Wat is een mens?

Ik kijk naar de negendelige serie over De Oorlog op zondagavond. De laatste aflevering ging over de jodenvervolging. Ik heb de laatste tijd veel gelezen en gehoord over deze verschrikking. Ik heb De Welwillende gelezen van Jonathan Little, en Kinderen van Stalin van Owen Matthews. En mijn vriendin Thamar heeft met het Auschwitz comité een reis gemaakt naar de kampen Auschwitz, Birkenau, Majdanek en Sobibor. Zij heeft ons haar foto's getoond en het verhaal van de reis verteld.

Ondanks dit alles kan ik wat er is gebeurd niet bevatten. Ik ben in 1946 geboren en heb dus wat ik weet van horen zeggen. Soms wil ik graven om het te begrijpen. Vooral Max Aue in De Welwillenden heeft me een eind op weg geholpen. Hij laat zien dat als een mens eenmaal heeft gekozen voor een idee of een ideaal, de volgende stap onvermijdelijk is. Max Aue, de hoofdpersoon uit de Welwillenden is een weldenkende jongen met een keurige opvoeding en een degelijke opleiding. Hij kiest voor het nationaal socialisme en zet alle twijfels opzij. Ook als hij onmenselijke opdrachten krijgt.

Ik heb me altijd afgevraagd of het in de oorlog niet bekend was dat er miljoenen mensen op grote schaal werden vermoord. Thamar liet foto's zien van een vernietigingskamp met een stad op de achtergrond. De mensen moeten de rook hebben gezien en de stank hebben geroken. Mensen konden het hebben geweten. De vraag werd in de aflevering van zondag beantwoord. In het Parool van november 1943 stond een brief van een uit Auschwitz teruggekeerde kamparbeider, die gedetailleerd vertelt dat de gaskamers in Auschwitz werden vergroot, omdat capaciteitsuitbreiding nodig was. En mensen die de verzetskrant niet onder ogen kregen, moeten zich toch ook afgevraagd hebben waarom de Duitsers alle kinderen en bejaarden en zieke mensen afvoerden. Dat kon toch niet zijn om te gaan werken.

Waarom wilden mensen het niet weten? Omdat ze zich zo iets ongekends en barbaars niet konden voorstellen? Omdat ze het wegdrukten omdat ze niet wisten wat ze zouden moeten doen? Het antwoord op die vraag werd in de uitzending niet gegeven. Is deze barbarij eigen aan het menszijn. Velen vinden van wel en ik wil het niet accepteren.

Mijn hemel

Schrijfoefening voor een bijdrage aan de Hemelserie in Trouw.

Toen mijn moeder vijfentwintig jaar geleden aankondigde dat haar leven ging eindigen, troostte ze mij met de woorden: "Ga ik eindelijk naar mijn God." Mijn moeder had een opmerkelijke relatie met de God, die ze tot de hare had verklaard. Het was niet de God van de christelijke kerk. Daar had ze niet zo veel mee. Omdat haar moeder na de dood van haar vader straatarm achterbleef met twee kleine kinderen, kreeg ze af en toe wat toegestopt van de kerk, een zakje kolen, een brood. De onuitgesproken boodschap daarbij was: wij willen liever niet dat u zich in de kerk laat zien.

Mijn moeder zong toen ze volwassen was in een kerkkoor. Dat deed ze totdat haar hart zo zwak werd, dat ze geen geluid meer kon voortbrengen. Ze zong met overgave en een hele mooie altstem. Mijn vader zong ook. Maar die wilde niet met mijn moeder in het koor, omdat ze daar ritmisch zongen. In zijn kerk zongen ze nog een noot per tel. Daar was geen zangkoor tegen opgewassen.

In de kerk van mijn vader, mocht mijn moeder niet deelnemen aan het Heilig Avondmaal, omdat ze geen belijdenis had gedaan. De twee jaar lagere school die ze heeft genoten, stelden haar net in staat om een schots en scheve brief te schrijven en de koppen van de krant te lezen. Ze schreef vooral graag aan een van haar stiefbroers, die in de Heer was en haar daar uitgebreide brieven over schreef. Tegenover zijn Bijbelkennis stelde zij haar goedheid.

Toen ik klein was gingen we vaak samen naar de kerk. De dienst zochten we dan wel goed uit. Het moest een dominee zijn die in de wereld stond en er moest veel gezongen worden. Ik zong graag met haar mee. Bij tijd en wijle stokte de adem in mijn keel, omdat ze van die hemelse geluiden liet horen. Dan kan ik even alleen maar naar haar luisteren.

