Briefwisseling M. Vasalis en G. van Oorschot

Ik lees met rode ogen de briefwisseling tussen de dichteres M. Vasalis en haar vriend uitgever Geert van Oorschot. Natuurlijk hoop ik er achter te komen, waarom Vasalis zo plotseling is gestopt na de drie bundels prachtige gedichten die ze in en vlak na de oorlog heeft geschreven.

De winter en mijn lief zijn heen.
Er zit een merel op het dak,
zijn keel beweegt, zijn snavel beeft
alsof hij in zichzelve sprak.

Hij luistert: uit een verre boom
klinkt als het ketsen van twee stenen
een vonkenregen van verlangen
zoo luid, zo helder en zo bang.

De merel stort zich met een kreet
vol wildheid in de voorjaarsvlagen.
Ik kan het bijna niet verdragen:
mijn voorjaar en mijn lief zijn heen.

Uit: Vergezichten en Gezichten.

Ik heb veel zorg besteed aan het overtikken van dit gedicht, omdat ik uit de brieven lees dat Vasalis zich vreselijk ergert aan gebruikers van haar gedichten die er slordig mee omgaan. Vasalis laat zich kennen als een pietje precies, een ongemakkelijk mens voor zichzelf in de eerste plaats. Ze blijft schrijven, maar alles wat ze produceert voldoet niet aan haar eigen hoge kwaliteitsstandaard.

De brieven geven ook een scherp beeld van het literaire bedrijf. Van Oorschot was niet alleen uitgever, hij was ook de geestelijk vader van literaire tijdschriften. Hij probeert Vasalis over te halen om toe te treden tot redacties, maar ze weigert dat in alle toonaarden. Ze voelt weinig voor het ongevraagd becommentariëren van werk van anderen. Maar als Van Oorschot haar vraagt wat ze vindt van zijn verhalen en novelles, kan ze ongenadig hard zijn.

De briefwisseling geeft vooral een beeld van een groeiende vriendschap. Naarmate de briefschrijvers ouder worden, laten zij meer van de ziel zien. Wie schrijft er nog brieven in dit twitter tijdperk? Wie gaat er nog eens echt voor zitten?

Jaap en Joopie

Op de website van het Nieuwsblad voor Huizen hebben 64 mensen laten weten dat Jaap en Joopie een vaste plaats verdienen in het huis-aan-huis blad. Heb nog niet kunnen vinden of de redactie dat voldoende vindt.

Huizer dialect

tis water en wijnd

In het Kunstcafe van gisteravond spraken binnen en buiten Huizers (ik waag me als buitenmens niet aan de Huizer spelling) met elkaar over de toekomst van het Huizer dialect. Aanleiding waren de T-shirts met Huizer spreekwoorden en gezegdes die op de Huizerdag te koop waren. Het werd duidelijk dat de leden van de Historische Kring Huizen er alles aan doen om het Huizer dialect te bewaren. Ze leggen verhalen, woorden, spreekwoorden en gezegdes vast op schrift en op geluidsdragers. Het staat deftig op de website van de Historische Kring. "het vastleggen in schrift van het Huizer dialect in de door de wetenschap voorgeschreven schrijfwijze."

Er was niemand in de zaal die het bestaansrecht van het Huizer dialect durfde te betwijfelen. Daarvoor was de overmacht aan liefhebbers te groot. Waarom zou je een gemeenschap ook een deel van zijn verleden en traditie willen afnemen. Maar na het gesprek blijft wel de vraag hangen hoe je het dialect levend zou kunnen houden. Is een jaarlijkse toneelvoorstelling in Huizer dialect daarvoor voldoende? Of gaat Pieter Hogenbirk zijn strip in het Nieuwsblad van Huizen in het Huizers schrijven?

Mensen leer je kennen door de taal die ze spreken. Vooral in de spreekwoorden en gezegdes zien we hoe mensen tegen hun wereld aankijken. Daarom is het goed dat al die spreekwoorden en gezegdes bewaard blijven. Er staan er al twintig op www.mijnwoordenboek.nl . Er bestaan er veel meer, hoorden we gisteren en het is te hopen dat die snel worden toegevoegd. Mijn woordenboek is van dialectsprekers voor dialectsprekers. Toevoegen van woorden en tekst is simpel.
Contactadres: Mevr. D. van Herwerden-Eendebak, tel. 035-5252851

Op de website van het Meertensinstituut voor studie naar taal en cultuur staan vijf geluidsfragmenten van het Huizer dialect. Als je de echte Huizer beter wilt leren kennen raad ik je aan eens goed voor het luisteren naar de fragmenten te gaan zitten. Je leert er de Huizer kennen als een eerlijk, recht toe recht aan mens met humor.

Dialectvergelijking kan inzicht geven over de verwantschappen van het Huizers met andere dialecten. Want die zijn er wel degelijk. Anders zouden verre vrienden als een Laarder, een West en een Oost Fries het Huizers niet zo gemakkelijk kunnen verstaan als ze doen.

Al die aandacht zal het dialect als levende taal niet redden. Maar het geeft het wel de eer die het toekomt. Hulde aan de mensen van het Kunstcafe dat ze daar een bijdrage aan hebben geleverd. Ga zo door met vergeten groepen in de schijnwerpers te zetten.

Vrouwen en hun mannen

Dit is een foto van Ellen Johnson Sirleaf, President van Liberia. Zo kan het ook!

Een ieder die mij kent zal weten dat ik niet veel begrijp van de aantrekkingskracht van mannen op vrouwen. Nou begrijp ik wel meer niet en soms accepteer ik dat maar gewoon. Maar mijn verstand schiet nu weer tekort als ik hoor dat Antilliaanse vrouwen hun mannen en echtgenoten aanbidden vooral als zij crimineel gedrag vertonen. En ik vrees dat dit niet op zichzelf staat.

Ik heb ooit eens geprobeerd te begrijpen waarom Italiaanse en Duitse vrouwen uit hun bol en erger gingen voor mismannetjes als Hitler en Mussolini. Ik dacht dat ik er iets van begreep toen in Una Giornata Particulare Sophia Loren de Nieuwe Tijd zag gloren. Zal dat het zijn? Beloven al die macho mannen dat het leven mooier, beter en dragelijker wordt als je hun hun gang laat gaan. Of zijn vrouwen gewoon bang om eigen verantwoordelijkheid te dragen, hun eigen leven vorm te geven en hopen zij mee te mogen bewegen op het succes van hun mannen?

Bij een interview in New York stond zelfs Maxima, schaapachtig te lachen, toen Willem Alexander haar keer op keer bot en bruut het woord ontnam. Zou hij niet begrepen hebben dat hij alleen maar op de troon kan komen - en God verhoede het - omdat zij zo haar best doet. Vrouwen aller landen verenig u en neem het heft in eigen handen. Kop omhoog en schudt de manen. Soms krijg ik zelfs zin om een Vrouwenpartij op te richten. Maar ik ben er niet van overtuigd dat mijn vriendinnen me niet in de steek zullen laten!!

Neem een voorbeeld aan Ellen Johnson Sirleaf, President van Liberia! Doe iets met je eigen talenten!

Depressie-epidemie en Trudy Dehue

De uitzending van Zomergasten met Trudy Dehue was een misser. Ik had me erop verheugd, maar de dames konden de klik niet vinden en babbelden de tijd weg. Het maakte me razend benieuwd naar het boek van Trudy Dehue De Depressie-Epidemie en dat heb ik nu gelezen. Het boek behandelt de veelzijdige geschiedenis van de woorden depressie en melancholie en de invloed van de pharmaceutische industrie op het gebruik van anti-depressiva. Het geeft ook antwoord op de vraag hoe het toch komt dat in een zo welvarend en vrij land als Nederland meer dan een miljoen mensen antidepressiva nodig hebben om te kunnen leven.

Trudy Dehue noemt depressie een "sociale constructie" en bedoelt ermee dat somberheid alleen een ziekte kan heten in een samenleving die somberheid onaanvaardbaar vindt en het als een geval voor de dokter ziet. Het is dezelfde reden waarom mijn jonge en moderne vrouwelijke orthopedisch chirurg zegt dat ik een spuit in mijn onwillige knie moet zetten en waarom in reclames het glitter en glamour leven wordt verheerlijkt. We hebben lijden weggepoetst uit ons bestaan. We kunnen het er niet bij hebben, omdat we denken dat we er de tijd niet voor hebben. We leven in een samenleving waarin we de snelle hap tot kunst verheffen.

En Trudy Dehue wil hier niet beweren dat somberheid niet vreselijk is. Haar vraag is waarom zoveel mensen het als een ziekte beschouwen die bestreden moet worden met pillen. En het boek dat ze hierover heeft geschreven is het waard om bij stil te staan of te zitten. Jammer dat Margriet van der Linden die kans heeft laten liggen. Het kan ook anders. Ik herinner me de uitzending van een of twee jaar geleden met Christien van Broeckhove, de Belgische Alzheimer onderzoekster. Die had ook geen simpel verhaal, maar Joris L. gaf haar alle gelegenheid om het uit te leggen. Daardoor werd ze voor mij een van de gedenkwaardigste Zomergasten. Voor mensen die haar hebben gemist. Binnenkort geeft ze een lezing in de Bibliotheek aan het Plein 2000 in Huizen.

Moderne retorica?

Gisteren in DWDD werd natuurlijk gesproken over de hoofddoekentax van Geert Wilders. Oud PvdA voorzitter Felix Rottenberg was geschokt, maar kon niet goed uitleggen waarom. Hij voorziet een spervuur van dit soort beledigende voorstellen, stelde hij en kennelijk is hij daar bang voor. We zagen de beelden en ook de reactie van Alexander Pechtold (slecht soort cabaret) en Femke Helsema (vergelijking met Iran). Aan het woord kwam ook een Leidse hoogleraar moderne retorica, die de retorische talenten van Wilders loofde. Hij gebruikte regelmatig het woord "schitterend" voor het betoog van de PVV leider en ook voor de hoofddoekenvondst. En Matthijs stookte het vuur hoog op.

Wat er nou zo "schitterend" was aan het betoog van Wilders ontgaat me. De vergelijking van het kabinet met een krakende auto vind ik gezocht en als iemand in mijn vriendenkring de "kopvoddentax" had gelanceerd, had ik het een flauwe grap gevonden. Ik vond de waardering ook niet wetenschappelijk gestaafd. Bij moderne retorica gaat het niet alleen om de verpakking, maar ook om de boodschap. Het woord "kopvoddentax" is slecht gevonden en laat heel veel ruimte voor hoeden, keppels, en andere haarbedekkingen. De reacties van Pechtold en vooral die van Agnes Kant die even tussendoor en dus niet serieus een tax op waterstofperoxide voorstelde waren raker.

