonfamilie woont in Frankrijk. Wat doen we dus met Kerst?

Ik droom al jaren van een groot familiefeest met een kerstboom, kaarsen, lekker eten en drinken en veel kerstliedjes. Die droom zal ook dit jaar weer een droom blijven. De Franse schoondochter wil met Kerst haar kleine knapen aan haar familie laten zien en zal dus Kerst in Bretagne vieren. De kinderen die in Frankrijk wonen zijn in Nederland om hun familie te bezoeken en vieren Eerste Kerstdag Kerst met een lunch bij ons, 's avonds met een diner met de schoonmoeder en tweede kerstdag Kerst bij de vader van de zoon van mijn vriendin. De zoon met de vriendin met twee kinderen die niet van hem zijn, viert Kerst met haar en haar kinderen en de tweede kerstdag bij zijn Vader. Dit jaar dus niet met ons.

En wij dan? Wij vieren Kerstavond samen met een lekker eten, een goed glas wijn en misschien het Weihnachtsoratorium op de achtergrond. Een mooie gelegenheid om eens terug te kijken naar dat jaar met al die kleinkinderen. Eerste Kerstdag komen dus zoon, schoondochter en kleinkind die in Frankrijk wonen bij ons lunchen en Tweede Kerstdag gaan we na een bezoek aan de tentoonstelling van Aad de Haas in de Kunsthal in Rotterdam naar mijn zusje, dat in Den Haag woont.

En Kerst en famillie dan? Dat hebben we afgelopen week zaterdag gevierd met z'n allen. Iedereen aanwezig, iedereen blij. We hadden er vooral een kinderfeest van gemaakt. Iedereen had voor iedereen cadeaus gekocht en voor de kinderen het meest. Het werd een combinatie van Sinterklaas en Kerst met een Franse tic. Mijn Kerst heb ik dus eigenlijk al gehad, maar er kan nog wel wat bij.

Alzheimer en vriendschap

Tijd voor goede voornemens en wensen:

Op Linkedin ben ik met zo'n vijfhonderd andere mensen lid/member van een Groep met de titel "Alzheimer". Het zijn professionals van allerlei aard en kunnen, artsen, verpleegkundigen, managers, voorlichters, en mantelzorgers. Wij informeren elkaar en discussieren over onderwerpen die ons aan het hart gaan. Dat zijn er veel en het netwerk wordt intensief gebruikt. In deze Kersttijd formuleren wij onze diepste wensen voor de toekomst. Natuurlijk willen wij allemaal graag dat Alzheimer verdwijnt uit de wereld. Want daar zijn we het over eens, Alzheimer is een vreselijke ziekte. Veel mensen zijn er zo bang voor, dat ze er graag voor weglopen. Mijn vriendin die Alzheimer heeft, had toen ze nog volop in het leven stond veel vrienden en vriendinnen. Een enkeling heb ik nog wel eens gezien op een verjaardag. Daarna bleven ze allemaal weg. Ik heb me dikwijls afgevraagd wat er de reden voor is. Mijn vriendin is niet agressief, niet opstandig en ook niet bijzonder verdrietig. Ze herkent me niet meer als ik bij haar op bezoek ga. Ik moet het contact leggen en als dat is gelukt, kijkt ze met grote, vragende ogen aan: "kom jij voor mij? Wat is dat leuk!" Dat laatste is niet altijd zo. Want eerlijk gezegd is het ook wel eens minder leuk. Bijvoorbeeld als ik haar niet begrijp. zij ongelukkig wordt omdat ze me niet duidelijk kan maken wat ze bedoelt en wij vervolgens als kiftende koppen tegenover elkaar staan zonder zicht op een uitweg. Je moet niet bang zijn voor ruzie, hoge woorden of tranen om dan je kop koel te houden en een uitweg te zoeken. Maar je wordt er niet minder van. En als het is gelukt en de lach doorbreekt, lijkt het even alsof het lente wordt.

Waarom komen die vrienden niet meer? Vriendschap is toch door dik en dun? Of betekent vriendschap niet zo veel als wij wel eens denken? Als ik de wegblijvers ernaar vraag doen ze altijd net alsof zij het niet voor zichzelf doen, maar voor de ander: "ze herkent me toch niet! Dus maakt het niet zoveel uit of ik wel of niet ga." Wat een onzin. Slaapt u vooral zacht, denk ik dan. Een van de andere leden van het netwerk, zijn naam doet er even niet toe, hoopt voor 2012 op een dementievriendelijke samenleving. Hij geeft er een paar voorbeelden van: "zorg dat oma op facebook gevolgd kan worden door de kleinkinderen, komen ze wellicht vaker op visite. Waarom niet meer aandacht in de media voor het behoud van vriendschappen? Nu gebeurt het nog te vaak dat vrienden en bekenden afhaken na de diagnose. Juist in dat soort zaken schuilt het lijden." Hij heeft gelijk, maar dat gelijk verandert nog niet veel aan de dingen. Daarvoor moeten concrete initiatieven genomen worden. Mensen moeten mijn boek lezen waarin ik laat zien dat vriendschap blijft, als je maar je best ervoor doet. En nu niet roepen dat het dan geen vriendschap meer is, want ook bij mijn niet-Alzheimervriendinnen moet ik wel eens knokken voor behoud van de saamhorigheid.

Misschien is een lotgenoten groep voor vrienden van Alzheimer patienten, waarin niet alleen het probleem wordt neergelegd, maar waarin ook tips en trucs worden gegeven om vriendschap te behouden. Misschien een Alzheimer Vriendengroep op Linkedin. Ik ga er eens over nadenken. Eerst ga ik met mijn vriendin Kerstliederen zingen.

Kunst en overheid

Vandaag las ik het bericht dat het CPB een economische recessie heeft afgekondigd. Twee kwartalen achter elkaar was er geen economische groei en dat schijnt het criterium te zijn. We moeten de broekriem aanhalen, de welvaart is voorbij. In tijden van tekorten zoekt de overheid naar bezuinigingen die geen pijn doen. Het mes snijdt fors in subsidies voor kunst en cultuur. Zoals zo vaak bij revolutionaire veranderingen is de argumentatie gauw gevonden. In Amerika, zegt men dan, wordt de hele kunstensector gefinancierd met particulier geld en kijk eens hoe de kunsten bloeien. Vergelijkingen tussen landen en systemen gaan bijna altijd mank en deze heeft beide benen verloren. In Amerika kunnen veel mensen niet naar de dokter, omdat ze niet verzekerd zijn. Gaan we dat dan ook overnemen? In Amerika is hoge kunst voor de happy few. Daar zijn er in Amerika veel van. Die laten graag zien, dat ze happy zijn en een van de manieren is een museum op te richten of een orkest te adopteren. Moet je wel heel veel geld hebben.

Ik bestrijd niet dat het in tijden dat het water aan de lippen staat, zinnig is om na te denken waarom we de dingen doen zoals we ze doen. Waarom subsidieert de overheid kunst en kunstinstellingen? Misschien weten heel veel mensen het niet meer, maar kunst, zowel het genieten van kunst als het scheppen van kunst, emancipeert de mens, of simpeler gezegd: het maakt hem een completer mens. Kunst hoort erbij! Dat staat los van financiering. De overheid subsidieert kunst om het bereikbaar te maken en te houden voor iedereen. Als de overheid stopt met subsidieren, zal er nog steeds kunst gemaakt worden. Maar het genieten ervan blijft dan voorbehouden aan een kleine groep mensen.