Toen ze oud en versleten was, praatte ze dikwijls over haar Heer en ik hoorde het aan. Ze was er vast van overtuigd dat ze bij hem ging komen. Ze deed er niet sentimenteel of dweperig over. Het was haar rotsvaste geloof. Er daar is ze nu dus. Waar mijn moeder is daar is de hemel.

Huizen moet bruisen (vervolg)

Even heeft het erop geleken. De gemeente schreef evenementenbeleid, recreatiebeleid, en toeristenbeleid. Misschien is de volgorde verkeerd. Vergeef me dat. De bedoeling was duidelijk. Huizen moet op de kaart gezet worden als de haven van 't Gooi. Er moeten bezoekers komen en die moeten veel geld gaan uitgeven. Om die bezoekers te trekken worden er jaarlijks drie grote evenementen georganiseerd, een kunstfestival in het voorjaar, een botterfestival in september en een winterboulevard rond Kerst en Oud en Nieuw. Klinkt nog steeds veelbelovend. Maar nu de uitwerking.

Wie gaat het doen en vooral wie gaat het betalen. Niet de gemeente. Die hebben een stichting Marketing Huizen in het leven geroepen en die krijgt voor het kunstfestival € 10000 te verdelen. Dat is een fractie van het bedrag voor de Huizerdag bijvoorbeeld. En die wordt nog niet eens aangemerkt als "groot evenement".

Is het niet vreemd, om niet een ander woord te gebruiken, dat de gemeente wil profiteren van de naamsbekendheid van Huizen, daar mooie plannen voor maakt, maar er geen geld bij wil leggen. En is het niet nog vreemder dat de gemeente niet beter luistert naar al die kunstenaars en oprechte amateurs die in Huizen al jaren voor een paar stevige en goedbezochte evenementen zorgen. Ik vraag me af wat de Stichting Marketing Huizen kost en of we met dat geld niet beter de evenementen hadden kunnen bekostigen.

Kleur bekennen

Soms word ik echt blij van het nieuws. Zoals vanmorgen toen ik op de website van het NOS journal het bericht las dat drie Europese topvrouwen ervoor pleiten dat de eerste EU president een vrouw moet zijn!! De topvrouwen zijn Neelie Kroes, Margot Wallström, vice-voorzitter van de Europese Commissie, en Diana Wallis, vicevoorzitter van het Europees Parlement. Alle drie uiterst geschikt om EU president te worden. Bijkomend voordeel is dat in één klap de helft van de Europese bevolking Europa minded wordt.

Naar de mening van de vrouwen is "de juiste man op de juiste plek vaak een vrouw". Ze schrijven dat in de Financial Times, bij uitstek een mannenblad. Er is volgens hen geen gebrek aan vrouwelijke gegadigden met kwaliteiten en competenties.

De EU-leiders beslissen donderdag tijdens een speciale top in Brussel wie de banen krijgen. Al weken circuleren namen van bleke mannen als Jan Peter Balkenende, Van Rompuy en de Luxemburger Jean-Claude Juncker. Wie zal daar nu warm van worden. Geeft mij Neelie maar.

Door vrouwen in de topbanen te benoemen wordt Europa "rijker en representatiever" en komt de EU "dichter bij zijn burgers". De nieuwe Europese Commissie die binnenkort wordt geïnstalleerd, zal volgens het drietal waarschijnlijk uit minder vrouwen bestaan dan het huidige EU-bestuur.

Achter gesloten deuren wordt kennelijk onderhandeld. Meestal is de uitkomst een complete verrassing. Laat het dat dit keer niet zijn en kom met Neelie for president. Al mijn schroom en scepsis over Europa gooi ik direct over boord.

Arlington Park

Ik en de boekenclub lazen Arlington Park van de Engelse schrijfster Rachel Cusk. We kregen het vrieskoud van het boek. Het gaat over een viertal huisvrouwen van rond de 35 in een upper-middle class suburb van London. Ze zijn zonder uitzondering depressief en gefrustreerd. Het zijn “Desperate Housewives”, maar dan zonder de humor, of Gooise vrouwen, maar dan minder plat. Aan alle vier is een fikse steek los. Ze zijn druk met het bedenken wat anderen vinden dat ze zouden moeten doen. En ondertussen doen ze niet veel meer dan kinderen naar school brengen, van school halen, shoppen, koffie drinken, kinderen van school halen, eten koken en zich afvragen wat er toch mis is. Het ultieme verzetje is een samenetentje met de mannen erbij. Die overigens hun eigen ding doen, terwijl de vrouwen koken in de keuken en naar elkaar kijken.