Laten we vooral de kop koel houden, zoals Hugo Borst stelde. Wilders is een provocateur en weet hoe hij zijn electoraat moet bespelen. Die vinden het leuk als hoogwaardigheidsbekleders belachelijk worden gemaakt. Daar moeten ze vooral zelf niet aan meedoen. Dus gewoon serieus je werk doen en Wilders benaderen als een voorbijtrekkend fenomeen.

En zeker niet als een kampioen in moderne retorica! Of ik snap het niet meer en is al het gebler en geschreeuw op televisie van tegenwoordig ook de norm geworden. Wordt het geen tijd dat Maththijs, Jeroen en Paul Witteman hun rol in het publieke debat eens onder de loep nemen. Ik vind het nu wel erg His Masters Voice.

Ze staat!

Zaterdag heeft Thom A. De Vrouw met hulp in de tuin geplaatst. Ze staat nu dus! En ze is prachtig. Kijk zelf maar.

Vinden we nog iets?

Oud premier Van Agt presenteerde bij Pauw en Witteman zijn boek over de Palestijnse Zaak "Een schreeuw om Recht". Hij werd stevig aan de tand gevoeld en al die tijd vroeg ik me af wat de jongetjes nu zelf van de kwestie vonden. Van Agt was duidelijk. Hij was tot inzicht gekomen en schaamde zich er niet voor. Beter laat dan nooit, zei hij. En hij vindt, dat het getuigt van wijsheid om op een eenmaal ingenomen standpunt terug te kunnen komen. Hij veegde de vloer aan met een partijgenoot, die van de televisiemakers de gelegenheid had gekregen om Van Agt een katholiek te noemen die dicht bij de hemelpoort nu gauw zijn hachje probeerde te redden. "Flauw" noemde hij het gelaten, of hij al lang wist wat er in de christelijke kuip zit. Hij laakte de houding van Alexander Pechtold, die hij een groot politiek talent noemde, omdat hij in Zomergasten geen partij had willen kiezen.

Hij kreeg van Pauw en Witteman alle gelegenheid om zijn standpunt naar voren te brengen. Maar wat vonden deze mannen er nu zelf van? Of zitten zij zo opgesloten in het kleurloze, Haagse politieke wereldje, dat ze geen standpunt willen innemen. Pas toen zij het fragment lieten zien van het met grof geweld omzagen van de olijfbomen van Palestijnen door het Israëlische leger, leek het een beetje op kleur bekennen. Maar daar bleef het ook bij.

Kleurloos geneuzel, vind ik het. Misschien vind ik daarom de praatprogramma's van Vrouwen op Vara en Net5 wel veel interessanter dan Pauw en Witteman, DWDD en K + B. bij elkaar. Zowel in Vrouw en Paard als in De tafel van 5 vinden ze er iets van. Geef ze nog even de kans, ondanks de kijkcijfers.

Zwanen veroorzaken lange file

In de categorie opmerkelijk nieuws:

Op de A2 tussen Breukelen en knooppunt Oudenrijn hebben twee zwanen voor een lange file gezorgd. Het mannetje en vrouwtje staken de snelweg over waarbij er één door een auto werd geschept. Na de aanrijding wilde de andere zwaan niet van de zijde wijken van het zwaargewonde dier. Daardoor ging iedereen op de rem staan.

Houdgreep
De rechterrijstrook werd afgesloten om de zwanen van de weg te halen. Op de A2 ontstond een file van tien kilometer.

Het duurde een uur voordat een dierenambulance ter plaatse was, omdat die niet dezelfde bevoegdheden heeft als een normale ambulance. Zo mag er niet over de vluchtstrook gereden worden en stond de ambulance dus ook vast in de file.

Ondertussen hield de verkeerspolitie het dier in een houdgreep gevangen onder een jas.

Helaas verhaalt het bericht niet of de gewonde zwaan het heeft gehaald.

Atelierroute Eemnes

Aanstaande zondag zijn alle ateliers open in Eemnes. Ook het atelier van beeldhouwer Fanny Kiezenberg. Daar is ons beeld De Vrouw te bewonderen dat dan klaar is.

Fanny is in haar atelier op de Wakkerendijk van 10.00 tot 17.00 uur. Het atelier van Fanny is meer dan een bezoek waard. Naast het beeld van dolomiet marmer, De Vrouw, staat er

*Een vooroverbuigende badende vrouw in brons, hoog ± 27 cm.
*Een winterkoning van brons;
*Ook een -in opzet- beeldje van was van een gekroonde winterkoning die in een kale boom zit waar ijskristallen aan bevestigd zijn.
"King of the world" heet het beeldje, dat laat zien dat een vogel in een kale boom zingt: het tropisch bos wordt gekapt en het biologisch evenwicht wordt verstoord, terwijl de 'global warming' zijn gang gaat en de ijskristallen dreigen te smelten.

U ziet het originele winterkoninkje in was, de siliconen mal met gipsen steunmal die Fanny erom maakte, een gegoten wasmodel van de winterkoning en de uiteindelijke door de bronsgieter gegoten winterkoning.
Zo krijgt u een idee van het lange en arbeidsintensieve proces van het idee tot het uiteindelijke beeld. In dit traject verandert het beeld zes maal, van 1) idee in het hoofd van de kunstenaar, via 2) in was weergegeven vorm 3) mal (negatieve vorm) 4) gegoten wasmodel, 5) bij bronsgieter weer een negatieve vorm via een invormmal, 6) bronzen beeld.

Adres:Wakkerendijk 84, 3755 DD Eemnes.

Zet, als u met de auto komt, die in de berm aan de overkant. Niet op het fietspad of op de weg!

Moedig maar dom

PvdA voorzitter Lilianne Ploumen lanceerde op haar weblog de stelling dat PvdA leden die het grote geld verdienen in de semi-publieke sector niet meer in aanmerking kunnen komen voor politieke benoemingen. Het grote graaien moet maar eens afgelopen zijn. PvdA en CDA worstelen al een tijdje met het onbegrip in de samenleving over de hoge salarissen van vele partijgenoten, die in de semi-publieke sector (onderwijs, ziekenhuizen, zorg, publieke omroepen, woningbouwcorporaties)een goed betaade baan hebben gevonden. Vaak hen toegeschoven door partijgenoten. Hoon en onbegrip is hun deel.

Nu de kranten er vol van staan, kost het stemmen. Dus is het tijd voor het grote woord: veelverdieners die partijlid zijn kunnen geen burgemeester of commissaris van de koningin meer worden. Dat zal die grootverdieners een malle zorg zijn. Die willen immers niet de publieke zaak dienen, want dan gaan ze er in geld flink op achteruit.

En dat PvdA en CDA nu krokodillen tranen huilen is van de gekke. Zij hebben er immers met hun "marktwerking" voor gezorgd dat dit allemaal kan. In plaats van met een goed plan te komen om aan het veelverdienen een einde te maken bijvoorbeeld met subsidievoorwaarden, komt een PvdA coryfee met dit domme plan.

Het zal de stembusuitslag voor de PvdA geen goed doen!

Waar bemoeien ze zich mee

Ik dacht dat het wel langs zou waaien, de opwinding over het 13-jarig meisje dat in haar eentje de wereld rond wil zeilen. Maar ik heb me vergist. De Raad van de Kinderbescherming houdt vol en nu gaat aanstaande vrijdag de rechter uitmaken of ze wel of niet mag gaan. Ik kan me niet voorstellen dat de rechter zich voor dit karretje laat spannen. Waarom heeft hij de lieden van de Raad trouwens niet direct naar huis gestuurd?

Wat een onzin! Alsof er niet duizenden kinderen die het echt nodig hebben op hun zorg en bescherming wachten. Er was een veel gemakkelijker en rechtlijniger weg. De ouders hebben toestemming gevraagd om de leerplicht op te schorten. De leerplichtambtenaar heeft geweigerd. Dus als het meisje gaat, zijn zij in overtreding en moeten ze beboet worden.

Gaan we nu ook al die ouders die hun jonge kinderen naar turninternaten sturen of meenemen op de rug de bergen op of volstoppen met vette spullen of toestaan dat ze zich in coma zuipen uit de ouderlijke macht zetten. Houd toch op! Bezint eer gij begint. Waarom halen we eigenlijk die oude spreekwoorden niet uit de kast!

Een ander geluid(2)

Gelukkig laat niet iedereen in dit land zijn oren hangen naar Wilders. Gisteren zagen we in Nova dat studenten en docenten van de Erasmus Universiteit zich verzetten tegen het ontslag van Tariq Ramadan. Volgens hen heeft de Universiteit geen zelfstandig besluit genomen, maar zich laten lenen voor de politieke spelletjes van het Rotterdams college. Want, alweer volgens hen, Tariq Ramadan is de bruggenbouwer die hij zou moeten zijn, hij kent de Moslim wereld, wil verbindingen leggen tussen wij en zij. En, zeggen zij, als banden met het zogenaamde repressieve regime in Iran zo slecht zouden zijn, waarom verbreekt de Erasmus Universiteit dan niet de banden met de universiteit van Teheran, die immers ook wordt gefinancierd door datzelfde regime.

Deze studenten en docenten kunnen wel nadenken, wat de politiek in Nederland allang verleerd is. Wat ik eigenlijk het meest vervelende aan deze hele zaak vind, is dat GroenLinks meedoet aan dit zwart-wit denken. En juist van die partij had ik het tegengeluid willen horen. Het zal me toch niet gebeuren dat ik de overstap moet maken naar de waterige D66 verhalen van Alexander Pechtold.

Een ander geluid

Geert Wilders domineert het publieke debat in Nederland. Zondag liet hij weten dat de PVV alleen in Amsterdam en Almere mee doet aan de Gemeenteraadsverkiezingen van maart volgend jaar. Hij kan in de andere steden geen geschikte kandidaten vinden en wil LPF achtige toestanden voorkomen. En meteen toeteren de andere partijen dat het laf is, onverstandig of verstandig, al naar gelang zij er baat bij denken te hebben. Had gewoon even uw mond gehouden.

Gisteren ontdeed Rotterdam zich van bruggenbouwer Tariq Ramadan, niet omdat hij niet kan bouwen, maar omdat hij niet meer geloofwaardig is. Een tijdje geleden kwam hij ook al in opspraak door opmerkingen over de plaats van homo's en vrouwen in de Islam. Nu omdat hij uitzendingen maakt voor een tv zender die door de Iraanse regering wordt gesteund.

