Kunstprijzen Huizen

De kunstprijzen Huizen zijn bedoeld om het kunstleven in Huizen een extra impuls te geven. Er gebeurt al een heleboel in dit schone dorp, maar een groepje liefhebbers, waaronder ikzelf, dacht dat het nodig was om bepaalde groepen extra in de spotlight te zetten. En toen werd het bang om het hart. Want van veel kanten hoorde ik dat mensen wel een stem op een genomineerde kandidaat wilden uitbrengen, maar als ze hoorden dat dat niet de bedoeling is, maar dat ze zelf een motivering moeten verzinnen, waarom de kandidaat in aanmerking zou komen, haakten ze af. Althans dat dacht ik.

Maar volgens de laatste berichten zijn er toch mensen die de moeite hebben genomen en ons initiatief steunen. Die bellen om raad en advies. En dat krijgen ze. Of ze bellen om mij te wijzen op een bepaalde kandidaat. Dan moet ik ze vertellen, dat leden van de Voorbereidingsgroep niet kunnen aanmelden. Dus dat ze het zelf moeten doen, of een ander moeten vinden.

Volgende week donderdag sluit de aanmeldingstermijn. Dan gaat de voorbereidingscommissie aan het werk om te beoordelen of de aanmeldingen voldoen aan de formele criteria. Ik ben dus reuze benieuwd.

Conservatieven winnen de verkiezingen

Nederland heeft behoudend gestemd. Een paar commentatoren is het opgevallen. Die wisten er niet een goede uitleg aan te geven. Maar in tijden van recessie, bedreiging, zoekt de mens naar zekerheden en die vind je eerder bij het gezin van het CDA en bij de "goede buurman" Jan Marijnissen dan bij het wenkend perspectief van VVD, PvdA en GroenLinks. Zeker nu dat perspectief ook nog eens zonder duidelijke richting is.

De deuren en de luiken gaan dicht, we kruipen met Jan Peter en Jan bij de kachel en hopen dat het buitenland ons vergeet. Treurig word ik er van. Een lichtpunt is dat Wilders Rita Verdonk in xenofobie voorbij is gestreefd, zodat we in ieder geval geen herhaling van CDA-VVD krijgen. Dat zou het allerergste zijn geweest. Maar welk kabinet dan wel? CDA en SP? Jan Peter en Jan kunnen het samen goed vinden over de normen en waarden van een conservatief Nederland. De afschaffing van de marktwerking wordt een zorgenkind, maar dat vinden ze wel iets op. Een beetje marktwerking met vaste uitgangspunten bijvoorbeeld. Äls je iets wilt, moet je compromissen kunnen sluiten", ik hoor het ze al zeggen. Woutertje schuift dan aan en ze gaan het saampjes leuk proberen.

Rob Oudkerk hoopte gisteren nog dat Wouter zijn rug recht zal houden en niet met het CDA in een kabinet gaat zitten. Dat hoop ik ook, en niet omdat Woutertje zo is geplaagd, maar gewoon omdat die partijen niet bij elkaar horen. De zelfgenoegzaamheid van het CDA moet een halt toegeroepen worden en dat kan alleen als je ze verrast: "Nee schatten! We willen niet met jullie!" Zou toch leuk zijn.

Kijkdoos

In het Verpleeghuis, waar mijn zusje elf maanden werd verzorgd na twee zware longont- stekingen en twee heupoperaties, stonden op een middag ineens vijf ouderwetse kijkdozen op de balie van een recreatieruimte. Het waren spannende kijkjes op Haagse markante punten. Ik raakte gefascineerd en haalde ze een voor een tevoorschijn om ze aan mijn zusje te laten zien. Ze genoot er net zo van als ik. Om me te laten zien dat zij ze eerder had ontdekt dan ik, toonde ze me een artikel in de Haagsche Courant over de kijkdozenmaker. En vervolgens wees ze hem aan. Hij was op bezoek bij zijn echtgenote, die ook was opgenomen in het verpleeghuis.