Ik had het boek op de lijst gezet, omdat jonge vrouwen in deze leeftijd me fascineren. Ze zijn vaak sterk en mooi en het leven ligt voor hen. Ik zie ze in de sportchool werken aan hun lijf om mooi en strak te blijven en vraag me af hoe ze leven. Wat willen ze en wat kunnen we van ze verwachten. Ik had ergens gelezen dat Ciska Dresselhuys het boek Ronald Plasterk had aangeraden om dezelfde reden. Kijk hoe ze leven en doe er iets aan. Hij is immers de minister van Emancipatie moet ze gedacht hebben.

Na het lezen van het boek, vroeg ik me af of het boek een klucht is, een parodie of een beschrijving van de werkelijkheid. En zelfs bij een parodie moet het toch een tikje op de werkelijkheid lijken. Het kan toch niet waar zijn, dat zoveel talent en energie worden verspild aan niets doen. Want als ik al ooit heb gedacht dat kinderen opvoeden het ultieme genot van vrouwen is, heeft dit boek me ontnuchterd. Vrouwen en kinderen houden elkaar in een ijzeren greep van afhankelijkheid. Dat geeft weinig glans.

Dus weggooien die afhankelijkheid. Kruip uit je hol, neem het heft in handen, werp het juk af, zet je man achter het fornuis als je maar enigszins denkt dat je lijkt op die vrouwen in Arlington Park. Wat zal er zich veel schoons ontpoppen.

Ashton Brothers en Nederlands Blazers Ensemble

Soms mooi, soms rauw, heel erg veel, en snel en vooral rommelig: de voorstelling/het concert van The Ashton Brothers met het Nederlands Blazers Ensemble getiteld Midsummernights Dream. Ik had er met spanning naar uitgekeken, maar het werd een grote flop.

Dat de ensembles elkaar hebben opgezocht om samen theater te maken valt te begrijpen. Ze zoeken beide het bijzondere en unieke en schuwen daarbij niet het gebruik van ongewone middelen. Dat ze iets van elkaar wilden leren is ook niet zo gek. Het NBE speelt prachtig muziek, maar kan nog wel iets leren op het gebied van thatermaken en The Ashton Brothers bewonderen de hoge kwaliteit van de NBE muzikanten. Maar er komt meer kijken om theater te maken. Er moet ook nog iets verteld worden en dan is een verzameling burleske scenes niet genoeg.

De bedoeling van de twee groepen was een spraakmakende show maken. Ze hadden er flink wat tamtam voor gemaakt. En gezien de belangstelling vooraf was spraakmakend gelukt. Maar was het ook echt wat? Ik vond van niet. Beide gezelschappen deden hun kunstje, en dat deden ze op de vertrouwde manier goed. Soms deden ze voorzichtig iets samen, zoals het slotakkoord en de xylofoon partij. Maar nergens werd het een geheel. En als het er even op begon te lijken en ik mijn aden inhield, werd de act afgebroken en ingeruild voor de volgende.

Wat mij betreft hadden de kunstenmakers langer de tijd mogen nemen om er iets van te maken. Dan had het NBE meer kunnen brengen dan schetter-tetter muziek en hadden de Ashton Brothers een ons bij de keel kunnen grijpen. Mislukt dus. Jammer. Uithuilen en opnieuw beginnen. En misschien is het goed om niet langer alleen op jacht naar effect te gaan.

Vrouwen in de Kunst van de 19e eeuw

als je op het affiche klikt wordt het zo groot dat je het kunt lezen!

Drie jaar Bloggen

Drie jaar geleden startte ik dit weblog. Ik houd van schrijven en heb veel te vertellen. Maar ik had er niet over nagedacht of een weblog wel het geschikte medium is voor mijn verhalen. Meestal ben ik nogal lang van stof en daar leent een weblog zich niet voor. Een weblog is voor de korte, spitse boodschappen.

En nu blijkt ook nog dat een weblog een beperkte houdbaarheid heeft. Kreeg in het begin nog wel reacties op mijn teksten, die blijven nu uit. En dat begint te knagen. Voor wie schrijf ik dit weblog eigenlijk? En moet ik niet iets doen om wel gelezen te worden. Moet ik me focussen, beperken tot een thema, en als dat zo is wat moet het dan zijn.