Er is maar een conclusie mogelijk: het Rotterdams college heeft geen behoefte aan een bruggenbouwer. Want om bruggen te bouwen moet je twee kampen verbinden. Dat kan niet als het ene kamp het andere niet wil zien. Daarmee sluit het Rotterdams college zich aan bij de publieke opinie in Nederland, dat er maar een vorm van integratie is, namelijk assimilatie. U wordt gelijk aan ons en anders dondert u maar op!

Eigenlijk vind ik dat wel een prettig duidelijk standpunt. Dan hoef ik niet mijn hoofd te breken over het zwellende geluid van al die wollige uitspraken over homo's, dat je het wel mag zijn, maar niet mag doen. Dan weet ik dat vrouwen maar een recht hebben, namelijk het aanrecht. En dan hoef ik ook niet krom te liggen, als Rouvoet een evangelisch congres over het gezin opent.

Dus: kom uit de kast a.u.b. Doe als Geert en laat weten waar u staat! En doe dat niet op de achterbakse manier van het college van Rotterdam.

Depressie-epidemie (vervolg)

Afgelopen zondag lieten de keutelende zomerdames me met een hoop vragen zitten. Daar houd ik niet van. Dus ging ik op zoek naar antwoorden. Allereerst wilde ik weten wat er mis ging in het gesprek. De meeste reageerders zijn het wel met me eens. Laat ik het eens vriendelijk zeggen: Margriet is niet nieuwsgierig genoeg om dit programma te presenteren. Ze kent het truucje, maar als de gast niet meteen alle troeven op tafel gooit, weet ze niet hoe ze verder moet spelen. Gelukkig is van haar drie volgende gasten er maar een echt interessant. Overigens handhaaf ik mijn voorstel: gooi de handdoek in de ring.

De tweede vraag is wat Trudy Dehue nu eigenlijk beweert in haar boek. Want in het programma zei ze steeds opnieuw dat ze alleen nieuwsgierig is naar de oorzaken van het toenemende gebruik van anti-depressiva, maar dat ze geen oordeel heeft. Dat gelooft natuurlijk niemand. Maar ik wil wel graag weten of het erg is dat 1 miljoen Nederlanders anti-depressiva slikken en een heleboel anderen naar andere hulpmiddelen grijpen om zich gelukkig te voelen? En als het al erg is, wil ik wel graag weten waarom.

Natuurlijk ga ik het boek ook lezen. En een ieder die wil weten hoe je wel interessant over dit onderwerp kunt praten verwijs ik naar de RVO uitzending van Kijken in de Ziel, iedere dinsdagavond op Nederland 2, waarin Coen Verbraak een stuk of tien gerenommeerde psychiaters ondervraagt. En die komen niet zo gemakkelijk weg.

Zomergasten nu al mislukt

Wat gaat er mis met Margriet van der Linden en de Zomergasten? Gisteren was de derge gast Trudy Dehue, hoogleraar wetenschapstheorie in Groningen en auteur van het spraakmakende boek De depressie-epidemie. Ingriedienten voor een boeiende televisie-avond. Ik had me erop verheugd. Maar het werd helemaal niks! De dames konden elkaar niet vinden, keutelden wat langs elkaar, en alleen de gekozen fragmenten maakten de avond enigszins goed. Maar als het zo moet, heb je geen presentator nodig!

Ik heb vanmorgen de reacties gelezen en iedereen vond de aflevering mislukt. Maar over de schuldige verschillen de meningen. Na de eerste zomergasten aflevering met Viktor en Rolf dacht ik het te weten. Margriet van der Linden mist de kennis, de interesse en vooral het inlevingsvermogen om met weerbarstige gasten om te gaan, zeker als ze ook nog eens uit een andere wereld komen. Na de tweede aflevering aarzelde ik, omdat ze Prem R. goed aan de teugels hield. Maar nu weet ik het weer zeker. Ik heb nog niet eerder een interviewer zo pijnlijk zien uitglijden. De essentie van het boek van Dehue, namelijk de verwondering over de explosieve toename van het gebruik van antidepressiva in onze "gelukssamenleving" heeft Margriet niet begrepen.

Ze vroeg ernaar en mevrouw Dehue probeerde het uit te leggen, maar het kwam niet aan. En zo lastig was het echt niet. Dus dan maar vragen of het erg is. Maar daar wilde mevrouw de wetenschapper zich niet over uitlaten. Daar ben ik niet voor, zei ze. Maar waar dan wel voor, zou een goede gespreksleider doorvragen. Maar als je de achtergrond niet hebt, zit je met een bek vol tanden. Margriet herhaalde de eerdere vragen en mevrouw Dehue herhaalde de antwoorden. Zo draaiden de dames de hele avond ongemakkelijk om elkaar heen.

Ik kreeg dus geen antwoord op de prangende vragen die me bezighouden over dit onderwerp: Waarom heeft mevrouw Dehue, die geen geesteswetenschapper is maar een wetenschapstheoreticus, dit populair wetenschappelijk boek geschreven over een zo precair onderwerp? Als ze heeft willen waarschuwen wie dan en waarvoor? En had ze dat dan niet beter in een vakblad kunnen doen?

Maar wat me nog sterker bezighoudt; op grond van welke kwaliteiten is deze Margriet van der Linden uitverkoren om dit bijzondere programma te presenteren? En zou het niet verstandig zijn als ze zelf de handdoek in de ring gooit na deze twee grote zeperds en erkent dat het iets te hoog of desnoods te ver is gegrepen? Of gaat de VPRO haar redden?

Tot toen aan toe ging alles goed

Tot toen aan toe ging alles goed.

Rijkdom is leegte op glanzende tegels
Armoede dozen vol halfvolle potten
Rijk een veranda met uitzicht op niets
Arm een balcon met gereedschap en fietsen
Weelde is niets te hoeven bewaren
Armoede reddert van winter naar winter
Rijkdom is stilte en stilte achter stilte
Armoede haast.

En zo genoten zij dag en nacht
Van wit en van stilte en van water glad
De stenen stenen en het mos dat daar lag.

Judith Herzberg

Ter herinnering aan Nelly Rebel-Kruijmer

Nelly was voor mij lange tijd niet meer en niet minder dan de echtgenote van Jan, de broer van Pietertje, mijn buurvrouw. Toen wij allebei in 2002 in de gemeenteraad van Huizen werden gekozen, zij voor het CDA en ik voor de PvdA, werd ze veel meer. Wij waren beiden lid van de raadscommissie Onderwijs, Cultuur en Welzijn en van de werkgroep Brede School. Nelly behoedde ons bij beslissingen over het onderwijs met al haar praktijkkennis van het onderwijsveld vaak voor luchtfietserij en al te grote verwachtingen.

In het treffende en warme In Memoriam dat Bert Rebel, fractievoorzitter van het CDA op de website van de partij heeft geplaatst roemt hij haar inzet, betrokkenheid, haar integriteit en ook haar nuchtere en relativerende houding. Als collega raadslid was zij voor mij ook een lichtbaken in de politieke branding. Waar anderen zich nogal eens schuldig maakten aan politieke spelletjes, kon je op Nelly bouwen. Als Nelly iets zei was het waar. Als ik door politiek geharrewar niet meer wist waar het eigenlijk om ging raadpleegde ik Nelly. Mijn keuzes moest ik zelf maken, maar Nelly kon me haarfijn uitleggen wat er aan de hand was.

Ook in de periode dat de gemeenteraad moest beslissen over het voortbestaan van De Graaf Wijchman hebben Nelly en ik veel contact gehad. Voor haar was een gokhal in het dorp ondenkbaar. Ik aarzelde omdat het voortbestaan van het uitgaanscentrum op het spel stond. Natuurlijk heeft ze geprobeerd me te overtuigen. Ik heb haar in die tijd leren kennen als een gewetensvol mens, dat respect op kan brengen voor de standpunten van andersdenkenden.

De gemeenteraad van Huizen heeft een goed raadslid en een warm mens verloren. Een raadslid dat haar stukken las, luisterde naar anderen en altijd wist waar ze het over had. Nelly stond met beide benen in de Huizer samenleving, wist wat er te doen was, wist waar het over ging. Nelly was een raadslid dat zich liet zien in het dorp.

Nelly was ook echtgenote en moeder met hart en ziel. Jan en de kinderen zullen haar node missen. Dit In Memoriam is ook geschreven om hen een hart onder de riem te steken.

We zijn er weer!

We zijn er weer, en met een doos vol verhalen. Onderwerpen dus genoeg voor dit weblog. Ik ga proberen ze in één keer kwijt te raken.

We hebben een week gefietst langs het Canal du Midi. Dat kanaal is in het midden van de 17e eeuw gegraven in het Zuiden van Frankrijk tussen Beziers en Toulouse met een verbinding naar de Garonne. De bedoeling was om schepen de gevaarlijke omweg langs Gibraltar te besparen. Het was een gedurfde onderneming± Twaalfduizend arbeiders groeven het tweehonderdtwintig km lange kanaal in tien jaar. Het heeft dienst gedaan totdat de trein de functie overnam. Voor beelden verwijs ik naar mijn foto´s (zie de knop rechts op dit weblog).

Verder zagen we La Traviata met achtduizend dolenthousiaste anderen in het Theatre Antique van Orange. We zaten in de nok van het theater en konden op het toneel een speld horen vallen, bij wijze van spreken. Ik heb ademloos zitten kijken en luisteren en het gebodene was zo boeiend dat ik geen last had van mijn hoogtevrees. Wat een enerverende ervaring!

Na afloop verlieten achtduizend mensen het theatre langs twee steile trappen. Dat vergde veel geduld en discipline en dat hadden al die mensen. Het kostte al met al meer dan een half uur. Ik vroeg me af of dat in ons kikkerland met al die grote ikken ook zou lukken, en heb besloten op die vraag Ja te zeggen. Wij zijn immers ook beschaafd.