Als de redenering klopt, en waarom zou die niet, mag in geen geval bezuinigd worden op Kunsteducatie. Het beleven van kunst gaat niet vanzelf. De meesten van ons hebben daar een zetje bij nodig. Als het er thuis niet is, kan school daar handig bij helpen. Dat kost niet eens erg veel geld, terwijl het effect enorm is. Vervolgens moet het mogelijk zijn dat talent door kan groeien. Daarvoor is het nodig dat er opleidingen zijn en podia om op te treden. Bezuinigingen op kunstopleidingen is de dood in de pot. Hoe kun je het verzinnen? Tot nu toe is het simpel en rechtdoor geredeneerd. Maar nu wordt het moeilijker? Nu subsidieert de overheid kunst- en kunstinstellingen zonder dat altijd duidelijk is, wat ze ermee beoogt. Er worden subsidieverordeningen opgesteld waarin heldere criteria ontbreken, er wordt wat geld hier en daar uitgedeeld, en soms ook weer niet zonder dat aanvragers weten wat ervan hen wordt verwacht.

Ik kan het natuurlijk niet laten naar het schone dorp te kijken waar ik woon. Het college presenteert een nieuwe cultuurnota en het gros van de raad vindt dat alles bij het oude moet blijven. Op die manier hoef je als raadslid namelijk niet na te denken en je hoeft ook geen moeilijke beslissingen te nemen. Dat kunstbeleid zo ook niet erg inspirerend is, wordt op de koop toegenomen. Wat een gemiste kansen.

Paarse vrijdag tegen homofobie

Onlangs zei Henk Krol, honovechter van het eerste uur, dat de homo-emancipatie is voltooid. Hij vergist zich. Vooral jonge homo's hebben het moeilijk. Kom er maar eens om als je in de puberteit ontdekt, dat je voor je beste vriend of vriendin tedere gevoelens hebt. Met wie ga je erover praten? Hoe kwetsbaar durf je te zijn? En als je er dan al uit de kast durft te komen, is daar dit stomnme pesten. Een op de tien jonge homo's denkt aan zelfmoord. Veel jonge mensen denken trouwens aan zelfmoord. Helaas voegen sommigen de daad bij het woord. Daarom plaats ik hier nog maar eens de video over paarse vrijdag, die ik ook al in mijn vorige blog vermeldde. Want zo lang homo's niet worden gezien als hele gewone mensen, zal ik de kat de bel aan binden. Ik weet hoe belangrijk het is dat je er mag zijn!

Wie is er eigenlijk niet normaal? De homo of de mensen die er moeite mee hebben?

Wat een overwinning!

Een tijd geleden ondertekende ik een petitie over verplichte voorlichting over homoseksualiteit op scholen. ( zie mijn blog Vreemdheid bestrijden van 7 augustus jl.) Ik plaatste er wel een kanttekening bij, nl. dat volgens mij de voorlichting over homosexualiteit ingepast moet worden in voorlichting over seksualiteit in het algemeen. Het leek even alsof ook deze oproep zou sterven in het stof van het gedoogaccoord. Maar kijk aan. Dat is niet zo. Voorlichting over homoseksualiteit wordt op alle scholen verplicht en het COC is heel terecht blij. Alweer een bewijs hoe belangrijk deze belangenorganisatie is. Als nu ook die weigerambtenaren worden afgeschaft geloof ik weer een klein beetje in het liberale gedachtengoed.

Beste Nel Hoogmoed, Op 07-08-2011 heeft u de petitie 'Voorlichting over homoseksualiteit op elke school' ondertekend als 'Nel Hoogmoed' uit ' Huizen'. U heeft aangegeven op de hoogte te willen blijven van de voortgang van het initiatief met maximaal drie mails. Namens de petitionaris stuurt Petities.nl u het 1e voortgangsbericht. Stuur uw reactie op het onderstaande niet naar petities.nl, maar naar de petitionaris op jwbruin@coc.nl. Beste ondertekenaar, Het is gelukt! Na jarenlange inzet van het COC, wordt voorlichting over homo- en transseksualiteit vanaf schooljaar 2012-2013 verplicht op elke school in Nederland. Minister Van Bijsterveldt (OCW) maakte dat op 16 november bekend tijdens een debat in de Tweede Kamer en heeft het inmiddels per brief bevestigd. Dat is een geweldige overwinning. Vooral voor lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender (LHBT) leerlingen, die het op school vaak zwaar hebben. Deze overwinning is mede aan jou te danken, want jij tekende de afgelopen maanden de petitie Voorlichting over homoseksualiteit op elke school. Ik wil je daarvoor hartelijk bedanken! Het COC kan niet zonder steun van mensen zoals jij. Misschien wil je ons daarom vaker steunen, bijvoorbeeld door lid te worden of met een donatie. Om scholen homo- en transvriendelijker te maken, hoeven we trouwens niet te wachten tot het volgend schooljaar. Aanstaande vrijdag, 9 december, organiseert COC's Gay-Straight Alliance netwerk voor de tweede keer Paarse Vrijdag, dé dag tegen homo- en transfobie op school. Vorig jaar deden 50 duizend scholieren en sympathisanten mee. Draagt jij op 9 december ook paars tegen homo- en transfobie op school? Meer informatie op http://gaystraightalliance.nl en op YouTube () . Hartelijke groet, Vera Bergkamp Voorzitter COC Nederland

Christine van Broeckhoven in de bibliotheek Huizen

Mooi plaatje van een vreselijke ziekte. Christine van Broeckhoven liet het zien tijdens haar lezing in de bibliotheek. Hoewel het de tweede keer was, dat zij Huizen bezocht, was er voor haar lezing veel belangstelling. Kennelijk zijn veel mensen geïnteresseerd in het wetenschappelijk onderzoek naar de ziekte van Alzheimer. Dat is wel te begrijpen. Nu wij steeds ouder worden, maken we ook meer kans om de ziekte te krijgen. Want de ziekte van Alzheimer slaat vooral toe bij ouderen. De ziekte van Alzheimer heeft een paradoxale kant. Mevrouw van Broeckhoven begon ermee. Wij geven miljarden uit om ons lichaam gezond te houden. We eten gezond en rennen ons rot om het verval te bestrijden. Kanker en hart- en vaatziekten, doodsoorzaken nummer een en twee, zijn steeds vaker te genezen. Daarom worden wij steeds ouder. Omdat de ziekte van Alzheimer een ziekte is van de ouderdom, lijden steeds meer mensen aan deze ziekte. Voorlopig is er nog geen zicht op beterschap, vertelde Christine van Broekhoven, de Vlaamse genetica, die zo treffend over haar onderzoek kan vertellen. Het zoeken naar het gen dat Alzheimer veroorzaakt is als het zoeken van een speld in een hooiberg. Hoewel er internationaal goed wordt samengewerkt en snelle computers worden ingezet om DNA te vergelijken, weten we nog steeds niet waar het zit. We weten inmiddels wel dat hersencellen massaal sterven door Amyloide plakken en Taukluwen. We weten ook dat Alzheimer erfelijk kan zijn, omdat het in sommige families veel voorkomt. Maar daar stopt het. Er is geen medicijn tegen Alzheimer en er is ook geen therapie. Degene die het overkomt, moet het ondergaan. Er is meer geld nodig voor onderzoek, zegt mevrouw Van Broekhoven. Want Alzheimer moet gestopt. Dat vonden alle aanwezigen in de zaal ook. Ik ook. Maar ik ben er ook door verward. Want als we Alzheimer kunnen genezen, worden we nog veel ouder. Waar moeten we dan aan doodgaan in de toekomst. We willen immers alles stoppen, waar we pijn en verdriet van hebben. Leed en pijn horen niet bij ons bestaan. Daar hebben we geen tijd voor. We willen verder, hoger en sneller en dan altijd maar door. Alsof we de dood en het verval in de gordijnen kunnen jagen. Daar hebben we veel voor over. Wordt het niet tijd om af en toe stil te staan en ons te bezinnen op de grenzen van ons bestaan.