Ik ging op zoek naar tips en vond op het web een lijst van kwaliteiten waarmee een weblog kan boeien:

Het weblog geldt als autoriteit voor actualiteit en verdieping binnen een vakgebied;

Het weblog geeft een unieke visie op een bepaald vakgebied;

Het weblog is altijd actueel met ontwikkelingen binnen een vakgebied;

Het weblog geldt als hub naar andere websites en weblogs, door het weblog te volgen blijf je ook op de hoogte van wat er elders op het internet te lezen valt en kom je in contact met andere blog(ger)s;

Het weblog geeft een kijkje in de keuken van de organisatie;

Het weblog is het gezicht van iemand die zich profileert als professional, expert of goeroe;

Het weblog draagt regelmatig concrete tips die volgers direct concreet voordeel opleveren;

Het weblog schijnt licht over onderwerpen die elders niet worden beschreven (unieke content);

Het weblog beantwoordt concrete vragen van het publiek;

Het weblog stelt vragen waarvan het publiek niet wist dat ze ze hadden.

En nu? Kennelijk moet ik nu kiezen. En dat is niet zo gemakkelijk, want eigenlijk wil ik alles behalve publieksgericht schrijven. Ik wil de lezer niet bedienen, tevreden stellen, naar de mond praten. Ik wil de lezer verrassen, opstoken, emotioneren. Ach arme. En waarmee dan wel? Dan zul je toch iets unieks moeten verzinnen en dat had je al gedaan, namelijk je eigen favoriete onderwerpen. En zo is de cirkel rond. Als u een tijdje niets hoort, weet u dat ik met mijn twijfels in een webhoekje ben beland.

ADHD Televisie

De jeugdzorg in Nederland loopt vast. Deskundigen luiden de noodklok. Doordat ouders van kinderen met lichte problemen naar de jeugdzorg lopen voor een advies, kunnen moeilijke jongeren niet geholpen worden. Ouders van de laatste groep zijn wanhopig en terecht. Uitbreiding van de jeugdzorg heeft geen zin, want kennelijk creëert hier aanbod de vraag. Net als bij die files trouwens!

Ouders moeten dus zelf weer gaan opvoeden en niet voor iedere wissewas hulp gaan vragen. Hoogleraar Hermans van Jeugd en opvoeding die op televisie zij licht op het probleem liet schijnen had met een vriend en klasgenoot van de lagere school een klassefoto erbij gepakt en had geteld hoeveel van de leerlingen in zijn klas nu voor het etiket ADHD in aanmerking zouden komen, die vroeger werden bestempeld als druk, verlegen, ongeconcentreerd. Met al die kinderen is het zonder deskundige hulp goed gekomen.

Vanmorgen zapte ik langs Zappelin, de kindertelevisie. Wat een herrie, wat een drukte. Veel schreeuwen en hard hollen. Als ik nog geen ADHD had, zou ik het krijgen. Waarom sturen we kinderen met zogenaamde ADHD niet gewoon naar de sportschool? Laat ze daar eerst eens uitrazen en geef ze vervolgens structuur! Flink aanpakken. En de ouders erbij!

Ruiter en paard

Zaterdag zagen Ger en ik in het Museum Beelden aan Zee in Schevingen sculpturen van de Italiaanse beeldhouwers Marino Marini en Manzu. De kardinalen en poppenmeisjes van Manzu lieten we links liggen, omdat we alle aandacht nodig hadden voor de ruiterstandbeelden van Marino Marini. Jaren geleden zagen we van hem De Engel In de stad in het Museum van Peggy Guggenheim in Venetië. En toen wist ik al niet wat ik ermee moest. Kijk zelf.



Kunstkenners die het beter weten dan ik zeggen dat we hier een verrukte boer zien op zijn paard, die in WO II vliegtuigen ziet overkomen en er een erectie van krijgt. Ik zie hele andere dingen. Ik zie een karikatuur van Benito Mussolini afgebeeld als een klein jongetje dat geniet van zijn macht. Armen wijd, hoofd omhoog en zwaard naar voren. Dat laatste doet me denken aan de woorden van Gabrielle, de homoseksuele journalist uit Una Giornata, die tegen La Loren zegt als ze vol vrouwentrots haar plakboek van Mussolini laat zien: "Ik hoor dat hij 's morgens een paard bestijgt en 's avonds de vrouwen. Arme paarden, arme vrouwen."

Marini heeft tientallen ruiterstandbeelden gemaakt. En reageert ermee op de geest van de tijd waarin hij leeft. Wie niets te zeggen heeft, vertelt steeds iets nieuws. Maar zij die betekenis geven herhalen hun woorden. Met zijn beelden reageert Marini op de tijd waarin hij leeft. Na de oorlog is de verhouding tussen man en paard verstoord. Er is niets vrolijks en natuurlijks meer aan. De relatie is vol van spanning en dramatiek. De man op het paard heeft de grootste moeite om overeind te blijven. Hij heeft waardigheid en waarde verloren.