Ik ging naar hem toe en vertelde hem dat we genoten. Hij glom en glimlachte. "Dat doe ik al sinds mijn twaalfde, vertelde hij. "Toen kreeg ik op de lagere school een handenarbeidleraar, die me vertelde hoe het moest. Ik ben er nooit mee opgehouden en heb ik er nu wel vijfenveertig.""

Mijn zusje kreeg de Prinsengracht van hem. Die heeft ze mee naar huisgenomen. En ik het zicht op de Kneuterdijk met links de gevangenpoort.

Kiezen

Kiezen is bijna altijd lastig. Want als je het een kiest, laat je het ander liggen. Vaak denk ik daarom: hoefde ik maar niet te kiezen, of kon ik gewoon maar alles kiezen. Maar ik ben blij, dat ik woensdag weer mag kiezen. Woensdag is er immers kans op een andere wind in dit kikkerland. Maar dan zouden andere mensen ook zo blij moeten zijn dat ze mogen kiezen en dan zouden ze daar een poosje bij stil moeten blijven staan. Gewoon even nadenken! Waar moet het met dit land naar toe? Vervelend dat de heren politici ons het kiezen zo moeilijk maken door al dat gebral en gebrabbel. Dus ben ik zelf de grote onderwerpen maar weer langs gegaan: vrede en gerechtigheid in de wereld, respect voor iedereen die anders is, respect voor moeder aarde die ons het leven geeft, een toekomst voor de kinderen. Raden waar ik uitgekomen ben?

Brede School (2)

In de wijk Stad en Lande van Huizen staat een goede, zwarte, openbare basisschool. Het leerlingenaantal van die school loopt langzaam maar zeker terug, omdat zich geen nieuwe leerlingen melden. Ouders, ook allochtone ouders, willen niet meer dat hun kinderen naar uitsluitend zwarte scholen gaan. Dat zou een verheugende ontwikkeling zijn, ware het niet, dat daarmee het openbaar onderwijs uit de wijk dreigt te verdwijnen. Want ouders geven hun kinderen op bij het christelijk onderwijs of kiezen voor een openbare school buiten de wijk.

Het bestuur van het openbaar basisonderwijs en de gemeente worstelen met het probleem, en hebben de goede oplossing nog niet kunnen vinden. Het zorgen voor voldoende en goed openbaar onderwijs is een plicht van de gemeente, ook van de christelijke politici in een gemeente, maar de gemeente kan ouders niet dwingen om hun kinderen naar een openbare school te sturen. En daarmee zit de gemeente in een spagaat. De gemeente kan daar alleen uitkomen door het probleem te verbreden. Een wijk is een afspiegeling van de samenleving. En in de samenleving moeten mensen van verschillende culturele herkomst met elkaar leven. Waarom zou je dat niet alvast op school oefenen. Dat kan met respect voor elkaars culturele identiteit. Zelfs onze onderwijsminister van christelijke huize vindt dat.

In ons land mogen christelijke, islamitische en openbare basisscholen naast elkaar bestaan. Gelukkig maar. Daar is niets mis mee, als op die scholen wordt geleerd, dat er ook andere geloven en opvattingen bestaan dan alleen de eigen opvatting. Als kinderen van verschillende culturele herkomst elkaar voor- en naschool ontmoeten, met elkaar spelen, versterkt dat het begrip en het respect voor elkaar. Daar zijn scholen ook verantwoordelijk voor. Normen en waarden zijn niet alleen de eigen christelijke normen en waarden.

Misschien moet eerst geinvesteerd worden in die visie op onderwijs in de wijk. Het gaat niet om het bouwen van een nieuwe school, het gaat om een onderwijskundig en sociaal idee.

Henry Moore de beeldhouwer

Nog meer kunst. In de Kunsthal is een tentoonstelling van de beelden van Henry Moore. Ik had me er veel van voorgesteld omdat ik zijn beeld de koning en de koningin een van de indrukwekkendste kunstwerken vind, die ik ken. Ik zag dat beeld voor het eerst in Park Middelheim in Antwerpen, waar het hoort tot de vaste collectie. Ik zag in diezelfde tijd de beelden van Koning Salomo en de koninging van Sheba aan het zuidportaal van de kathedraal van Chartres. De twee beeldengroepen drukten hetzelfde uit: gratie, macht, sereniteit. Ik vond dat macht er zo uit moet zien.