Verhuizing

Vandaag betrekt mijn vriendin een nieuwe woning. De oude voldeed niet meer. Zij voelde zich er als een vreemde. Dat is wel anders geweest, maar sinds een paar maanden is er iets veranderd. Wat precies weten we niet, omdat we niet dagelijks komen. Maar sinds een paar maanden vraagt ze: "Woon ik hier?", als we haar na onze wandeling thuis brachten. Als ik het bevestigde, keek ze me niet begrijpend aan. Omdat ze het niet beter wist, liet ze het dan maar zo. Maar ik zag in haar ogen de vraag "waarom ik wel en jullie niet?" Waarom kan ik niet gewoon met jullie mee?" Ik voelde me een verrader. De hele middag had ik het idee gepropageerd van het gezellig samenzijn. En nu moest ik dat ruw verbreken. Jij hier en ik weg. Hartverscheurend was het om haar achter te laten. Maar nu gaat ze dus verhuizen. De familie heeft een nieuwe woning voor haar die beter past bij haar nieuwe situatie. Althans dat hopen we. Want zeker weten doen we het nooit, omdat we het haar niet kunnen vragen. Wij hebben ons zo goed als mogelijk proberen voor te stellen wat zij fijn zal vinden, waar ze weer rust zal vinden en zich niet zo ellendig alleen zal voelen. Ze krijgt een nieuwe grote kamer, ze krijgt een kamergenoot, lichte muren, en een grote huiskamer met veel lieve huisgenoten, waar ze mee kan zingen, muziek maken en andere leuke dingen doen. Het zal er vast veel gezelliger zijn dan in haar oude huis. Althans dat hopen we. Voor ons zal het wel even wennen zijn. Het huis waar ze gaat wonen staat nog wel op hetzelfde terrein, maar heeft een andere ingang. De vertrouwde ontvangst van de weekeind receptioniste zullen we moeten missen. Maar daar is wel een mouw aan te passen. Want als we naar buiten gaan, gaan we gewoon even langs, gedag zeggen. Ons gedrieën terugtrekken op haar eigen kamer zal moeilijker worden, omdat er ook een andere bewoner woont. Overigens hield ze daar toch al niet zo van de laatste tijd. Ze had vooral behoefte aan gezelschap, aan samen dingen doen en daar is nu ruimer in voorzien. Ze kan haar boeken en foto's meenemen en genoeg eigen spullen om vertrouwd te zijn. Dat is fijn. Misschien nog wel meer voor ons dan voor haar. Want het is steeds moeilijker om met onze vriendind ons gemeenschappelijk verleden vast te houden. Hoezeer we het ook steeds benadrukken. Gelukkig kunnen we nog samen de vertrouwde liedjes zingen. En nu het Kerst gaat worden zullen we daar veel gebruik van maken. Op de afdeling is vast een mooi versierde kerstboom met lichtjes. Vandaag heb ik de hele dag aan haar gedacht.

LITERATUUR met tien hoofdletters

Bestaat er nog literatuur met hoofdletters? Of misschien moet de vraag anders luiden: Wordt er nog literatuur met hoofdletters gelezen? Die vraag kwam op na het lezen van Het Nieuwer Testament van Hella Haasse uit 1986, de toekenning van de AKO literatuurprijs aan Marente de Moor en de discussie in Buitenhof tussen de schrijver P.F. Thomése, die de AKO prijs niet won, uitgever Joost Nijssen van Uitgeverij Podium en schrijver Henk van Straaten. Eerst maar eens beginnen met Een Nieuwer Testament van Hella Haasse. Zelf noemde de schrijfster het haar meest geslaagde boek. Wij lazen het voor de boekenclub, vonden het een knap boek met meerdere lagen en betekenissen, maar bleven zitten met de vraag of het ook een mooi boek was. Een ding wisten we zeker: dit was literatuur met hoofdletters. Want Literatuur met die hoofdletter mag kennelijk niet te simpel zijn; je moet ervoor werken. En dat hebben we gedaan met Het Nieuwer Testament en zo heeft het ons een heleboel gegeven.


De toekenning van de AKO Literatuurprijs aan Marente de Moor voor de Nederlandse maagd moet vriend en vijand verrast hebben. Volgens de kenners zou het moeten gaan tussen Jeroen Brouwers voor Bittere bloemen, Peter Buwalda voor zijn succesroman Bonita Avenue , en De Weldoener van P.F. Thomese. In geen enkele voorbeschouwing werd het boek van Marente de Moor genoemd. Volgens kenners van literatuurprijzen heeft de jury de zogenaamde eliminatiemethode toegepast. Thomése en Brouwers hadden al een keer de AKO prijs gewonnen en Arnold Grünberg die ook weer genomineerd was, zelfs al twee keer. Om het te geloven moet ik me verdiepen in de geestesgesteldheid van de juryleden. Dat is niet eenvoudig, want ik ken ze niet. Wie zijn Maarten Dessing, Frank Hellemans, Toef Jaeger, Kathy Mathys, en Fleur Speet. En wat hebben ze uitgespookt onder leiding van Ernst Hirsch Ballin? Ik kan me hoogstens verplaatsen in hun situatie. Ik denk niet dat ze de prijs niet wilden geven aan een eerdere prijswinnaar. Ik denk eerder dat ze het niet eens zijn geworden over de keuze tussen Brouwers, Buwalda en Thomése en toen een uitweg hebben gezocht. En zoals het wel meer gaat als er een besluit moet vallen met algemene stemmen, wordt het de smakeloze erwtensoep. Wel jammer dat de juryleden niet uit de school mogen klappen.


En vervolgens die idote discussie in Buitenhof. P.F. Thomése, die de prijs dus niet heeft gewonnen, had zich in de Albert Verweijlezing nogal druk gemaakt over de toeren die schrijvers willen uithalen om verkocht te worden. Geen kans voor de Literatuur met een grote L vond hij, als de auteur zich niet als een clown wil gedragen. En meestal gaat dat niet samen. Je ziet Hella Haasse niet bij Matthijs van Nieuwkerk zitten in het blauwe licht van de schijnwerpers om het Nieuwer Testament te verkopen. Maar goede literatuur vindt zijn liefhebbers wel, denk ik. Daar helpen geen prijzen en grote oplagen tegen.