Het is niet voor niets dat in de stad Rotterdam een grote abstracte ruiter op paard staat.

Beeldvrouwen in beeld

Woensdag 28 oktober a.s. vertoon ik in het Kunstcafé mijn documentaire Beeldvrouwen. Dat klinkt heel wijs, en dat is het ook. Hij laat zien hoe DE Vrouw die nu in de tuin staat te pronken tot stand is gekomen. In de uitnodiging staat: Vier (Beeld)vrouwen zijn twee jaar intensief bezig geweest met het maken van “De Vrouw”. De transpiratie en inspiratie die nodig was om van een blok van 400 kilo dolomiet een beeld te maken werd vastgelegd op video door Nel Hoogmoed – in haar tuin staat “De Vrouw” nu te pronken. Ger Sjerps en Charlotte Fontein werkten, samen met beeldhouwer Fanny Kiezenberg, hard en ruig met hamers en beitels. In het Kunst- en Cultuurcafé wordt het unieke beeldverslag van de wording van De Vrouw in grootbeeld vertoond. De vier “Beeldvrouwen” praten daarna over de hoogtepunten en dieptepunten in hun ervaringen met een weerbarstig stuk steen.

Het maken van de documentaire kostte me de nodige hoofd- en hartbrekens. Vooral het indikken van het materiaal tot 25 minuten beeld, deed veel zweet en tranen vloeien. Ik ben maar een amateur die met een eenvoudige DVD camera het wordingsproces van het beeld heeft vastgesteld. Achteraf had alles beter gekund. Ik had moeten werken met een scenario, ik had veel beter op licht en geluid moeten letten, ik had er niet zo irritant tussendoor moeten kwekken. Maar toch, en ik durf het bijna niet te zeggen, ben ik niet ontevreden. Al was het alleen al dat ik heb vastgelegd wat nooit terugkomt en waar vier vrouwen veel lol aan hebben beleefd.

Dieven in de nacht

Zag gisteravond laat met verbijstering hoe het Scheringa museum werd leeggehaald door collega's van ABN AMRO! Spookachtig en onwerkelijk. Had dit niet anders gekund? Had niet even iemand zijn hand kunnen opsteken en roepen: "Wachten even! Even nadenken" Misschien meneer Zalm, de bestuursvoorzitter van ABN AMRO en vroeger medewerker van de heer Scheringa. Of anders meneer Bos, die geloof ik de baas is van die meneer Zalm. Maar kennelijk is het nu de bedoeling om de heer Scheringa geheel naakt in de spotlights te zetten.

Natuurlijk komen vandaag in de media praatprogramma's allerlei bestuurlijke lieden uitleggen dat het officieel toegestaan is. Misschien zelfs dat het officieel wel moest. Maar mij en misschien ook nog wel wat anderen kunnen ze er niet van overtuigen dat het niet anders had gekund. Als je er een bordje neerhangt "van ABN AMRO/de staat der Nederlanden" en wat mannetjes neerzet lopen we echt niet met die kunstwerken onder de arm de deur uit. Hebben we nog een beetje fatsoen?

Huizen moet bruisen

Deze legpenning is ontworpen door Natalie Hoogeveen voor de Kunstprijs Huizen.



De wil is er, nu de actie. Gisteren presenteerde de Stichting Marketing Huizen plannen om van Huizen een aantrekkelijke pleisterplaats te maken. In de Botterwerf waren vele nieuwsgierigen verzameld om het verhaal te horen. Ik zag drie wethouders, geen burgemeester, ik zag hoge ambtenaren, de voormannen van de Stichting Actief Huizen, van de Stichting Botterwerf, van de Stichting Huizerdag, de voorvrouw en voorman van de Stichting Kunstpicknick, van de Stichting Kunst- en Cultuur, van de Marktkooplieden en ik zag de mannen van het Nautisch Havenkwartier. Er was dus veel gelegenheid om de relatiekring uit te breiden.

Wethouder Janny Bakker presenteerde wat er op het gebied van recreatie tot nu toe allemaal is gebeurd. Stapels plannen, beleidslijnen, uitgangspunten, voornemens. Zij riep de aanwezigen op om nu verder te gaan en stappen te zetten. Ik keek rond en vroeg me af wie dat moest gaan doen. De hardwerkende lieden van de achtergrond waren er niet. Die waren aan het werk. Ik kwam net van de opening van de tentoonstelling ONE LICNO, She Personally in het Huizer Museum, waar directeur Elganan Jelsma had verteld, welk een klus het was geweest om de tentoonstelling mogelijk te maken.