Als je reist, wij doen het bescheiden, dat wist ik al, maar weet het nog beter nu we in de vakantie De Grote SpoorwegCaroussel van Paul Theroux hebben gelezen, een aanrader, dringen vergelijkingen zich op. Tijdens onze tocht langs het Canal ontmoetten we Belgen en met hen hebben we veel uitgewisseld over de toekomst van onze twee landen. We waren ervan overtuigd dat een samenvoeging van Vlaanderen en Nederland voor beide partijen goed zou zijn. Ik kan het weten, want ik kijk regelmatig naar de Belgische televisie en die heeft waarlijk meer te bieden dan onze drie publieke netten samen. Zeker nu Zomergasten met Margriet van der Linden op een mislukking lijkt uit te draaien. Maar wisten we ook, Frankrijk wil Wallonie niet hebben en wat moet er met het Belgische Koningshuis. Onze Belgische vrienden waren er somber over. Misschien mogen die wel aanschuiven bij de Oranjes. Moeten ze wel eerst de inburgeringscursus volgen en Nederlands leren.

Frankrijk is een groot land en er zijn net zo veel verschillende varianten Fransen als er Nederlandse varianten zijn, althans dat hoop ik. Maar toch..... Het is anders op de markt in Lamastre of Narbonne dan op de zaterdagmarkt in Huizen. De markt in Frankrijk is in de eerste plaats een ontmoetingsplek. Je moet er geen haast hebben. En dat niet alleen omdat Fransen elkaar graag uitgebreid uit laten praten, maar ook omdat Fransen keuren voordat ze kopen.

We zijn er weer en dat is ook weer even wennen.

The Old Boys Network

Er is CdK Harry Borghouts kennelijk veel aangelegen om te kunnen blijven zitten. Want welk zichzelf respecterend mens zou de volgende zin uit zijn strot kunnen krijgen: 'Ik was niet slim genoeg. Een beetje dom, zou Màxima zeggen'.En dat na het debacle bij het IJsselmeer Ziekenhuis, waar hij ook al deed of hij van niets wist. Wat mij betreft mag hij in Noord-Holland blijven zitten, omdat we van zo'n provincie toch niet veel merken. Maar laat hij in vredesnaam zijn baantje als interim bestuurder van het ABP neerleggen. Want van geld heeft Borghouts geen verstand. De PvdA had daar op aangedrongen, maar zoals we weten hebben die die ook geen rechte rug. Het zou me niets verbazen als straks hetzelfde groepje mensen er weer zit. Zijn wij toch mooi bij de neus genomen.

Vrijdag zag en hoorde ik tijdens het congres van de NVRR (Nederlandse Vereniging van Rekenkamers) Jeroen Smit, schrijver van De Prooi, die uitleg gaf over het debacle bij ABN AMRO. Na diepgravend onderzoek komt hij tot de conclusie dat de oorzaak heel ordinair is, de strijd om de plek van Beste Jongetje van de Klas in de top van het bestuur. Niets anders mevrouwtje: twee jongetjes die aan de top willen staan en daar alles voor over hebben. Waar is dan het toezicht om dit te voorkomen? Is er niet. Want in de Raad van Commissarissen zitten ook van die jongetjes.

Zijn oplossing vond ik het verrassendste deel van zijn presentatie: DIVERSITEIT! Niet meer uitsluitend blanke mannen van tussen de 45 en de 60, maar mensen van allerlei slag, vrouwen, zwart en wit, jonge mensen, en vooral mensen die ook eens over de grenzen hebben gekeken. En die vrouwen en jonge mensen moeten natuurlijk niet de mores van die blanke witte mannen aannemen, maar juist ANDERS willen zijn. Schuren geeft glans en wrijving warmte. Je zou hem toch bijna bij VROUW EN PAARD uitnodigen.

Eindelijk en waarom niet?

Net werd bekend dat het college van Gedeputeerde Staten van Noord-Holland aftreedt. Eindelijk neemt iemand verantwoordelijkheid voor het verdwijnen van de 78 miljoen Euro als gevolg van het beleggen bij een IJslandse bank. Een onderzoekscommissie maakte duidelijk dat gedeputeerde staten eigen regels voor geldbelegging heeft overtreden. De zeven gedeputeerden hoopten nog even dat ze konden blijven zitten, maar gisteren besloot de VVD fractie dat het welletjes was. De fractie vond terecht dat om geloofwaardig te blijven iemand moest aftreden.

Overigens kun je de geloofwaardigheid van de VVD met een korrel zout nemen als straks de meeste van de gedeputeerden gewoon weer zitting kunnen nemen in het nieuwe college. Kennelijk denken politici nog steeds dat wij gek zijn.

In ons vredig Huizen speelt ook zo'n akkefietje. Weliswaar gaat het om een veel bescheidener bedrag, maar er zijn wel meer dan anderhalf miljoen Euro's kwijt. En kennelijk kan niemand, noch wethouder, noch hoogste ambtenaar, vertellen waardoor het is gekomen. Dat is nog het allerzotste. Ook hier heeft een commissie in opdracht van de gemeenteraad onderzoek gedaan, en ook hier is duidelijk dat er eigen regels zijn overtreden. Er moest openbaar aanbesteed worden, dat is niet gedaan, en degene die het werk ondershands werd gegund, heeft nu ook nog eens 1,7 miljoen meer in rekening gebracht.

Maar wat nu? De brave lieden op het gemeentehuis hebben er al diverse keren over gesproken, maar komen er niet uit. De anderhalf miljoen is nog steeds niet boven tafel, maar ook politieke consequenties zijn niet getrokken. Dat belooft nog wat voor het volgende grote project dat op stapel staat: het bouwen van de parkeerkelder onder de Keucheniusstraat.

Fanny over Het Beeld

Hoi Nel, het is echt heel leuk en lief zoals mensen reageren. Gisteren had ik het einduitje en diner van Entre Femmes en werd door Barbara nog eens omhooggestoken. Ze vindt het beeld erg mooi. Ook de reactie van Susan en je zus zijn erg leuk. Eigenlijk wil ik het beeld wel klaarhebben voor ik naar Terschelling ga
lesgeven; 14 juni red ik ws niet meer.

Het leuke van zo'n beeld is dat het op alle vrouwen tegelijk lijkt en dat je -als het er zo staat- kunt mijmeren over wie ze zou kunnen zijn (of zijn geweest), waar ze op dat moment aan denkt, etc, etc. Of mijn persoon of jullie als opdrachtgever er iets mee te maken hebben bv. Het gekke is wel dat jullie meestal wel in mijn gedachten waren terwijl ik er aan werkte. Ook goed geluisterd naar opmerkingen van Ger en Char tijdens het hele proces.

Pieter Hogenbirk heeft ooit een foto gemaakt van een Grieks beeld bij het Louvre van een naakte man die in een krat stond. Het Louvre was destijds aan het verbouwen en "hij" stond daar naakt buiten en in een open krat die half weg zijn naakte lichaam kwam. Het was koud. Je laat dan de werkelijkheid los en in je gedachten associeer je en fantaseer je. Alleen, kou, verlaten, zomaar naakt, hoe lang duurt het nog, etc. en uiteindelijk, heel veel later kom je misschien toch bij het feit dat het een Grieks beeld is en dat het iemand voorstelt, dus weer wat dichter bij de 'werkelijkheid' van het beeld zelf, terwijl dat uiteindelijk ook maar in de fantasie van de beeldhouwer zat of gemaakt is naar aanleiding van deels op fantasie berustende gegevens (Gr. Mythologie).

Dat is het heerlijke van kunst, als je het ziet en het je raakt, gebeurt er
iets in je. Vraag je maar dingen af, antwoorden zijn niet nodig."

Meer foto's van Het Beeld staan op Picasa (zie foto's bij Links)

Tijd voor nieuwe politiek

De PVV heeft gewonnen, zoals verwacht. "Weg met Europa en Turkije mag nooit toetreden." D66 heeft ook gewonnen. Minder verwacht, althans door mij. Ik heb het niet zo op Alexander, en al helemaal niet dat zij met de liberalen in een fractie gaan zitten. Waar is Rita trouwens gebleven? De PVDA heeft een enorme dreun gekregen. Ook verwacht. De traditionele sociaal democratie heeft kennelijk geen antwoord op de problemen van deze tijd. Ook in Duitsland en Frankrijk doen ze het niet goed. En Gordon Brown wordt binnenkort naar huis gestuurd.

Zoete verhaaltjes doen het niet meer. Misschien nog heel even bij CDA'ers en SGP'ers, omdat God vindt dat zij braaf moeten zijn en hun zegsheren moeten geloven. Maar niet gelovigen zoeken echte antwoorden. Europa is moeilijk. Maar je bent voor of je bent tegen. En dan zijn de voorstemmers nog steeds in de meerderheid, ondanks Wilders en de SP van Agnes Kant. Nu moeten die voorstemmers aan de bak om te vertellen wat Europa wel en wat niet mag regelen. En vooral wat Europa moet regelen om ons een beetje toekomst te geven. En graag in klare taal. En Neelie moet blijven!!

De Uitslag
CDA 5 zetels
PVV 4 zetels
GroenLinks 3 zetels
D66 3 zetels
VVD 3 zetels
PvdA 3 zetels
SGP/CU 2 zetels
SP 2 zetels

De cijfers in Huizen!!! De PVV heeft de meeste stemmen!
1 CDA - Europese Volkspartij 2.320 17,17 %
2 P.v.d.A./Europese Sociaaldemocraten 1.292 9,56 %
3 VVD - Europese Liberaal-Democraten 1.967 14,56 %
4 GROENLINKS 983 7,28 %
5 SP (Socialistische Partij) 700 5,18 %
6 ChristenUnie-SGP 1.377 10,19 %
7 Democraten 66 (D66) 1.745 12,91 %
14 PVV (Partij voor de Vrijheid) 2.344 17,35 %

Nog een keer Europa

Waarom ik wel ga stemmen, is niet zo interessant, als waarom anderen niet gaan. Bas Heijne gaf er in zijn column in de NRC een aardige verklaring voor. De gedachten van een verenigd Europa zijn heel mooi, schrijft hij, maar Europese politici zijn dat niet. De een zegt dat het beter uitgelegd moet worden. Maar Bas zelf gelooft dat ze het niet kunnen uitleggen. Er zou na het referendum een discussie komen, beloofden ze. Die discussie is er niet geweest, waarschijnlijk omdat de politici geen idee hebben waar die over zou moeten gaan. Wie pro-Europa is lukt het niet om enthousiasme uit te stralen. Misschien ligt hier de oorsprong van de crisis: de burger herkent zijn eigen onmacht in de politiek. Wij weten niet hoe onze eigen kleine wereld zich verhoudt met die hele grote, geglobaliseerde wereld. Wie naar een foto van de verzamelde lijsttrekkers kijkt, ziet politici die het ook niet weten.