Intocht van Christus in Brussel

Op de Kunstpagina van de NRC las ik dat op een veiling een Francis Bacon € 12 miljoen had opgebracht. Het moet gezegd, er stond een foto bij. Zo'n grofkorrelige krantenfoto van kunst, brrrr. De toon was dat we met het bedrag allemaal heel erg blij moeten zijn. Weer een record gehaald. Niets over de schoonheid van het schilderij, niets over de betekenis en al helemaal niets over de treurnis dat het weer in een kluis verdwijnt en we het nooit meer kunnen zien.

Misplaatst dus. Zo'n artikel moet op de pagina Economie. Is immers voer en voorbeeld voor de nieuwe rijken. Ik krijg zo steeds meer waardering voor de rijken die hun kunstverzameling laten zien in een museum. Beelden aan Zee. Dat zijn kunstliefhebbers met geld.

Als troost een kleine afbeelding van de Intocht van Christus in Brussel van James Ensor, die volgens mij nog steeds te zien is in het Paleis van Schoone Kunsten in Antwerpen.

De Wereld voor Kinderen (2)

Als we links stemmen, voor alle mensen die rechts en links niet van elkaar kunnen onderscheiden, links is GroenLinks, SP, ChristenUnie en PvdA, is er hoop voor de aarde en de wereld. Natuur- en milieu onderzoekers hebben de verkiezingsprogramma's van alle partijen doorgenomen, en wat we al wisten wordt bewaarheid. GroenLinks is het best voor de toekomst, gevolgd door de Partij voor de Dieren, de ChristenUnie en de SP. De Partij van de Arbeid doet een beetje mee, zoals bij alles. Het CDA vult het rentmeesterschap slecht in, de VVD en Wilders en Fortuyn zijn om te huilen.

Op 22 november gaat Nederland niet linksaf, omdat de PvdA niet wil. Het milieu is het zoveelste thema, waarin het links beter vertoeven is dan rechts. Met de halve maatregelen van het midden redt de wereld het niet.

www.vroegevogels.vara.nl

Mensen

Umuntu ngumuntu ngabanye bantu is Xhosa spreekwoord en betekent Mensen zijn mensen door andere mensen. Umuntu sluit nooit en niemand buiten. In de meeste landen in Afrika is umuntu sterk. Mensen weten dat ze het samen moeten doen om te kunnen overleven. Daaruit zou je kunnen verklaren dat in Afrika vergeving belangrijker is dan wraak. Daarom al die waarheidscommissies en volkstribunalen.

Maar er is nog een kant aan vergeven. Pumla Gobodo Madikizela, lid van de Zuidafrikaanse Waarheidscommissie, stelt dat vergeven slachtoffers een sterkere positie geeft dan wraak. De verschoppeling (dader) wenst immers altijd weer gewoon mens te worden en dat kan pas als het slachtoffer hem vergeeft. Zo wint het slachtoffer omdat het zich niet verlaagt tot het niveau van het kwaad.

Na de aanval op de TwinTowers vroeg een vriendin of ik vond dat de daders de doodstraf hadden moeten krijgen, als zij zichzelf al niet hadden gestraft? Ik aarzelde, maar mijn weerzin tegen de doodstraf is groot. Wie of wat geeft een mens het recht om een ander mens van het leven en dus van de hoop en de toekomst te beroven. Toen ik naar een documentaire over de Nurnbergprocessen keek, stelde ik mezelf opnieuw de vraag. Verdienden de moordenaars van 6 miljoen Joden de doodstraf?

Ze verdienen een andere straf, namelijk het demasquee en de confrontatie met het leed. En verder moeten zij hun hele leven werken om het leed te vergoeden.