Muziek en dementie

Nu mijn vriendin steeds moeilijker te benaderen valt met gewone woorden, moeten we noodgedwongen terugvallen op andere vormen van contact. We wandelen, haar zoon en zij gooien met een bal, wij schrijven en tekenen in haar boek en af en toe voeren we spookgesprekken. Maar ze verliest gauw haar aandacht en wil dan wat anders. Dat gebeurt niet met muziek. Muziek werkt rustgevend. Mijn vriendin is altijd heel muzikaal geweest. Ze speelde veel piano en heeft jarenlang in een koor gezongen. Ze bezit een heldere, klaterende sopraan, waar ik erg van kan genieten. Keer op keer verbaas ik me erover hoe blij ze wordt als we samen zingen, als haar zoon piano voor haar speelt of als we een concert bezoeken. De woorden van bekende liedjes schieten haar nog maar zelden te binnen, maar melodieën komen en gaan spontaan. Dikwijls hoor ik haar zachtjes neuriën als we uitgesproken zijn. Als ik dan inval, lacht ze naar mij en voelt het heel vertrouwd. Soms treffen we haar in de huiskamer van het huis waar ze woont in haar eentje naast een muziekapparaat. Ze luistert aandachtig naar de klanken uit het dooie ding en geniet zichtbaar. Wat doet muziek met iemand die niet meer met twee benen in het leven staat, vraag ik me af. Is het soms de herinnering aan iets dat altijd in haar leven was. Dat het leven kleur gaf. Muziek heeft een rustgevende invloed op haar roerige geest, dat is duidelijk. Maar hoe komt dat? Is het een technisch neurologische aangelegenheid, waarbij de klanken herinneringen oproepen aan iets dat altijd is geweest. Of is het toch gewoon het gezellig samenzijn in de recreatiezaal, een beetje babbelen, een kopje koffie, een advocaatje en een muziekje? Jammer genoeg kan ik het mijn vriendin niet vragen. Ik kan alleen zien dat ze een beetje de oude wordt als ze zingt of luistert, dat ze er rustig en blij van wordt. Ik heb me voorgenomen op zoek te gaan naar de achtergrond en ga in dit weblog de uitkomst van mijn speurtocht verhalen. Kun je nog zingen zing dan mee.

Houdt Jan wel van vrouwen?

In Singer Laren bezochten wij op een gewone dinsdagmorgen de tentoonstelling van honderd werken van Jan Sluijters (1881-1957). We hoopten op een rustige rondgang langs de schilderijen, maar dat was ons niet gegeven. Ik heb nooit kunnen bevroeden dat Sluijters zo bekend is bij het vaste bezoekerspubliek van Singer. Het leek alsof er bussen fitte vutters waren aangevoerd. Nou ja fit?! Omdat ik nog revalideer van mijn heupoperatie dacht ik dat een rolstoel het kijken zou vergemakkelijken, maar dat was niet zo. Het laveren en regelen tussen de andere rolstoelen en rollators overschaduwde het kijkplezier. Vandaar dat ik de laatste zalen deed op mijn krukken. Sluijters schilderde heel veel vrouwenportretten net als zijn tijdgenoten Kees van Dongen (1877-1968), Isaac Israels (1865-1934) en Breitner (1857-1923). In Singer hangen er vele, uit alle perioden en in vele stijlen. En omdat er ook een zaal is waarin werk van Sluijters hangt naast werk van tijdgenoten, kun je goed vergelijken. Ik had dat nodig, want het tentoongestelde werk zei me niets. Ik houd van vrouwen en van de vrouwenportretten van Van Dongen en Israëls, maar hier moest ik af en toe griezelen en de blik afwenden. Waarom schilderde Jan Sluijters keer en op keer weer vrouwen en waarom maakte hij ze zo foeilelijk, soms zelfs dierlijk lelijk. Wat wilde hij ons laten zien?. Ik keek en ik keek en vergeleek met een prachtig jonge meisjes portret in grijs en blauw van Kees van Dongen, maar kwam er niet achter. Dus ging ik thuis op zoek naar een verklaring. Sluijters was een zoeker, las ik. Hij ging te rade bij tijdgenoten, staat er. Ook bij Leo Gestel, met wie hij goed bevriend was en bij Mondriaan. Er hangt een kleurig landschap bij avondlicht dat doet denken aan een van de spannende Gein landschappen van Mondriaan. Maar nergens lees ik iets van kritiek op de vrouwenportretten. Ik vrees dus dat het aan mij moet liggen. Zijn vrouwen zijn de mijne niet.

Ik heb u lief mijn Nederland

De Nederlandse politiek heeft zichzelf weer eens gered. Dat die redding ten koste gaat van mensen maakt allang niet meer uit. De 18-jarige Mauro mag hier vorlopig blijven met een zogenaamd studievisum. De mastodont Lubbers heeft zijn partij geholpen door mee te werken aan deze typisch Nederlandse polderconstructie. Nog even de achtergrond. De Angolese jongen Mauro is een AMA, een Alleenstaande Minderjarige Asielzoeker. Mauro kwam op negenjarige leeftijd naar Nederland zonder ouders. Hij kwam niet in aanmerking voor een definitieve status, omdat het in zijn land van herkomst niet onveilig genoeg is. Dus kreeg hij een tijdelijke vergunning die nog een aantal keren verlengd is en onderwijs en opvoeding. Nu hij achttien is, is hij geen AMA meer en moet hij terug naar Angola. Kennelijk vinden heel veel politici dat niet humaan en proberen zij of Mauro hier kan blijven. Mauro heeft een gezicht gekregen. Maar er zijn heel veel Mauro's met wie hetzelfde gebeurt. En in het poldercompromis dat nu achter gesloten deuren wordt gesloten staat nadrukkelijk dat al die andere AMA's geen gezicht mogen krijgen en wel terug moeten. Hoe verzin je het? Ik heb altijd gedacht dat als een wet niet meer voldoet, de wet veranderd kan worden. Maar kennelijk niet in dit kikkerland waar sinds Wilders geldt dat "regel regel is". Bleef die kreet van "regel is regel" nu maar beperkt tot Den Haag. Maar regel is regel wordt toegepast door heel veel bange mensen die niet zelf na kunnen denken. Een voorbeeld uit mijn kleine familiewereld. Youn, de kleinzoon van Ger, de zoon van Elise en Marc, was deze zomer zeven weken in Frankrijk, het geboorteland van zijn moeder. Hij heeft het erg naar zijn zin gehad. Tot genoegen van zijn vader en zijn moeder heeft hij er veel Frans gesproken, waardoor de bodem voor zijn gewenste tweetaligheid is gelegd. Toen hij terugkwam in Nederland en naar zijn creche ging constateerden de leidsters dat zijn Nederlandse woordenschat tekort schoot. Onze klein Youn is 22 maanden! Pa en Ma moesten op het matje komen. Het moesten wel vijftig woordjes zijn. Die kende hij misschien ook wel, maar niet allemaal in het Nederlands. Ook onze kleine Youneman heeft maar een hoofd waar al die woordjes in moeten. Komt wel goed, lachten wij. Maar niet de leidsters van de creche. Want onze kleine Youneman antwoordt nog steeds in het Frans als men hem in het Nederlands iets vraagt. Zijn Nederlandse woordenschat is nog niet toegenomen en Franse woorden tellen kennelijk niet. Hoe verzin je het, vraag ik me ook in dit geval af.