Wantrouwen tegen Europa is niets anders dan wantrouwen tegen de politiek, omdat al die luitjes met hun mooie banen en riante vergoedingen, die op en neer naar Brussel en Straatsburg toeren het ook niet meer weten. De wereld is te complex geworden om te overzien. Wij kunnen tegenwoordig alles zien en horen, maar we kunnen het niet verklaren. Dus dan maar liever het heldere dilettantisme van de JA en NEE-schreeuwers dan het zwalkende dilettantisme van de gevestigde politiek.

De gevestigde politiek beseft kennelijk niet op welke glijbaan ze ons meesleuren. Even heb ik getwijfeld of ik donderdag wel moet gaan. Maar het kan toch niet zo zijn dat we Europa overlaten aan de populisten, die ook geen overzicht hebben en alleen inspelen op angsten en vooroordelen. Dus heb ik de Stemwijzer er nog een keer bijgepakt. Ik GA. En donderdagavond kijk ik over de grens of in omringende landen het antwoord op de complexiteit van de wereld wel is gevonden.

Waarom ik wel ga stemmen

Europa is een complexe zaak. Voor veel mensen is het een ver van mijn bed show en dat leidt ertoe dat ze donderdag thuis blijven. Dat mogen politici zich aantrekken en zeker de politici van traditionele partijen als PvdA en CDA. Die laten nu het speelveld aan de zwart witten PVV, SP en D66. Straks niet zeuren graag. Eigen schuld, dikke bult.

De vraag of je voor of tegen Europa bent is achterhaald. Europa is er en dus moet je er iets mee. En omdat ik meer geloof in Wij dan in Zij ga ik stemmen. Ik ga stemmen omdat er problemen zijn die alleen door samenwerking en afspraken tussen landen opgelost kunnen worden. Overigens reiken die over de grenzen van Europa. Denk bijvoorbeeld aan het telefoontje van Angela Merkel met Barack Obama om de Europese werkgelegenheid bij Opel veilig te stellen.

Misschien ga ik ook wel stemmen, omdat ik meer vertrouwen heb in Angela dan in Jan Peter. Ze hebben beiden hetzelfde zuinige mondje, maar dat van Angela spreekt klare taak en dat kan je van Jan Peter niet zeggen. Maar het belangrijkste reden dat ik ga stemmen is de wetenschap dat we het klimaat- en het milieuprobleem alleen internationaal kunnen oplossen, dat met een groot Europa vrede binnen de grenzen waarschijnlijker is dan wanneer we dat alle lidstaten afzonderlijk laten regelen, en dat ik ben voor toetreding van Turkije, omdat daarmee een stevige brug naar de Islamitische wereld wordt geslagen.

Natuurlijk moet het gereis tussen Brussel en Straatsburg worden afgeschaft, moet het Parlement meer macht krijgen en moet Neelie blijven. Daarom stem ik op een Partij die niet alleen Ja of Nee zegt, maar ook nog iets meer heeft te bieden.

Nieuwe lente, ander geluid?

Deze maand is het negentig jaar geleden dat vrouwen het actief en het passief kiesrecht kregen. Tijd voor een feestje? Vind ik niet! Negentig jaar geleden hebben optimisten misschien gedacht dat de wereld er anders zou uitzien als vrouwen hun deel van de macht zouden opeisen. Maar zo is het niet gegaan. Vrouwen hebben de Tweede Wereldoorlog niet tegen kunnen houden en om wat dichterbij te blijven ook niet de Kredietcrisis. Er zijn wel vrouwen aan de macht, maar die maken kennelijk niet het verschil. Zijn ze met te weinig of doen ze het gewoon niet goed?!

Veel vrouwen vertalen emancipatie in erbij willen horen. Zij passen zich aan aan het mannelijk leiderschapsmodel, of maken het zelfs nog bonter. Er zijn ook vrouwen die het even proberen, maar vroegtijdig uit de boot vallen, omdat ze bij tegenwind geen middelen hebben om het roer recht te houden. De belofte van vrouwelijk leiderschap kunnen ze niet waar maken. Een paar uitzonderingen daargelaten.

Ik zag afgelopen week de cover van Vrouwenblad Opzij en schrok me dood. Het was de eerste keer dat ik Opzij onder ogen kreeg na het vertrek van Cisca Dresselhuys. Op de cover waren tien vrouwelijke topstukken afgebeeld in een afschuwelijk mannelijk kleurloos metaalgrijs. Het leken maskers van ongenoegen en frustratie. Om te laten zien hoe het eigenlijk moet, preikte binnen in het blad Ophrah paginagroot in een mooi rode japon met overweldigende glimlach.

Ben ik te somber? Onderzoek laat zien dat vrouwen wel degelijk vernieuwing kunnen brengen, als zij zich niet aanpassen, maar hun eigen geluid laten horen. Uit onderzoek blijkt ook dat organisaties met vrouwen in de top beter presteren en betere beslissingen nemen. Het gaat om leiderschap waarin meer ruimte is voor intuïtie, gevoel, inspiratie, dialoog, actief luisteren, empathie, verbinden.

De huidige economische crisis is de crisis van het mannelijk leiderschap, van de modellen, de efficiency, de cijfers, van het steeds groter. Je moet stekeblind zijn als je dat niet ziet. Er zijn weinig vrouwen in de top van de bankenwereld en als ze er al zijn, zijn ze snel verdwenen.

Het wordt tijd dat vrouwen de macht grijpen en dan niet de vrouwen die erbij willen horen, niet de metaalgrijze vrouwen van Opzij, maar vrouwen die een kleurrijk geluid laten horen. Ze zijn er genoeg, kijk om je heen!

Leven in de sloot

Iedere morgen en avond zwemmen ze voorbij, vader en moeder zwaan met negen jongen. Allemaal kleine wolballetjes die om de beurt door pa of ma bij de les worden gehouden. Kom ze niet te na, want je wordt weggeblazen door een boze vader, die daarbij ook nog eens vervaarlijk met zijn vleugels klappert. Gekke vent trouwens, die wel eet van ons brood, maar tegelijkertijd ons benadert als vijanden.

De meerkoeten met jong hebben ook last van hem. Zij hebben zich slordig genesteld op onze waterlelie. Daar stallen zij hun twee jongen - het waren er eerst trouwens drie, maar de derde is verdwenen - terwijl zij zelf om beurten eten halen om ze te voeden. Maar als het zwanengezin langs drijft moeten ze weg. En als dat niet snel gebeurt, valt vader zwaan aan. Zwanen zijn mooi, maar niet leuk.

Sommige eenden trouwens ook niet. Jonge eendjes heb ik nog niet gezien. Er zwemmen veel eendenparen in de sloot, maar die kunnen het blijkbaar niet of willen niet. Nou vind ik dat niet erg, omdat in vorige jaren eendenvaders zo agressief en onbehoorlijk met hun jongen omgingen, dat er van een groot nest niks overbleef.

We hebben geen ganzen en dat vind ik wel jammer. Ganzen hebben namelijk een heel mooi sociaal leven. Ganzen leven in groepen. Als pa en ma gans jongen hebben gekregen worden ze na enige dagen opgevoed door de groep. Vorige week zondag zagen we in de Oostvaardersplassen hoe zo'n veertig tot vijftig jonge gansjes van een volwassen gans leerden hoe ze zich moesten wassen. Grote gans klapt met de veren op het water, alle kleine gansjes doen het na met zichtbaar plezier. Vaders en moeders die vrijaf hebben, keken op de kant toe. Wij aan de overkant.

Vrouw en Paard (3)

Gerti was er dit keer wel, maar het hielp niet. Wat een flauw gekakel. En ook nog eens over onderwerpen die in andere programma's al zijn uitgekauwd zonder nieuw licht. Interesseert het u dat Wouter Bos niet met de PVV van Wilders in een regering wil, of kijkt u ervan op dat we in Nederland nog steeds niet zelf mogen kiezen of we ons leven willen eindigen. Het enige interessante onderwerp namelijk dat er onder werkende vrouwen veel armoede is, kregen de vijf vrouwen niet goed over het voetlicht.

Ligt het aan de formule, vijf vrouwen die om de beurt een onderwerp mogen aandragen dat vervolgens door de anderen wordt becommentarieerd, of ligt het aan de vrouwen. Duidelijk is in ieder geval dat deze vrouwen niets met elkaar hebben; er is geen chemie. En als Hanneke Groenteman niet meedoet, ontbreekt ook nog eens de relativerende glimlach. De New Yorkse vergelijkingen van Heleen Mees irriteren, Sanne Wallis de Vries ergert zich zichtbaar, Rotterdamse Carry vertedert omdat ze zo onvermengd rood is, maar valt geheel uit de toon en Soundos el Ahmadi zat erbij als een vreemde eend in het kippenhok.

Gerti was duidelijk aangeschoven. Ze deed haar best om serieus te zijn, maar is een veel te egocentrisch kunstenmaker om samen met zoveel anderen iets te doen. Dus mislukt! Na de zomer komt er bij AT5 een praatprogramma met echte coryfeeën. Maar volgens mij moeten we op zoek naar de Nederlandse Oprah voor spetterende vrouwentelevisie.

Van de week zag ik haar talkshow over homoseksualiteit bij vrouwen. Of eigenlijk ging het meer over alle vormen van vrouwelijke seksualiteit. Het lastige onderwerp werd van verschillende kanten belicht. Spannende en ontroerende televisie. Zie ik die vijf van Vrouw en Paard niet doen.

Het Diner in Tweevoud

Een Schrijver en zijn Publiek. Bij de vorige Literaire Avond in de Bibliotheek op het Plein, was Kader Abdollah te gast. Hij nam plaats achter de lessenaar in driedelig kostuum en ontpopte zich als een waar redenaar die zijn woorden met zorg kiest, de juiste accenten en klemtonen legt en het publiek meevoert in de kracht van literatuur, het geschreven woord.

Gisteren was er Herman Koch, op gympen en in overhemd, de jongen die het liefst gewoon wil doen, maar niet gewoon is. De televisiemaker die is gaan schrijven, omdat je dat zo lekker in je eentje kan doen en niemand je tegenhoudt om te zeggen wat je wilt zeggen. En die ook achter het spreekgestoelte zegt wat hem voor de mond komt. De wereld volgens Herman Koch. De entertainer die het niet kan laten ons een primeur van een niet gepubliceerd verhaal te gunnen.