De wereld voor kinderen

Zaterdag hield het Jeugdjournaal een verkiezingsdebat met de vier lijsttrekkers. Balkenende dacht dat hij nu eindelijk op zijn plek zat, maar de kinderen vonden hem razend irritant. Rutte gebruikte te moeilijke woorden. Bos en Marijnissen kwamen er het best van af in hun ogen. Maar allemaal kwamen ze ferm tekort in de antwoorden op vragen over het milieu. Het milieu zou voor de kinderen het belangrijkste verkiezingsonderwerp moeten zijn en wat blijkt. In alle verkiezingsprogramma's komt het nauwelijks voor. En toen de lijsttrekkers antwoord moesten geven wat zij eraan gingen doen kwam Marijnissen niet verder dan de spaarlampen en Bos dacht dat het wel goed zou komen als we het allemaal maar echt wilden.

Kinderen laten zich minder makkelijk om de tuin leiden dan volwassenen door het verwaterde politieke gebeuzel. Zij testten de echte kennis van de lijsttrekkers met een heuse kennisquiz. Die vielen hard door de mand, en verstopten hun schaamte achter kinderachtig gelach. Vooral JP deed zijn best. Ze stonken er dus niet in. Kunnen grote mensen nog wat van leren.

Misschien moeten we al die vergrijzing toch eens inruilen voor werkelijk belangrijke onderwerpen: de toekomst van de Aarde, van de wereld en van Europa.

De zee in de herfst

Melancholie(2)

De herfst is het jaargetijde van de melancholie. De wereld draait naar winterslaap. Bladeren vallen van de bomen en mensen verbergen zich in hun dikke jas. Maar de herfst is ook het jaargetijde van de grote stormen die de wereld schoonwassen. Winter is einde en begin. Zijn alle grote kunstenaars wel melancholici, zoals Aristoteles beweerde. Picasso en Van Gogh zijn geen melancholici. En in de documentaire Wording die Cherry Duijns maakte ter gelegenheid van een jubileum van Beatrix zijn Reinbert de Leeuw en Hans van Maanen veel te vitaal om melancholiek te zijn. Er zijn kunstenaars die scheppen, nieuw leven geven, om de melancholie te bestrijden. Er zijn er ook voor wie het gewoon een levenskracht is.

Wij gaan vandaag naar zee. Ik ga goed kijken hoe anders de zee is in de herfst.

Verdonk en Wilders

Doodzwijgen moet je ze eigenlijk, maar ik kan het niet nalaten om hun domheid in de schijnwerper te zetten. Wilders vond gisteren bij Nederland kiest dat we al te veel Moslims in Europa hebben, en Verdonk wil de commissie Gelijke Behandeling opheffen, omdat ze een advies geven dat haar niet bevalt. Kunnen we hen samen ook niet opheffen? Als ze nou eerst partijgenoten worden in de Club voor de Vrijheid, dan maken wij ze af op 22 november. Zo zal het wel niet gaan. Wat me zo verdrietig maakt, is dat er mensen zijn die hun standpunten zo verfrissend vinden. Gewoon recht toe recht aan, alsof we geen ogen en oren en vooral verstand hebben. Ga toch fietsen samen, ver weg, naar zo'n land achter de horizon waar alleen van die schoon gewassen kinderen wonen.

Beste vrienden(5)

In een andere stemming, een ander jaargetijde, en bij nadere beschouwing van het beeld, zou je er misschien ook een andere betekenis aan kunnen geven. Dan moet je het wel uit zijn omgeving lichten. Zie ik dan warmte en genegenheid, koestering en misschien wel hoop?

beste vrienden(4)

Is dit melancholie of nostalgie? Overigens heet het beeld De Muur en is het van Jaroslawa Dankova, een Bulgaarse beeldhouwster. Zij heeft ook het beeld bij het Indisch Monument in Den Haag gemaakt. Dit beeld staat bij ons in de tuin.

Melancholie

Zaterdag ontmoetten Cherry Duijns (documentairemaker en Herenleed) en Klaas Gubbels (schilder) elkaar bij de Kunstuitleen in Huizen. Melancholie was het trefwoord. Het was even zoeken naar de betekenis. Wat is melancholie voor u lezer of luisteraar? Is melancholie het zoete verdriet van het besef dat alles voorbijgaat, en de vergeefse poging om het waardevolle vast te houden? Is melancholie het verlangen naar alles wat was en niet meer is en nooit meer zal komen.