Einde weigerambtenaren

Het bericht was gisteravond de opening van het Journaal. De PVV, nota bene de PVV, schande aan allen die zich liberaal noemen en VVD stemmen, gaat een einde maken aan het bestaan van weigerambtenaren. De tranen schoten me spontaan in de ogen. Kennelijk heb ik me er drukker over gemaakt dan ik wil toegeven. Het gegeven dat ambtenaren van de burgerlijke stand mogen weigeren een huwelijk te sluiten tussen twee mensen van gelijk geslacht, als ze daar gewetensbezwaren tegen hebben, voelde ik als rechtstreekse en persoonlijke discriminatie. Ik wil helemaal niet trouwen en al helemaal niet getrouwd worden door mensen die mijn geaardheid een gruwel vinden, maar weggezet worden raakte me diep. Ik kon me maar niet voorstellen dat rechtgeaarde democraten daar nog begrip voor op konden brengen. Er is niets en dan ook helemaal niets dat het weigeren rechtvaardigt. Maar we zijn er nog niet! Want als dit kabinet volhardt in haar dommigheid, moet de kamer een initiatiefvoorstel indienen en dat gaat tijd en energie kosten. Het zou mevrouw Van Bijsterveldt sieren als ze het signaal oppakt en zonder morren uitvoert. Goed uitleggen aan de achterban, dat mensen die niet dol zijn op christenen hun toch ook hun huwelijk gunnen.

Kunst van de straat in Huizen(5)

Vanmorgen zag ik in Kunstuur beeldhouwer Hans van Houwelingen over zijn opvallende beeld van Dr. Lely op het grote plein in Lelystad. Het enorme beeld van bazalt, kiezels en wrakhout met bovenop een copie van het beeld van Dr. Lely van Marie Andriessen is er gekomen na een lange discussie tussen gemeentebestuur en bevolking. Het gemeentebestuur wilde met dit enorme beeld Lelystad verlossen van het imago van die suffe, mislukte stad in de Polder. De bevolking zag het aanvankelijk in het geheel niet zitten. Veel te groot en met zo'n klein mannetje bovenop, dat je nauwelijks kon zien. En toen het volk om was, liet het gemeentebestuur het idee los. Misschien toch te groot en te duur. Na lange en soms felle discussies heeft men elkaar in 2002 gevonden en het beeld staat er nu en valt niet meer te ontkennen. De kunstenaar ziet de discussie als onderdeel van het scheppingsproces. Kunst in de openbare ruimte moet de vinger opsteken, zegt hij. Zonder discussie is zo'n beeld een zielloos object.

Sinds twee weken staat in ons schone dorp Huizen aan de Zuiderzee een vissersmonument van kunstenaar Michiel Linders. Het beeld is een hommage aan de stoere vissers van Huizen die in de vorige en het begin van deze eeuw met noeste arbeid de armoede van zich afschudden. Als het beeld al aanleiding tot discussie heeft gegeven, heeft die zich in de achterkamer afgespeeld. Hetzelfde dreigt nu te gebeuren met een beeld van een melkmeisje dat op het Oude Raadhuisplein moet komen. Het melkmeisje is het wapen van Huizen en refereert aan het agrarisch verleden van het dorp, Wethouder Janny Bakker heeft de komst van het beeld al een aantal keren aangekondigd als onderdeel van haar toeristisch beleid. Zij heeft er zelfs al een schets van gegeven. Wat haar betreft moet het een zittende vrouw worden en komt het te staan op het Oude Raadhuisplein, midden in het dorp. Maar wat er nu verder gebeurt is een raadsel. In ieder geval zal het wat de wethouder betreft geen beeld worden dat discussie oproept. Althans, tot nu toe wijst niets erop. Discussies worden in dit dorp trouwens zelden in het openbaar gevoerd. Het wordt een zittende vrouw waar je gezellig naast kunt gaan zitten. Het zal niemand schokken, maar misschien ook niemand aanspreken. Is dat niet een gemiste kans. Kan het niet spannender als je Huizen echt op de kaart wilt zetten??

Onze jongens

Afgelopen weekeinde werd het Nederlands honkbalteam wereldkampioen en Li Jao Europees Kampioen tafeltennis. Het werd breed uitgemeten op televisie. Ons nationaal ego werd aangenaam gestreeld. Wij allemaal op de stoelen. De regering stuurde zelfs gelukstelegrammen. Namens wie eigenlijk? Zou gedoogpartner de PVV mee ondertekend hebben? Dan moeten de jongens en meisjes van Wilders zich toch wel eerst op de kop gekrabd hebben. Want het Nederlands honkbalteam bestaat voor een groot deel uit jongens van de Antillen en Li Jao is net zo Nederlands als haar naam doet vermoeden. Al die witte landgenoten die PVV stemmen, zouden die begrijpen dat we op sportgebied een klein landje zijn en als we onze grenzen sluiten, zoals zij graag willen, dat ook zouden blijven. Nee. natuurlijk snappen ze dat niet, anders zouden ze geen PVV stemmen. Ik heb met heel veel plezier gekeken naar de verrichtingen van de honkballers in Panama. Dat sport verbroedert weet ik al sinds mijn jonge jaren toen ik in Den Haag zelf sportte met mensen uit andere windstreken. Ik softballde met repatrianten uit Nederlands Indië en basketballde met Surinamers. Het heeft mijn angst voor de vreemdheid bestreden en mijn blik op de wereld verbreed.

Fatsoen in de Politiek

Fatsoen en Politiek. Zijn die twee begrippen wel te verenigen. Je zou het niet zeggen na het gekrakeel in de laatste Algemene Beschouwingen. Wilders zette de toon en de rest kefte lustig mee. Cohen, de fractieleider van de PvdA hield zijn mond en dat leek hij even duur te moeten bekopen. Zijn partijvoorzitter wachtte een terugblik niet af, maar luchtte in de Volkskrant haar gemoed. De media waren er als de kippen bij om het einde van Cohen aan te kondigen. Knap eigenlijk dat de rest van de fractie pal achter hem bleef staan.

Zondag zag ik in Buitenhof Cohen uitleggen wat er was gebeurd. Dat was bepaald niet gemakkelijk, omdat gespreksleider Peter van Ingen voortdurend de zwakke plekken in de verdediging zocht. Maar Cohen bleef rustig en hield het overzicht. Hij legde uit dat hij niet van plan was om mee te doen aan het geschreeuw in de politiek. Als hij geen gelegenheid krijgt om zijn politieke punten uit te leggen, houdt hij zijn mond. Zo simpel is het. Gisteren zat zijn opvolger in Amsterdam bij Matthijs van Niekerk en die sprak zijn steun uit. Dat werd overigens ook weer gezien als een teken van zwakte, omdat je als "leider" kennelijk ook alleenheerser moet zijn.

Hoe moet dit nu verder met deze nette man in de slangenkuil van de politiek. Toen het Slowaakse parlement tegen de uitbreiding van het Europees noodfonds stemde en de socialistische oppositie steun verbond aan de val van het kabinet, zag ik de oplossing. En toen de kefferige, arrogante Stef Blok gisteren liet weten dat deze kaalslagcoalitie van hem nog zeven jaar mag zitten, dacht ik dat het fatsoenlijk zou zijn om ze een beschaafde poep te laten ruiken. Wat is er mis met ruilhandel? Steun voor de AOW en de Europaplannen in ruil voor de val van het kabinet? Ik zou het wel weten!