Ik bleef achter met veel vragen, die ik hier ga stellen. Misschien heeft iemand een antwoord. Overigens was de Marokkaanse maaltijd die wij samen vooraf nuttigden een groot succes. Voor herhaling vatbaar. Maar dan nu die vragen:

1. Waarom bezoeken veel meer vrouwen dan mannen literaire bijeenkomsten? Lezen vrouwen meer? Of zijn ze gewoon nieuwsgieriger naar de achtergronden van een boek? En komt dat omdat ze zich eerder met de inhoud identificeren?
2. Als je Jeroen Smit van De Prooi zou uitnodigen, zou de verhouding tussen mannen en vrouwen dan omgekeerd zijn? En gaat het dus gewoon over het onderwerp?
3. Waarom heeft Het Diner zo'n succes, net als de Eenzaamheid van de Priemgetallen, Er komt een Vrouw bij de Dokter? Of mag je deze boeken niet over dezelfde kam scheren? Vroeger was er de Bouquetreeks.
4. Waarom vraagt de schrijver wel wie het boek heeft gelezen en niet of we het een goed boek vonden?
5. En waarom vragen we het hem zelf niet?
6. En wie is nu de betere schrijver, Kader Abdollah of Herman Koch.

Vrouw en Paard

Gisteren de tweede uitzending en weer geen Gerti B. De vijf vrouwen praatten met Robert Vuijstje over zijn boek Alleen maar nette mensen, dat de Gouden Uil heeft gewonnen en zijn nominatie voor de ex librisprijs. In zijn boek beleidt een Joodse man die eruit ziet als een Marokkaan zijn liefde voor volle, zwarte vrouwen, maar hij doet nog veel meer. De vijf Vrouw en Paard-vrouwen hadden zich in tegenstelling tot veel mannelijke smaakmakers niet geërgerd. Zij vonden het zonder uitzondering een aangrijpend boek over de krotten van de multiculturele samenleving.

De vrouwen richtten zich ook rechtstreeks tot hun kritikasters. Waarom mogen zij niet gevijven op televisie doen wat veel mannen al jaren doen: praten over hun hobby's. Er is toch ook geen recensent die zich laatdunkend uitspreekt over die mannenpraatprogramma's waar overloos over voetbal wordt gebabbeld.

De interessantste vraag kwam aan het einde! Is feminisme of vrouwenemancipatie, en dus zo'n vrouwenpraatprogramma, nog wel nodig in deze tijd. De meningen waren verdeeld. Heleen Mees en Hanneke Groenteman vonden van wel. Sanne Wallis de Vries vond dat het eigenlijk geen item zou moeten zijn, maar begint toch wat te aarzelen nu zij in de mannenpraatprogramma's soms als leuke versiering wordt gevraagd. De jongste van het stel, de Marokkaanse Soundos el Ahmadi, heeft in haar comedy train wereld geen last van mannen.

Wat vind ik? Je gevoeligheid voor dit onderwerp houdt gelijke tred met wat je in je leven wilt. Als je als vrouw carriére wilt maken in de mannenwereld van openbaar of commerciele bedrijvigheid, moet je van goede huize komen. Maar als je die wereld wilt laten voor wat het is, omdat je het grijze pak niet wilt aantrekken en dikbuikig wilt praten, is er niets aan de hand. Of zie ik het te simpel. Ga er vast nog wel meer over zeggen. Vrouw en paard mag van mij voorlopig blijven. Het zet me aan het denken en geeft me voer voor dit blog. Ben benieuwd of Gerti er de volgende keer bij is.

Overigens las ik net dat Net5 in augustus ook met een vrouwenprogramma gaat komen, maar dan met een minder "kippenhok" gehalte. Dat zal dan wel op die "mannenpraatprogramma's" gaan lijken, die ik zo vervelend vind.

Gerti Bierenbroodspot niet in Vrouw en Paard

Vrijdag met spanning gekeken naar de eerste aflevering van Vrouw en Paard. Het viel niet tegen. De vrouwen lieten elkaar keurig uitpraten, schuwden niet de confrontatie, lachten veel en nadrukkelijk en hadden het ook nog ergens over. Maar waar was Gerti Bierenbroodspot die was aangekondigd als een van de vijf presentatrices? Was haar optreden bij De Wereld Draait Door van Matthijs van Niekerk toch te veel voor de VARA bazen of hebben haar eigen collega's haar de tent uitgezet, of heeft ze zelf eieren voor haar geld gekozen.

Tijdens DWDD werd duidelijk dat Matthijs not amused was, omdat hij haar moeilijk onder de duim kon krijgen. Heeft hij zijn mening over haar de VARA bazen ingeseind? Wie het weet mag het zeggen en alsjeblieft als reactie op dit blog, want ik kan de reden niet vinden. Ik heb haar vuur node gemist trouwens!!

Ondersteboven

Soms confronteren nieuwsberichten je onverwacht en ongemeen hard met jezelf. Zo'n bericht was het verhaal in de NRC dat homoseksuele en biseksuele vrouwen meer last hebben van psychosiciale gezondheidsklachten dan heteroseksuele vrouwen. Ze hebben slaapproblemen, last van angst, depressieve gevoelens, zijn wantrouwig en denken dat ze niet goed functioneren. En dat geldt vooral voor vrouwen jonger dan vijfentwintig jaar.

Waarom houdt dat bericht me nu zo bezig, vroeg ik me af. Suggereert het dat homoseksuele en biseksuele vrouwen last hebben van hun geaardheid, of suggereert het dat hun omgeving er last van heeft? In het onderzoek wordt een verband gelegd tussen de klachten en de onplezierige ervaringen vanwege hun persoonlijke leefstijl of situatie. Er worden vervelende dingen geroepen, vervelende vragen gesteld en er wordt geroddeld.

Vanzelfsprekend denk ik terug aan de tijd dat ik zelf uit de kast wilde komen. Het was rond 1964, het jaar van de val van Chroetsjov, van het huwelijk van Prinses Irene, van de veroordeling van Nelson Mandela, de jaren van de PROVO beweging. Kortom het was een turbulente tijd, waarin veel vaste waarden op zijn kop werden gezet. Uit de kast komen hoorde daar zo'n beetje bij. Veel mensen waren anders. Waarom ik dan niet?

Ik vond gelijkgestemden en samen vonden we onze uitgaansgelegenheden waar we onder en met elkaar konden zijn. Dolle tijden. Soms kwamen gewone mensen kijken uit nieuwsgierigheid. Die werden getolereerd zolang ze zich aan onze mores hielden. En die mores was veel kletsen, veel kijken, vooral niet moeilijk doen en niet bij de gevestigde orde willen horen.

Ik kreeg het pas lastig, toen ik jaren later een serieuze relatie wilde. Want wie wilde er nou met mij en met wie wilde ik? Ik zag mooie vrouwen, maar die waren om naar te kijken, niet om mee te leven. Ik had veel vriendinnen, maar die waren onverdacht niet van mijn kant. En met vrouwen die wel van mijn kant waren vond ik het leuk om te kletsen, maar niet om mee te leven. En dat was dus de tijd dat ik niet goed wist waar ik bij hoorde.

Was dit nu de tijd van psychosociale klachten? Misschien? En als dat al zo was zou je homoseksuele en biseksuele vrouwen moeten toeroepen: blijf jezelf en laat je niet op de kast jagen door de gevestigde orde! Je wordt toch nooit zoals zij! Met mij is immers ook alles goed gekomen.

Maar misschien neem ik het allemaal niet serieus genoeg en is het een groter probleem dan ik heb gedacht. Ik wacht op een televisieserie over jonge homoseksuele vrouwen. Voor de tussentijd heb ik me in ieder geval voorgenomen om meer tijd en aandacht aan het fenomeen te besteden. Misschien moeten wij oudere, gevestigde potten toch wel weer met de roze driehoek gaan lopen. En in ieder geval de Stichting Ondersteboven steunen.

Wie ben ik?

Nu ik geen baas meer heb en zelf moet uitmaken wat goed en fout is, vind ik dit een verwarrende wereld. En dan komt er ook nog eens die kredietcrisis overheen, waardoor alles ineens veel heviger lijkt. Ik lees me wild om antwoorden te kunnen vinden op mijn levensvragen, maar hoe meer woorden ik tot me neem hoe lastiger het wordt. Daarom heb ik hulp gezocht. Ik zag bij een boekbespreking in NRC dat Onderzoeksbureau Motivaction hulp biedt aan dolenden zoals ik. Door het invullen van de Mentality Waardentest zou ik te weten komen waar ik sta in deze wereld.

Natuurlijk heb ik dat gedaan en het antwoord verrast me niet, want het antwoord is wat ik graag wil zijn, nl. een postmaterialist. En, zult u zich nu afvragen, wat mag dat dan wel zijn? Hier komt het:

De postmaterialist
De maatschappijkritische idealist die zichzelf wil ontplooien, zich verzet tegen sociaal onrecht en opkomt voor het milieu. Solidariteit en harmonie kenmerken de mensen binnen dit milieu. Ze zijn kritisch ten opzichte van de hedendaagse maatschappij. Het streven naar een onderlinge verbondenheid, het nemen van verantwoordelijkheden en het werken aan sociaal-maatschappelijke verbeteringen, spelen een prominente rol. Postmaterialisten hechten er veel belang aan te kunnen leven volgens hun eigen principes en zijn sterk sociaal bewogen. Verantwoord leven is belangrijk: zonder verspilling, winstbejag en zonder aantasting van het milieu.

Bij voorkeur werkt men bij instellingen of organisaties die een bijdrage leveren aan het maatschappelijk welzijn. Mensen binnen dit milieu tonen zich zowel geïnteresseerd in kunst en cultuur (film, musea, toneel, cabaret, klassieke concerten), als in een meer 'huiselijke' vorm van vrijetijdsbesteding. Het gezinsleven is veelal hecht (sterke onderlinge betrokkenheid), maar niet ingericht volgens traditionele patronen.

Tjongejonge: wie zou niet een postmaterialist willen zijn? Maar de grote vraag is natuurlijk of ik het ook echt ben? Of ben ik ook gewoon een oude zuurpruim, die het allemaal anders wil, maar daarvoor vooral naar anderen kijkt? Misschien toch niet Motivaction nodig, maar een kritische toeschouwer die me confronteert met eigen gedrag.

Mannetjes

Misschien is het u nog niet opgevallen, maar de kleine mannetjes laten weer flink van zich horen. In NRC van vorige week stond al een vergelijkend portret van Berlusconi en Poetin onder de titel Macho en Macher. Die twee schijnen het verdacht goed met elkaar te kunnen vinden. De Franse president Sarkozy begint ook hoe langer hoe meer te lijken, zowel wat betreft uiterlijk als gedrag op zijn grote voorbeeld Napoleon. En hoe groot zijn Bos en Balkenende eigenlijk? Om nog niet te spreken van Wilders?