Laten we vooral niet vergeten dat er dankzij die hardwerkende lieden op de achtergrond al veel gebeurt. Afgelopen weekeinde was de Atelierroute met ondanks het slechte weer veel belangstelling. In het Huizer Museum, dat dit jaar voor het eerst meedeed kwamen driehonderd bezoekers. De Kunstpicknick in juni was goed bezocht, de Botterdagen waren mede dankzij het mooie weer een groot succes. De Huizerdag is al weer lang geleden en toen was ik er niet. In de Bibliotheek/Kunstuitleen is veel te beleven, iedere maand is er een Kunstcafé in de Boerderij, er zijn diverse muziek- en toneeluitvoeringen.

Wat willen we nog meer zonder elkaar voor de voeten te lopen? Wat is het unieke van Huizen en wat zou je dus kunnen uitbaten? Janny Bakker presenteerde plaatjes van de haven, het dorp, het plein 2000 en de natuur. Ze presenteerde niet hoe dat alles elkaar zou kunnen versterken. De gemeente wil haven en dorp met elkaar verbinden, zeggen ze. Vervelend dat er tussen die twee zo'n gapend gat ligt. En de kans om dat gat te dichten heeft de gemeente zelf verprutst door LIDL toe te staan om op de kop van de Havenstraat een groot kantoorpand te zetten. Niet de manier om een loop naar het dorp aantrekkelijk te maken.

Gaan we dus bruisen in het NHK en laten we het dorp zijn rust?

Ongevraagde aanwijzing

Er is iets met uw manier van lopen niet goed
Die klutsende gang maakt een goedje,
dat nood heet.
Het kleeft: laat zich niet inslikken,
maar evenmin uitspugen.
En het trekt, maar lenigende handen tasten
naar structuur:
schaamte bij alle betrokkenen.
U kunt ermee doorsporten maar
naast het sportveld ligt het kerkhof,
dat weet u.

Tonnus Oosterhoff

Omdat ik zoveel prettige reacties heb gekregen op het gedicht van Vasalis en ik die reacties zeer op prijs stel.

Briefwisseling M. Vasalis en G. van Oorschot

Ik lees met rode ogen de briefwisseling tussen de dichteres M. Vasalis en haar vriend uitgever Geert van Oorschot. Natuurlijk hoop ik er achter te komen, waarom Vasalis zo plotseling is gestopt na de drie bundels prachtige gedichten die ze in en vlak na de oorlog heeft geschreven.

De winter en mijn lief zijn heen.
Er zit een merel op het dak,
zijn keel beweegt, zijn snavel beeft
alsof hij in zichzelve sprak.

Hij luistert: uit een verre boom
klinkt als het ketsen van twee stenen
een vonkenregen van verlangen
zoo luid, zo helder en zo bang.

De merel stort zich met een kreet
vol wildheid in de voorjaarsvlagen.
Ik kan het bijna niet verdragen:
mijn voorjaar en mijn lief zijn heen.

Uit: Vergezichten en Gezichten.

Ik heb veel zorg besteed aan het overtikken van dit gedicht, omdat ik uit de brieven lees dat Vasalis zich vreselijk ergert aan gebruikers van haar gedichten die er slordig mee omgaan. Vasalis laat zich kennen als een pietje precies, een ongemakkelijk mens voor zichzelf in de eerste plaats. Ze blijft schrijven, maar alles wat ze produceert voldoet niet aan haar eigen hoge kwaliteitsstandaard.

De brieven geven ook een scherp beeld van het literaire bedrijf. Van Oorschot was niet alleen uitgever, hij was ook de geestelijk vader van literaire tijdschriften. Hij probeert Vasalis over te halen om toe te treden tot redacties, maar ze weigert dat in alle toonaarden. Ze voelt weinig voor het ongevraagd becommentariëren van werk van anderen. Maar als Van Oorschot haar vraagt wat ze vindt van zijn verhalen en novelles, kan ze ongenadig hard zijn.

De briefwisseling geeft vooral een beeld van een groeiende vriendschap. Naarmate de briefschrijvers ouder worden, laten zij meer van de ziel zien. Wie schrijft er nog brieven in dit twitter tijdperk? Wie gaat er nog eens echt voor zitten?

Jaap en Joopie

Op de website van het Nieuwsblad voor Huizen hebben 64 mensen laten weten dat Jaap en Joopie een vaste plaats verdienen in het huis-aan-huis blad. Heb nog niet kunnen vinden of de redactie dat voldoende vindt.