Als je niets te zeggen hebt

In de lange voorjaarsvakantie in Frankrijk las ik De Koning Buigt de Koning Moordt van Herta Müller. Niet een gemakkelijk boek, want een geladen boek. Ieder woord is op een goudschaal gewogen en je kunt de essays alleen begrijpen als je de tijd ervoor neemt. Dat heb ik gedaan, maar zelfs nu nog weet ik niet wat de titel precies betekent. Dit mag de lezer opvatten als een oproep om me uit de droom te helpen. Er zijn vast wel Herta Muller genieters onder de lezers van dit weblog. De Koning Buigt de Koning Moordt. Gaat het soms om onkenbaarheid?

Herta Muller vindt dat je beter je mond kunt houden als je niets te zeggen hebt. Haar oproep wordt slecht verstaan, bedenk ik me keer op keer, als ik naar de televisie kijk. Wat wordt er oeverloos veel gepraat en weinig gezegd. Gisteren keek ik naar Gerd Leers in Pauw en Witteman die kwam uitleggen wat hij wel gezegd, maar niet bedoeld had of omgekeerd. Zou zo'n man zich niet schamen? Of heeft hij geen vrouw of kinderen die hem tot de orde roepen?

Kennelijk bestaat in de politiek, en die strekt zich helaas verder uit dan Den Haag, het foute idee dat je populariteit afhankelijk is van het aantal woorden dat je spreekt. In mijn ambtelijke carriére riep een van de wethouders die ik diende, dat hij niet in de politiek was gegaan om zijn mond te houden. Maar had zijn moeder hem niet eerst tellen kunnen leren. Mijn moeder zei altijd, tel tot tien voordat je iets zegt. Nu ik dat doe, besluit ik het het zwijgen ertoe te doen.

Haar stille wereld

Ships fade away: Mijn vriendin die Alzheimer heeft verdwijnt steeds verder in een wereld die ik niet kan kennen. Ik heb het er moeilijk mee. Natuurlijk heb ik al die tijd beseft dat dit zou gaan gebeuren. Maar nu het zo ver is, ben ik mijn houvast kwijt. Bij de laatste bezoeken aan haar was het bijna onmogelijk om contact te maken. Ze lacht nog steeds even vriendelijk als je haar iets vraagt of zegt, of haar hand pakt. Maar antwoordde ze vroeger nog wel met sociaal wenselijke frases, nu kijkt ze je alleen nog aan met grote, vragende ogen, waarin te lezen staat "als jij het zegt, zal het wel zo zijn!" Ze verdwijnt steeds verder in haar eigen wereld die voor mij niet te kennen valt. Het grote verdriet is dat ze in die wereld niet gelukkig is. Ze vindt er geen rust. Ze dwaalt zoekend over de gangen van het huis en maakt andere bewoners aan het schrikken met haar onvoorspelbaar gedrag. Allen die haar lief hebben, hebben het vreselijk met haar te doen.

Mijn voorstellingsvermogen schiet te kort om ook maar enigszins te begrijpen wat er achter de wazige blik in haar ogen speelt. Ik zie de contouren van mezelf in haar blik en probeer met haar mee te kijken. Als ik haar toelach, lacht ze terug. Dan lijkt het even op mijn vroeger, maar het hare is er niet meer. Ze leeft bij het hier en nu en ik ben daarin niets meer en niets minder dan een toevallige passant. Iemand die even afleiding brengt en haar een tijdelijk doel geeft. Zij weet dat ze iets met me moet, als ik haar voorstel wat we gaan doen. Maar na een kort moment van rust, gaat ze weer op zoek. Ze wijst naar schaduwen en schimmen in de verte. Is het daar misschien? Daar is het ook niet, probeer ik haar duidelijk te maken. Ten einde raad breng ik haar terug naar het huis dat haar huis niet is. "Moet ik daar naar binnen?", vraagt ze dan. Als ik afscheid neem in de huiskamer, kijkt ze me niet begrijpend aan. Het troost haar niet meer als ik zeg dat ik over twee weken terugkom. Hoe nu verder?

Kanjers in de zorg

Afgelopen week was ik gedwongen ervaringsdeskundige in de zorg. Ik heb in het Diakonessenhuis in Zeist een tweede kunstheup gekregen. Voordat het zover was had het nogal wat voeten in de aarde. Overigens had ik die zelf omgewoeld, omdat ik bij de vorige heup een bacteriele infectie had opgelopen en ik wilde voorkomen, dat dat nog een keer gebeurde. Voor mijn keus heb ik dus alle lijstjes gebruikt die er verschijnen over de kwaliteit van de zorg en dan speciaal voor het onderhoud van het bewegingsapparaat. De eerste keus werd een gespecialiseerde, particuliere kliniek, die behoorlijk aan de weg timmert. Maar toen ik me daar meldde, wilden ze me niet hebben. Niet vanwege de bacteriele infectie, maar wel vanwege een vermeende hoge bloeddruk.

Dus moest ik verder zoeken en kwamen die lijstjes goed van pas. Natuurlijk geven ze niet meer dan schijnzekerheid, maar het zoeken moet toch enigszins gericht worden. Ik kwam dus terecht in het Diakonessenhuis in Utrecht, omdat zij vierde op mijn lijstje van tien stonden, een korte wachttijd hadden en redelijk bereikbaar waren. Toen ik me daar meldde met mijn infectie en mijn vermeende hoge bloeddruk maakten ze geen probleem. Tegen infectiegevaar kunnen ze weinig doen en die bloeddruk houden ze tijdens een operatie wel onder controle.

Dus werd ik maandag opgenomen en geopereerd en ben ik vijf dagen later al weer thuis voorzien van de tweede kunstheup. "De wond ziet er goed uit en u kunt u aardig redden met krukken. Wegwezen dus!" Voor alle zekerheid hebben ze me wel een zak vol pijnstillers meegegeven en injecties tegen de trombose.

Ik moet het nu dus redden in mijn eigen omgeving met hulp van mijn vriendin en fysiotherapeut. Het ziekenhuis zal ik niet missen. Wel de zorg en aandacht van alle verpleegkundigen, die dag en nacht klaar staan om je poep, pies en kots op te ruimen, je op te vangen als je het even niet ziet zitten, je onzekere vragen willen beantwoorden, je tot de orde roepen als je te veel en te snel wilt, je aanmoedigen, een hart onder de riem steken, als je bij de pakken neer gaat zitten. Het deed me goed dat ik veel jonge verpleegkundigen aan mijn bed heb gezien.

Huizer Week

Mooi eigenlijk zo'n Huizerweek met in het eerste weekeinde de Huizerdag in het Oude Dorp en in het tweede de Huizer Botterdagen in de Haven. Feest op het Oude Raadhuisplein en het Zuiderzee Jazz festival. Voor tussendoor de tentoonstelling van de grote werken van Pieter Hogenbirk en Peter Kos in het Huizer Museum. Beide dagen trokken veel bekijks. En dat waren niet alleen Huizers. Veel mensen van buiten die weten dat het gevoel van gezelligheid weer even terug is. Het gemeentebestuur zou er blij mee kunnen zijn. Ik heb geen flauw idee hoe de discussie over verdeling van evenementengeld is afgelopen, maar de Huizerweek moet blijven!