Kenmerk van kleine mannetjes is dat ze zo graag groot willen lijken. Daarom zie je ze op zeepkistjes, boven op de trappen of lelijk duwen met hun ellebogen. Maar als dat niet helpt verheffen ze zichzelf door anderen naar beneden te drukken. Sarkozy zei gisteren lelijke dingen over zijn collega wereldleiders: Zapatero is niet slim (niet zo slim als hij), Merkel krijgt niets voor elkaar zonder hem en Obama moet het vak nog leren! Wat zou de wereld zonder hem?

Blaaskaken zijn het. LaFontaine had een mooie fabel over de kikker en de leeuw. Die zitten beide in de zon aan de rand van een meer. De leeuw laaft zich in de zon. De kikker kijkt naar hem en verwondert zich over de schoonheid van de leeuw. Waarom kan hij ook niet zo worden? Hij blaast en blaast en blaast, zuigt zijn borst vol en barst natuurlijk uit elkaar. Goed voorbeeld doet goed volgen nietwaar. Als het maar gebeurt, voordat er ernstige ongelukken gebeuren!

Mijn voorjaar

Nu het al bijna voorbij is, komt het er dan toch van. Beetje drukke week gehad met allemaal dingen die niets met het voorjaar te maken hebben. Maar hier zijn een paar indrukken:





Rosse grutto's die foerageren in een van de waaien of wielen van de Eem, voordat ze naar hun broedgebied vertrekken in Siberië.





Het sluisje tussen Eem en Eemkanaal



Een gewone grutto in het Nijkerkernauw.



Het Naardermeer in de vroege morgen.



Een enkel daslook plantje (zeldzaam) op het fietspad langs de Wolfskamer.

De PvdA en de Bonussen

Eigenlijk wilde ik hier iets schrijven over het voorjaar in al zijn pracht en praal. De rosse grutto's, die zich opmaken om hun lange vlucht naar hun broedgebied in Nova Zembla te beginnen; de kluten en brandganzen die we gisteren zagen op onze fietstocht langs het Nijkerkernauw. Maar de strijd om de voorrang wordt gewonnen door het bericht dat Willem van Leeuwen, directeur van Aedes, de koepelorganisatie van woningbouwcorporaties, bij zijn vrijwillig vertrek een bonus krijgt van ongeveer een miljoen euro. Die ene miljoen moet opgebracht worden door de corporaties, die contributie betalen aan de koepel. En die corporaties halen het bij de huurder.

Ik word tureluurs van die bonusverhalen. Ze zouden een beloning moeten zijn voor goed presteren, maar we krijgen nooit iets te horen over wat die prestaties wel mogen zijn. Bonussen, zeggen zij die er verstand hebben, zijn bijverschijnselen van de overheid op afstand. En al die politici die nu zo moord en brand schreeuwen over die hoge beloningen, hebben zelf die afstand bedacht. Zij zaten erbij toen de zegeningen van de vrije markt werden omarmd. Vooral het geluid van de PvdA klinkt vals en hypocriet. Die lieden zeggen dat ze zo graag iets aan de bonussen zouden willen doen, maar die weten dat het niet kan en daar zichtbaar opgelucht door zijn. Want zijn het niet vooral PvdA'ers die als ze zelf in aanmerking komen, gauw hun hand ophouden?

De voorzitter van de raad van commissarissen van Aedes, die de bonus voor Van Leeuwen heeft goedgekeurd, is Hans Alders, PvdA kopstuk, en de beoogd opvolger van Willem van Leeuwen is Marc Calon, Gronings PvdA gedelegeerde. En ik hoef niemand te herinneren aan de vette commissariaten van oud premier Kok. Hoe kan men in de PvdA nog verbaasd zijn dat de afstand tussen de partij en de "natuurlijke" achterban zulke enorme proporties aanneemt. Het onbenul begint lachwekkend te worden, als het niet ten koste ging van Jan met de Pet.

Het gevecht om de ruimte

Wij Nederlanders leven met velen in een kleine ruimte. Je zou dus zeggen dat beschaafde Nederlanders zich realiseren dat ze zorgvuldig met die ruimte om moeten gaan om te voorkomen dat ze elkaar opeten als ratten. Maar niets daarvan. Afspraken die het gebruik in die kleine ruimte regelen negeren we. We laten honden loslopen op de hei waar schapen en koeien grazen, we fietsen op voetpaden, en rijden paard alsof we op de prairie leven. Je zou denken dat de overheid hier een stokje voor steekt en ons wijst op de regels.

Maar niet de gemeente Huizen. Die maakte onlangs van een voetpark in het Stadspark een fietspad, omdat het verbod op fietsen niet te handhaven was. En nu wordt de drukke Gooimeerdijk, die wordt gebruikt als doorgaand fietspad als het aan de gemeenteraad van Huizen ligt hondenuitlaatstrook. Ik dacht aan de volgende misplaatse 1 aprilgrap, na de disco midden in het dorp, maar na aandachtig lezen van de lokale kranten blijkt het waar te zijn. Zouden die gemeenteraadsleden die dit hebben voorgesteld niet weten wat fietsen is?

Gaat u 's morgens rond half negen eens proberen om zonder kleerscheuren en erger van de ene kant naar de andere kant van de dijk te komen. Het zou allemaal niet zo lastig zijn als Nederlanders hun huisdieren onder appel hadden. Maar dat hebben ze niet. Zelfs nog erger, ze hebben al kwebbelend en kwekkend zichzelf niet eens onder controle. Want staat de hond aan de linkerkant van het pad, gaan zij met z'n allen naar de andere kant en roepen dan: Koekie of iets anders doms, kom hier. Het gevolg laat zich raden. Koekie komt of koekie komt niet, het is allemaal even onvoorspelbaar en dus gevaarlijk.

Van mij mogen al die honden op de dijk, maar dan wel graag met een aangelijnde baas met hondenuitlaatdiploma. Kan een of ander beschaafd raadslid daarvoor niet eens een motie indienen?

We zijn weer thuis!

Ja, erg goed gehad, dank u! Mooi weer en fijn weg van alles. Geen televisie gezien en geen internet gelezen. Wel De Welwillenden van Jonathan Littell. Ik heb erg opgezien tegen de bijna duizend bladzijden gruwelen uit de Tweede Wereldoorlog, maar de schrijver heeft een meesterwerk geproduceerd. Het boek greep me vanaf de eerste bladzijde bij de strot en heeft me niet meer losgelaten. Het stelt vragen die ik niet kan beantwoorden. Daar verbleekt Het Diner van Herman Koch toch bij tot spruitjes en bloemkool met gebakken aardappelen. Je moet er overigens wel even voor gaan zitten. En kom daar maar eens om.

Over dat boek ga ik nog wat meer zeggen, maar nu niet. Ik heb in een blik op de Google lijst gezien dat er veel en fel is gedebatteerd over het boek. Ik wil de vreugde niet verpesten, even nog niet. Dat komt allemaal later wel, als ik wat meer ben gewend en het gewone leven weer heb opgepikt. U hoort dus nog!

Het is ook weer fijn om thuis te zijn, zeker nu ik alle kranten en mail heb weggewerkt. Echt veel om je over op te winden. Het kabinet is er uit, jongeren moeten langer werken en we gaan weer bezuinigen op de zorg en het onderwijs, het Nederlands elftal en op de zomerdijk van Huizen vechten fietsers en honden om de kleine ruimte, het gat van de Keucheniusstraat wordt voor 1 april gevuld met een geluidsdichte disco, en de gemeente heeft vreemde beelden besteld voor de lege sokkels. Gelukkig helpt de Koningin blinden en slechthorenden, en dan kan het niet mis in dit land.

Het Beeld

Voor de spoorzoekers: Woensdagmiddag 4 maart jl. vierden Fanny, Ger, Charlotte en ik met een bijzondere fles rode wijn (geen witte, want dat hoort niet bij het ronde karakter van het beeld) een jaar hard en ruig werken. Fanny legt uit wat er in het jaar is gebeurd en wat nog gaat komen. Het loflijk streven is nog steeds om Het Beeld, naar een passende naam zijn we op zoek, op mijn verjaardag 14 juni in de tuin op het Breezand te plaatsen.

Entre les Murs

De vergelijking dringt zich op, maar Entre les Murs is een heel andere film dan Etre et Avoir. Beide hebben het schoolleven in Frankrijk tot onderwerp. Etre et Avoir is gefilmd op een dorpsschool op het platteland van de Auvergne ver weg van het gevaarlijke grote stadsleven. Etre et Savoir vertedert door het spel van de brave jongens en meisjes en hun meester.

Entre les Murs vertedert in het geheel niet. Entre les Murs laat je op het puntje van je bioscoopstoel zitten door de spanning over het wankele machtsevenwicht tussen leraar en leerlingen op een vmbo in de grote stad Parijs. Leraar Francois weet wat hij wil met zijn smeltkroes: respect en orde. Hij wil een open en eerlijke relatie met zijn leerlingen, maar zij moeten respecteren dat hij de autoriteit is. Lange tijd gaat het goed, ondanks de soms idiote onderwerpen en problemen die hij aansnijdt, en de discussies waar hij in verzeild raakt. Weet iemand van u het verschil tussen de aantonende wijs en de conjunctief bijvoorbeeld?

Maar plotseling loopt het uit de hand. Een van de moeilijke leerlingen moet besproken worden in de lerarenvergadering en daar mogen in Frankrijk kennelijk de klassevertegenwoordigers bijzitten. Of ze daar iets mogen inbrengen vertelt het verhaal niet. Deze twee doen het in ieder geval niet. Die giebelen en geiten en worden door de leraren niet tot de orde geroepen. Onbegrijpelijk: Omgekeerd respect is immers ook jonge mensen aanspreken op hun rechten en plichten. En dat gebeurt niet. Wel als de klassevertegenwoordigers leerlingen figuurlijk uit de school klappen en verklappen welke lelijke dingen leraar Francois over de deugniet naar voren heeft gebracht. Dan ontstaat er een gigantische rel en ontglippen leraar Francois de teugels.

De film is zo levensecht, dat je je afvraagt hoe het weer goed is gekomen? Want aan het einde van de film nemen de leerlingen vrolijk afscheid van Francois voor een mooie zomervakantie.

De film is een wonder van acteerwerk, vooral van al die leerlingen die uitvergroot in beeld komen. Zeer de moeite waard!