Ik zag in de documentaire Wording, die Cherry maakte voor Beatrix geen melancholie. Ik zag er vooral herhaling, ritme. Hans van Maanen telt als hij zijn dansers laat doen wat hij wil, en dat doet ook Reinbert de Leeuw met zijn zangers. Armando schuift zijn verf met grote streken op het doek in zich herhalende bewegingen en Ida Gerhardt frommelt haar woorden tussen rijm en ritme. Zelfs de beeldhouwer Carel Visser is niet vrij. Die probeert op een ronde rubber autoband, die rust tussen vier autoruiten een lange staaf in evenwicht te brengen.

Het waren geen vier kunstenaars, het waren er vijf. Vier mannen en een vrouw. Vier scheppende kunstenaars en een uitvoerende. Allemaal met aandacht en bevlogenheid. Kon ik maar wat laten horen.

Die Kind

Die kind is nie dood nie
die kind lig sy vuiste teen sy moeder
wat Afrika skreeu skreeu die geur van vryheid en heide
in die lokasies van die omsingelde hart

Die kind lig sy vuiste teen sy vader
in die optog van die generasies
wat Afrika skreeu skreeu die geur
van geregtigheid en bloed
in die strate van sy gewapende trots
Die kind is nie dood nie
nòg by Langa nòg by Nyanga
nòg by Orlando nòg by Sharpville
nòg by die polisiestasie in Philippi
waar hy lê met 'n koeël deur sy kop

Die kind is die skaduwee van die soldate
op wag met gewere sarasene en knuppels
die kind is teenwoordig by alle vergaderings en wetgewings
die kind loer deur die vensters van huise en in die harte
van moeders
die kind wat net wou speel in die son by Nyanga is orals
die kind wat 'n man geword het trek deur die ganse Afrika
die kind wat 'n reus geword het reis deur die hele wêreld

Sonder 'n pas
Maart 1960 Ingrid Jonker

Vrouwenmoed(1)

Vier amazones van een ruitervereniging haalden vrijdag meer dan 100 paarden van het natte wad. Op de dijk stonden stoere mannen van hulpdiensten toe te kijken. De paarden moesten worden gelokt. Daarvoor is naast moed ook overredingskracht nodig, geen angstig makend mannelijk geweld. Het lukte. De paarden werden gered. Hulde.

Ook moedig was de actie van honderden Palestijnse vrouwen in de Gaza strook, die probeerden bruut Israëlisch geweld te keren. Ook hen lukte het, maar het ging wel ten koste van twee vrouwenlevens. Hoe ver reikt de wanhoop en de onmacht?

Veel minder spectaculair, maar toch wel bijzonder is het bestaan van het CDA Vrouwenberaad. Dat had donderdag een avond belegd om over armoede en vergrijzing te praten. Ik had er veel van verwacht. Vrouwen houden immers minder van praten dan van aanpakken. Maar toch ook hier weer de bekende verhalen. Er is armoede. Daar is iedereen het wel over eens. Ook over de zorgzame samenleving. Wij moeten onze medemens helpen. Maar dat vinden we al jaren en toch leeft 10% van de Nederlanders op of onder de armoedegrens. Kom op vrouwen: aanpakken. Daar hebben we jullie voor gekozen. En niet wachten op de goede bedoelingen van anderen.

beste vrienden(3)

Een van mijn betere vrienden heeft Alzheimer. "Niet erg", zeg ik, als ik andere vrienden over haar vertel, maar toch "Alzheimer". Iedere keer hoop ik dat ze me nog herkent, als ik een afspraak wil maken. Iedere keer hoop ik dat ze er is, als ik voor de deur sta. En iedere keer ben ik weer heel erg blij, dat ze er nog is en dat we nog veel delen. Vooral het gevoel dat we vrienden zijn.

beste vrienden(2)

Beste vriend kan er eigenlijk maar een zijn. Goed, beter, best. Je hebt goede vrienden en een beste vriend. Maar ik heb er echt twee. Mijn lief is ook mijn beste vriendin en dan heb ik er nog een. Samen zijn ze ook goede vrienden, misschien wel beste. Maar dat weet ik niet. Dat moeten ze zelf maar zeggen.