De foto's zijn van Charlotte Fontein.

Alzheimer en euthanasie

Na het schrijven van Het is zoals het Is over de vriendschap met mijn goede vriendin die Alzheimer heeft, word ik door velen gevraagd naar mijn standpunt over euthanasie bij Alzheimer. Tot nu toe moet ik het antwoord schuldig blijven. Ik weet het doodgewoon niet. Niet voor mijn vriendin en al helemaal niet ten aanzien van mijzelf. Ik vind het een allesomvattende vraag over leven en dood en daarover ben ik nog lang niet uitgedacht. Je zal er maar voor staan!

Tegenwoordig mag er openlijk gesproken worden over de toepassing van euthanasie bij een beginnende ziekte van Alzheimer. Zodra de diagnose is gesteld en de patient zelf kan aangeven dat hij de ziekte niet wil “meemaken”, kan hij een arts verzoeken een eind aan zijn leven te maken. Algemeen wordt geaccepteerd dat de ziekte van Alzheimer ondraaglijk lijden veroorzaakt. Maar is dat ook zo?

Het begrip “ondraaglijk lijden” is in het geval van Alzheimer nogal tijdgebonden, bewijst socioloog Hugo van der Wedden in een lezenswaardige analyse van ziekte en lijden bij de ziekte van Alzheimer. Hij stelt de vraag waarom cognitieve degeneratie in de ouderdom, ooit een normaal, haast vanzelfsprekend fenomeen, veranderd is in een ernstige hersenziekte? Welke ontwikkelingen liggen daaraan ten grondslag?

Hij gelooft dat de ziekte van Alzheimer om cognitieve degeneratie in de ouderdom een mal heeft gevormd die op een comfortabele wijze aansluit bij onze westerse beleving van het leven. Het lijden van Alzheimerpatiënten kun je grotendeels sociaal duiden. Mensen verliezen de controle over hun drifthuishouding en voldoen steeds minder aan de geldende gedragsstandaard. Het is schaamtevol om telkens door de mand te vallen en niet meer aan de verwachtingen te kunnen voldoen. De angst om in aanzien te dalen en liefde te verliezen, zoals Norbert Elias een gevoel van schaamte omschrijft, is buitengewoon reëel. Vrienden haken af. Patiënten worden door hun partners binnengehouden om gezichtsverlies te voorkomen. Buitengewoon pijnlijk voor de patiënt is de wetenschap dat hij in de nabije toekomst een ernstige last zal zijn voor zijn naasten.

De verschuiving in het denken over euthanasie en Alzheimer kan worden gezien als het resultaat van een emancipatoir proces. Vroeger noemden we opa en oma seniel of kinds en plaatsten we ze in een hoekje, waar ze geen kwaad konden doen. Nu heeft de Alzheimerpatiënt een stem gekregen en naar die stem wordt steeds vaker geluisterd. We lezen in boeken en zien in films hoe verschrikkelijk de aftakeling is. Tegelijkertijd speelt de kwaliteit van de ouderenzorg een belangrijke rol. Door vergrijzing en het krimpen van de beroepsbevolking is onze cultuur van zorguitbesteding praktisch onhoudbaar. Binnen deze context heeft euthanasie als gevolg van Alzheimer veel weg van een cultureel pragmatische oplossing: de patient een eervolle dood, de naasten de vrijheid om te leven.

De beginnend Alzheimer patient die de dood verkiest, ontloopt de schaamte en het verlies van aanzien dat met dementie gepaard gaat. Men laat wellicht het leven, de eer blijft behouden, net als de liefde en de achting van de naasten. Dat euthanasie binnen onze cultuur als moedig en aanzienswaardig wordt gezien versterkt dit beeld. Een waardige dood komt recht tegenover een leven te staan dat zich kenmerkt door een verlies van status.

In Het is Zoals het Is laat ik mijn eigen worsteling zien met de gevolgen van de ziekte in de vriendschap met een dierbare die zich steeds verder terugtrekt in een voor mij onbegaanbare wereld. Het behoud van de vriendschap heeft mijn denken over leven en dood totaal op zijn kop gezet. Zoveel weet ik zeker. Ik heb altijd wel geweten dat aftakeling onlosmakelijk bij het leven hoort. De cirkelgang van het bestaan. Regelmatig doet het gedrag van mijn vriendin me denken aan de kleinkinderen.

Kleurrijke Huizerdag

De Huizerdag is voor Huizers! De Huizerdag verbroedert. Veel mensen aan de kraam die wilden vertellen over hun jeugd in Huizen, waar ze school waren gegaan, waar ze speelden. Veel belangstelling voor de verjaarskalender met mooie oude foto's. Veel vragen over behoud van het karakter van het Oude Dorp. Nog steeds veel ontzetting over de sloop van de zogenaamde Van der Roest panden.

Voor ons in de kraam was het ook kleurrijk, want aan de overkant stonden mensen van de stichting MauTeri, die aandacht vroegen voor de "vergeten eilanden" in de zuidwest hoek van de Indonesische archipel en die heerlijke sateh verkochten. Ook kleurrijk was het weer, want sinds lange tijd scheen de zon weer eens.

Een kleurrijke dag, maar toch ontbrak er wat. Wij stonden aan het einde van de Achterbaan tegenover het Huizer Museum. Daar liep het af. Mensen konden niet een rondje lopen bijvoorbeeld door de Hellingstraat naar Zeeweg en Voorbaan. Dat zal wel iets te maken hebben met de verkeersafwikkeling, maar voor het gevoel was het niet rond. En ik heb de muziek gemist. Ik kan me jaren herinneren dat er dweilorkesten, chantikoren, fanfares rondliepen. Willen ze niet meer of hebben ze de Achterbaan niet gevonden.

Op naar de Botterdagen van 16 en 17 september a.s.

De laatste zomergast

Als de zomergasten zijn vertrokken is de winter nabij. Een blik naar buiten waar de regen zwiept tegen de ruiten bevestigt mijn sombere vermoeden. Tijd voor een terugblik? VPRO's zomergasten vormden lange tijd een van de hoogtepunten van het televisieseizoen. Maar de laatste jaren is dat veranderd. Dat ligt aan de presentatoren, die je in dit verband trouwens gastheren moet noemen. En het zijn van gastheer vraagt bijzondere kwaliteiten, die niet iedereen van nature heeft.

Het begon met Joris Luyendijk die veel beter met de pen is dan met de microfoon. Maar van de laatste drie was hij duidelijk de beste, omdat hij de vinger op zere plekken kan leggen. Het dieptepunt was Margriet van der Linden, die erbij zat alsof het haar allemaal te veel was. En nu twee jaar Jelle BC. Wij hadden er veel van verwacht. Zijn reportages uit het uitgestrekte Rusland hebben wij met veel plezier bekeken, omdat hij regelmatig bij vreemde figuren met een verhaal op bezoek ging. Maar zittend achter een tafel met microfoon is Jelle niet veel meer dan een aardige jongen. Daar is overigens niets mis mee als de gast zelf wat te vertellen heeft. De uitzending met mevrouw Lilian Goncalves had geen gastheer nodig. Maar als de gast in toom gehouden moet worden, zoals Guy Verhofstad of een kritisch weerwoord moet krijgen, zoals Dick Swaab, is het kinderlijk aardige niet meer dan aandoenlijk.