Huizer dialect

tis water en wijnd

In het Kunstcafe van gisteravond spraken binnen en buiten Huizers (ik waag me als buitenmens niet aan de Huizer spelling) met elkaar over de toekomst van het Huizer dialect. Aanleiding waren de T-shirts met Huizer spreekwoorden en gezegdes die op de Huizerdag te koop waren. Het werd duidelijk dat de leden van de Historische Kring Huizen er alles aan doen om het Huizer dialect te bewaren. Ze leggen verhalen, woorden, spreekwoorden en gezegdes vast op schrift en op geluidsdragers. Het staat deftig op de website van de Historische Kring. "het vastleggen in schrift van het Huizer dialect in de door de wetenschap voorgeschreven schrijfwijze."

Er was niemand in de zaal die het bestaansrecht van het Huizer dialect durfde te betwijfelen. Daarvoor was de overmacht aan liefhebbers te groot. Waarom zou je een gemeenschap ook een deel van zijn verleden en traditie willen afnemen. Maar na het gesprek blijft wel de vraag hangen hoe je het dialect levend zou kunnen houden. Is een jaarlijkse toneelvoorstelling in Huizer dialect daarvoor voldoende? Of gaat Pieter Hogenbirk zijn strip in het Nieuwsblad van Huizen in het Huizers schrijven?

Mensen leer je kennen door de taal die ze spreken. Vooral in de spreekwoorden en gezegdes zien we hoe mensen tegen hun wereld aankijken. Daarom is het goed dat al die spreekwoorden en gezegdes bewaard blijven. Er staan er al twintig op www.mijnwoordenboek.nl . Er bestaan er veel meer, hoorden we gisteren en het is te hopen dat die snel worden toegevoegd. Mijn woordenboek is van dialectsprekers voor dialectsprekers. Toevoegen van woorden en tekst is simpel.
Contactadres: Mevr. D. van Herwerden-Eendebak, tel. 035-5252851

Op de website van het Meertensinstituut voor studie naar taal en cultuur staan vijf geluidsfragmenten van het Huizer dialect. Als je de echte Huizer beter wilt leren kennen raad ik je aan eens goed voor het luisteren naar de fragmenten te gaan zitten. Je leert er de Huizer kennen als een eerlijk, recht toe recht aan mens met humor.

Dialectvergelijking kan inzicht geven over de verwantschappen van het Huizers met andere dialecten. Want die zijn er wel degelijk. Anders zouden verre vrienden als een Laarder, een West en een Oost Fries het Huizers niet zo gemakkelijk kunnen verstaan als ze doen.

Al die aandacht zal het dialect als levende taal niet redden. Maar het geeft het wel de eer die het toekomt. Hulde aan de mensen van het Kunstcafe dat ze daar een bijdrage aan hebben geleverd. Ga zo door met vergeten groepen in de schijnwerpers te zetten.

Vrouwen en hun mannen

Dit is een foto van Ellen Johnson Sirleaf, President van Liberia. Zo kan het ook!

Een ieder die mij kent zal weten dat ik niet veel begrijp van de aantrekkingskracht van mannen op vrouwen. Nou begrijp ik wel meer niet en soms accepteer ik dat maar gewoon. Maar mijn verstand schiet nu weer tekort als ik hoor dat Antilliaanse vrouwen hun mannen en echtgenoten aanbidden vooral als zij crimineel gedrag vertonen. En ik vrees dat dit niet op zichzelf staat.

Ik heb ooit eens geprobeerd te begrijpen waarom Italiaanse en Duitse vrouwen uit hun bol en erger gingen voor mismannetjes als Hitler en Mussolini. Ik dacht dat ik er iets van begreep toen in Una Giornata Particulare Sophia Loren de Nieuwe Tijd zag gloren. Zal dat het zijn? Beloven al die macho mannen dat het leven mooier, beter en dragelijker wordt als je hun hun gang laat gaan. Of zijn vrouwen gewoon bang om eigen verantwoordelijkheid te dragen, hun eigen leven vorm te geven en hopen zij mee te mogen bewegen op het succes van hun mannen?

Bij een interview in New York stond zelfs Maxima, schaapachtig te lachen, toen Willem Alexander haar keer op keer bot en bruut het woord ontnam. Zou hij niet begrepen hebben dat hij alleen maar op de troon kan komen - en God verhoede het - omdat zij zo haar best doet. Vrouwen aller landen verenig u en neem het heft in eigen handen. Kop omhoog en schudt de manen. Soms krijg ik zelfs zin om een Vrouwenpartij op te richten. Maar ik ben er niet van overtuigd dat mijn vriendinnen me niet in de steek zullen laten!!