Volgend seizoen dus maar weer eens een ander proberen, zou ik zeggen. En ik ga hier niet zeuren over de terugkeer van Peter van Ingen of Adriaan van Dis, alhoewel ik wel geniet van die ijdeltuiten die er altijd iets van willen maken. Er zijn nog veel meer ijdeltuiten. Wat te denken van Hans G. die nu Andere Tijden presenteert?

Met dank voor het aangenaam verpozen

Eindelijk weten we in Huizen NH wat het is, een dorp met een dorpsplein!

Het dorp waar ik nu al bijna veertig jaar woon heeft eindelijk een echt dorpsplein. De ruimte was er al, maar het was kaal, ongezellig en met uitzondering van marktdag helemaal leeg. Na de opknapbeurt is het oneindig veel beter. Vooral overdag. Er spuit speels een fontein, er staan fiere bomen, er zijn terrassen waarop het goed toeven is. Het heeft lang geduurd, maar nu is het er ook. Zodra de zon zich laat zien in deze kille natte zomer zitten de terrassen vol en klinkt de schaterlach van de schoolkinderen die spelen met het water. Niks te klagen? Natuurlijk wel. Anders had ik dit stukje niet geschreven. De loftrompet steken laat ik anderen over. ´s Avonds en op zondag is het plein nog even verlaten als het altijd is geweest. En nog steeds is er niet een fatsoenlijk café waar je je vrienden mee naartoe kunt nemen. Dat is nog wel te overkomen. Ergerlijker is de troep die de schooljeugd achterlaat na de middagpauze. Op woensdag rond twaalf uur hebben we er een foto van gemaakt. Het plein is van ons allemaal! Het is leuk dat de jeugd ook geniet van de gezelligheid. Maar dan moet het toch ook een kleine moeite zijn om even je rotsooi op te ruimen, als je weer naar school moet. Kom joh, gewoon even opruimen. En als dat toch te moeilijk is, is het dan niet een idee dat leerkrachten raddraaiers bij wijze van taakstraf het plein laten opruimen. Vuilniszak mee, want aan afvalbakken is een groot gebrek.

Spiegeldoos

Toen ik nog jong was en vol levenslust, verzuchtte ik dikwijls dat het leven me te snel ging om het te echt te beleven. Ik dacht toen dat de oplossing zou zijn om mijn rug naar de toekomst te keren en veel terug te kijken. Ik begon met het schrijven van mijn dagboeken. Maar het leven raasde voort en voort en voort. Vaak holde ik er hijgend achteraan.

Nu ik ouder ben en de grens van vijfenzestig gepasseerd, heb ik alle tijd om achterom te kijken. Dat doe ik graag en dikwijls met hulp van mijn dagboeken en mijn foto's. Natuurlijk weet ik drommels goed dat er ook een toekomst is met aan de horizon het levenseinde. Je moet wel stekeblind zijn of horend doof om dat weg te stoppen of te negeren. De tijd die rest zal het leven wel invullen.

Maar het is niet eenvoudig om aan dat levenseinde een vorm te geven, merk ik, nu ik aan de slag ben met de Uitbox van Swaab. Ik moet nu allerlei vragen beantwoorden, waar ik nog niet over nagedacht heb en waar ik het antwoord niet op weet. Wil ik mijn lichaam ter beschikking stellen van de wetenschap of wil ik mijn werkende organen doneren? Wil ik euthanesie of palliatieve sedatie? Wat moet er met foto's, mijn dagboeken, de kunst aan de muur als ik er niet meer ben? Ik zal u de rest van mijn vragen besparen.

Wat ik wel merk is dat het denken en het praten over het einde het leven op een verrassende manier verrijkt. Dat terugkijken gebeurt nu als het ware vanzelf. Want om die vragen te beantwoorden, moet je eerst weten wat belangrijk voor je is. En nu er ook een spiegeldoos in de maak is om al die waardevolle antwoorden in op te bergen, vallen leven en dood samen in een beeld.

Ze is er nog

Nog steeds gaan we iedere veertien dagen bij haar op bezoek. We hanteren voor die bezoeken een vast patroon. Bij binnenkomst in het huis maken we een praatje met de mevrouw van de receptie, die ons iedere keer blij begroet. "Ik ben aan jullie gehecht geraakt", zei ze de laatste keer. Wij aan haar. Als er nieuwtjes zijn, vertelt ze ze ons. Van haar hoorden we dat er een nieuwe muziektherapeut is. Vroeger toen Fransje nog veel meer uithuizig was, kon ze ons haarfijn uitleggen aan de hand van het GPS-systeem waar onze vriendin uithing. Dat hoeft nu niet meer. Fransje heeft wat rust gevonden. Meestal loopt ze al op de gang als wij haar afdeling betreden. Gisteren leek het zelfs even of ze ons had verwacht. Er trok een brede glinmlach over haar gezicht, toen ze ons ontwaarde in de deuropening.

Nadat we op haar kamer haar wandelschoenen hadden aangetrokken en we naar de wc waren gegaan, konden we vertrekken. Het klinkt simpeler dan het in werkelijkheid is, maar waarom moeilijk doen? We zijn blij elkaar te zien en laten ons dat plezier door kleine tegenslagen niet afnemen. Buiten steken we de armen in elkaar en wandelen in een stevig tempo naar ons stamcafé. We hebben wel eens overwogen elders het vertier te gaan zoeken, maar voor onze vriendin is dat niet nodig. Haar appeltaart en verse jus d'orange smaken iedere keer als nieuw. Zij blij, wij ook blij.

Na het bezoek aan het stamcafé wandelen we terug. Op het bankje voor het huis, halen we de liedjes uit de rugzak om zingend de dag af te sluiten. Gisteren had ik twee nieuwe meegenomen: Het veer van Drs. P. en De Monniken op de heuvel van Jaap Fischer. Wij zorgen voor de tekst. Onze vriendin voor het heldere stemgeluid. Dit bevalt ons alledrie goed. Overigens vindt ze het gemakkelijker als ze niet naar de tekst op het blaadje hoeft te zoeken, maar de melodie mag zingen op haar eigen manier.

Gesprekken zoals wij die kennen, kunnen we niet meer voeren. Ze verwarren haar, omdat ze benadrukken wat ze niet kan. Maar gisteren ontspon zich een uitwisseling van zinnen, die verdacht veel leek op een gewone conversatie. Mijn vriendin wees ons op iets in de vijver en zei met een zekere stelligheid, dat ze dat niet meer wilde. Ik knikte wijs en antwoordde dat ik dat wel begreep. "Zou ik ook niet willen." Ze keek me tevreden aan. "Wie zou dat wel willen?", vervolgde ik. "Zou jij dat willen?", vroeg ik aan Die Dritte im Bunde. Natuurlijk wilde die het ook niet. "We willen een heleboel wel, maar dit niet." En zo kabbelde het gesprek nog een poosje voort, totdat het verdrietige moment was aangebroken om afscheid te nemen. We verzekeren elkaar dat we er over veertien dagen weer zijn.