Neem een voorbeeld aan Ellen Johnson Sirleaf, President van Liberia! Doe iets met je eigen talenten!

Depressie-epidemie en Trudy Dehue

De uitzending van Zomergasten met Trudy Dehue was een misser. Ik had me erop verheugd, maar de dames konden de klik niet vinden en babbelden de tijd weg. Het maakte me razend benieuwd naar het boek van Trudy Dehue De Depressie-Epidemie en dat heb ik nu gelezen. Het boek behandelt de veelzijdige geschiedenis van de woorden depressie en melancholie en de invloed van de pharmaceutische industrie op het gebruik van anti-depressiva. Het geeft ook antwoord op de vraag hoe het toch komt dat in een zo welvarend en vrij land als Nederland meer dan een miljoen mensen antidepressiva nodig hebben om te kunnen leven.

Trudy Dehue noemt depressie een "sociale constructie" en bedoelt ermee dat somberheid alleen een ziekte kan heten in een samenleving die somberheid onaanvaardbaar vindt en het als een geval voor de dokter ziet. Het is dezelfde reden waarom mijn jonge en moderne vrouwelijke orthopedisch chirurg zegt dat ik een spuit in mijn onwillige knie moet zetten en waarom in reclames het glitter en glamour leven wordt verheerlijkt. We hebben lijden weggepoetst uit ons bestaan. We kunnen het er niet bij hebben, omdat we denken dat we er de tijd niet voor hebben. We leven in een samenleving waarin we de snelle hap tot kunst verheffen.

En Trudy Dehue wil hier niet beweren dat somberheid niet vreselijk is. Haar vraag is waarom zoveel mensen het als een ziekte beschouwen die bestreden moet worden met pillen. En het boek dat ze hierover heeft geschreven is het waard om bij stil te staan of te zitten. Jammer dat Margriet van der Linden die kans heeft laten liggen. Het kan ook anders. Ik herinner me de uitzending van een of twee jaar geleden met Christien van Broeckhove, de Belgische Alzheimer onderzoekster. Die had ook geen simpel verhaal, maar Joris L. gaf haar alle gelegenheid om het uit te leggen. Daardoor werd ze voor mij een van de gedenkwaardigste Zomergasten. Voor mensen die haar hebben gemist. Binnenkort geeft ze een lezing in de Bibliotheek aan het Plein 2000 in Huizen.

Moderne retorica?

Gisteren in DWDD werd natuurlijk gesproken over de hoofddoekentax van Geert Wilders. Oud PvdA voorzitter Felix Rottenberg was geschokt, maar kon niet goed uitleggen waarom. Hij voorziet een spervuur van dit soort beledigende voorstellen, stelde hij en kennelijk is hij daar bang voor. We zagen de beelden en ook de reactie van Alexander Pechtold (slecht soort cabaret) en Femke Helsema (vergelijking met Iran). Aan het woord kwam ook een Leidse hoogleraar moderne retorica, die de retorische talenten van Wilders loofde. Hij gebruikte regelmatig het woord "schitterend" voor het betoog van de PVV leider en ook voor de hoofddoekenvondst. En Matthijs stookte het vuur hoog op.

Wat er nou zo "schitterend" was aan het betoog van Wilders ontgaat me. De vergelijking van het kabinet met een krakende auto vind ik gezocht en als iemand in mijn vriendenkring de "kopvoddentax" had gelanceerd, had ik het een flauwe grap gevonden. Ik vond de waardering ook niet wetenschappelijk gestaafd. Bij moderne retorica gaat het niet alleen om de verpakking, maar ook om de boodschap. Het woord "kopvoddentax" is slecht gevonden en laat heel veel ruimte voor hoeden, keppels, en andere haarbedekkingen. De reacties van Pechtold en vooral die van Agnes Kant die even tussendoor en dus niet serieus een tax op waterstofperoxide voorstelde waren raker.

Laten we vooral de kop koel houden, zoals Hugo Borst stelde. Wilders is een provocateur en weet hoe hij zijn electoraat moet bespelen. Die vinden het leuk als hoogwaardigheidsbekleders belachelijk worden gemaakt. Daar moeten ze vooral zelf niet aan meedoen. Dus gewoon serieus je werk doen en Wilders benaderen als een voorbijtrekkend fenomeen.

En zeker niet als een kampioen in moderne retorica! Of ik snap het niet meer en is al het gebler en geschreeuw op televisie van tegenwoordig ook de norm geworden. Wordt het geen tijd dat Maththijs, Jeroen en Paul Witteman hun rol in het publieke debat eens onder de loep nemen. Ik vind het nu wel erg His Masters Voice.