Reve en de knobbel van Swaab

Gisteren behandelde Andere Tijden de opwinding in de tachtiger jaren over de ontdekking van Prof. Swaab, hersenonderzoeker, dat bij dode homoseksuele mannen een knobbel in de hersenen groter is dan bij heteroseksuele mannen. Ik ga die opwinding hier niet beschrijven. Daarvoor kunt u beter naar de uitzending kijken. Ik was wel heel benieuwd hoe het nu verder is afgelopen met die ontdekking. Swaab laat weten dat zijn ontdekking nu algemeen geaccepteerd is zelfs in de Gay Krant. Bij mijn zoektocht vond ik een reactie van Gerard Reve over de opwinding in onnavolgbaar Reviaans proza, waar ik zo van houd. En dat wil ik niemand onthouden, hoewel het mijn eigen schrijfsels wel knullig in het daglicht stelt:

Zondagmorgen Zonder Zorgen

Lang geleden kreeg ik een boek in handen, dat diepe indruk op mij maakte. Het jaar van de Genade was 1952 of 1953, het boek heette Homosexuality en de auteur West, diens voornaam slechts door de initiaal H. aangegeven, als ik het wel heb. Het boek was verschenen in de Pelican reeks van de uitgeverij Penguin Books. Uiteraard ben ik het door uitlenen kwijtgeraakt.

Ik wist toen met zekerheid dat ik niet heteroseksueel, ook niet biseksueel (als zoiets bestaat), maar homoseksueel was, en dat ik erop moest rekenen dat mijn leven lang te zullen blijven. Dat het een ziekelijke afwijking was betwijfelde ik al lang, al was zulks nog steeds de gangbare opvatting.

Aan de lopende band werden homoseksuelen door psychiaters behandeld, met naar het heette mooie resultaten. Vooral in de Verenigde Staten van Amerika liep de therapie als een trein. Een vindingrijke Newyorkse psyschiater genas homo's door hen op een filmscherm opwindende beelden van homoseksuele aard te tonen om, zodra de patiënt een wellustige reactie vertoonde, hem een misselijk (onpasselijk) makend middel toe te dienen. De pers toonde zich geestdriftig, maar alles heeft zijn duur. De na een voltooide therapie als genezen ontslagen homo's gingen allen op den duur gewoon wederom doen waar ze zin in hadden. Het enige effect dat nog lang stand hield was dat zij, als ze per ongeluk op straat de betrokken psychiater tegenkwamen, onmiddellijk heftig moesten braken. Maar wel zijn er heel wat mensen schatrijk geworden aan het behandelen van homoseksuelen zonder er ook maar één te hebben genezen, aangezien er niets te genezen viel, maar daarover later meer.

Homosexuality door H. West was een degelijk boek, zonder hinderlijke pretenties maar rijk aan informatie en vrij van elk ongevraagd zedelijk oordeel. De bedoeling van de auteur was: alle theorieën en ideeën die aangaande de gelijkslachtelijke liefde ooit gecolporteerd waren zo exact mogelijk te beschrijven. Verder vermeldde hij in welke cultuur de herenliefde respectievelijk chic, een voorrecht, verheven, alledaags, vulgair of tegennatuurlijk werd gevonden en dienovereenkomstig bejegend tussen de uitersten van een sacraal instituut dan wel een duivelse misdaad.

Vele van de moderne theorieën over het ontstaan van de geaardheid (want het moest, als iedere afwijking, een oorzaak hebben) hielden die oorzaak op 'zielszwakte', onmatige masturbatie in de jeugd, het slechte voorbeeld, verleiding, en dergelijke: het was een verworven ziekte en een verworven afwijking.

Auteur West bekeek alle theorieën, maar geen enkele hield onder zijn kritiek stand. Wel zeer interessant was de theorie van de Duitse arts Ulrichs, die de homoseksuelen als een derde geslacht beschouwde, dat hij in verband bracht met de planeet Uranus en naar dit hemellichaam Uraniërs of Urningen noemde. Het was meer een mythe dan een wetenschappelijke hypothese, maar wel werd de homo vrij verklaard van enige schuld: hij was homo door een kosmische bestiering, door het lot, en bij geboorte. In wetenschappelijke termen vertaald betekende het dat het homo zijn een erfelijk gegeven was.

Auteur West wees die visie niet bij voorbaat af. Dat was iets bijzonders, want men bedenke dat toen, veertig jaar geleden, milieu, maatschappij en opvoeding het karakter en gedrag van de mens heetten te bepalen. Maar West wees op de vele geslaagde en gelukkige levens na een gruwelijke jeugd. En hoe verklaarde men dat van twee broers, weinig in leeftijd verschillend en in één zelfde gezin en milieu opgegroeid, de ene een homo en de andere hetero werd?

Maar hoe zoude men kunnen bewijzen dat het homo zijn een erfelijk bepaald feit was? Men zoude daartoe de seksuele gerichtheid moeten onderzoeken van reeds kort na de geboorte van elkaar gescheiden en in totaal verschillende milieus volwassen geworden eeneiige tweelingen. Zulk een onderzoek, schreef West, was in de Verenigde Staten verricht. En op enkele gevallen na die twijfelachtig bleven, bleek het volgende: als de ene helft homo was, was de andere helft het ook, en dito wat betreft het heteroseksueel zijn. Het statistisch materiaal was niet overvloedig groot, zodat het toeval niet geheel was uitgesloten. Maar een volgend, uitgebreider onderzoek kon dat toeval uitsluiten.

Het was een merkwaardig boek. Veertig jaar geleden was er in Nederland op academisch gebied vrije meningsuiting. Nu zoude West aan een Nederlandse universiteit zijn visie niet ten gehore kunnen brengen, want een vooruitstrevende studentenbond bepaalt welk wetenschappelijk standpunt gehoord mag worden en welk wetenschappelijk onderzoek kan worden toegestaan.

Ik denk nog vaak met dankbaarheid aan West zijn boek, al ben ik het kwijtgeraakt. Want, zo dacht ik, als mijn homo zijn een genetisch gegeven is waar ik noch iemand anders wat aan kan veranderen, dan heb ik mijzelf niets te verwijten, en ben ik slechts verantwoordelijk voor mijn daden.

Het lot is niet uitsluitend een beperking. Het is ook: bevrijding. (De gewilligen laten zich door het lot leiden, de onwilligen worden door het lot medegesleurd. Dat zegt Horatius, een beroemd Romeins dichter.)

Intussen heb ik in die veertig jaren niet stil gezeten en ook het genetisch onderzoek heeft niet stil gestaan. Een aangeboren variant zoals linkshandigheid is aantoonbaar in de anatomie van de hersenen. Zoude dan ook homoseksualiteit in de structuur van de hersenen te zien moeten zijn? Dan zoude er aan veel tweedracht een einde kunnen komen. (Mij is de rijkdom van beide - linkshandigheid én homoseksualiteit - geschonken, zodat ik nooit ziek ben, en ook rooms-katholiek ben geworden.)

Een Amsterdams neuroloog, professor D. Swaab, deed enige tijd geleden een onderzoek, waarbij hij de beschikking kreeg over de hersenen van dode mannen van wie vaststond dat zij homo's waren. En ziet: bij de sectie trof hij in een bepaald deel van de hersenen steeds eenzelfde afwijkende structuur aan, die in de hersenen van hetero's niet voorkwam.

Hoe overtuigend de resultaten van zijn onderzoek waren weet ik niet, maar hij maakte er gewag van, en het werd nieuws in de pers. Toen pas bleek, welk een ernstig verzuim Professor Swaab had begaan: hij had voor zijn onderzoek geen voorafgaande toestemming gevraagd bij de homoseksuele vakbond, het C.O.C. Nu, de gevolgen lieten zich zien en horen: een grote groep gemotiveerde personen verscheen op Zondagmorgen voor Professor Swaab zijn woning in Amstelveen, roepende in koor en met grote stem: 'Dick, snijd in je eigen p(..)!' Wel eigenaardig, als men bedenkt dat Professor Swaab wel een onderzoek deed dat met seksualiteit te maken had, maar daartoe hersenen en géén geslachtsdelen onderzocht. Maar de aanhangers van die vakbond hebben geen hersenen doch wel geslachtsdelen, dus op een bepaalde manier klopt het. Daarom is er ook een God of Iets of Iemand Die alles gemaakt heeft en laat geschieden, want zoiets als die betoging in Amstelveen kan geen sterveling zelf bedenken. Het zijn boeiende tijden.

Het leven is geweldig, en daar is niets aan te doen. Of dacht U soms van wel? Ons bestaan is toch één groot feest?

Neen, ik laat U niet in de steek: ik kom terug, net als de dokter tot het niet meer nodig is. U moet gewoon doorgaan met de pillen, en vooral de kuur geheel afmaken, want ik kom niet voor Jan L(..) dag en nacht bij U langs.

Gerard Reve

Uit: Verzameld Werk
deel 6
L.J. Veen
2001

Ook zo!

Homo's heb je in soorten en maten sinds homoseksualiteit een normaal verschijnsel is in onze samenleving. Ik ga hier niet al die soorten uitlichten. Als u nieuwsgierig bent, moet u uw ogen goed de kost geven. Ik ga aandacht besteden aan de uitersten. Vorige week keek ik naar een documentaire van de EO over refohomo's. Refo-homo's zijn orthodox-christelijke jongens en meisjes. De combinatie van orthodox christelijk en homosexualiteit is voor hen een gigantisch probleem. Want in orthodox christelijke kringen is homoseksualiteit een zonde. Over homoseksualiteit praat je niet. Waarom niet? Omdat homoseksualiteit het instituut huwelijk en de gezagsverhouding tussen man en vrouw ter discussie stelt.

En dan nu het probleem. Orthodox christenen zijn net mensen en dus in die kring komt homoseksualiteit ook voor. Jonge meiden en jongens die ontdekken dat ze homoseksuele gevoelens hebben, komen terecht in een verschrikkelijke identiteitscrisis. Als ze zich niet aanpassen, worden ze van huis en haard verstoten.

Sinds enige tijd zijn er organisaties die zich het lot van deze jonge mensen aantrekken, RefoAnders en Onze Weg. Deze organisaties krijgen subsidie van de Nederlandse overheid en dat riep in de Tweede Kamer vragen op. Ook bij mij trouwens. Maar sinds ik de documentaire heb gezien, mag het van mij. In huiskamerbijeenkomsten kunnen de jonge mensen praten over de relatie tussen geloof en homo. Dat doorbreekt hun isolement en kan het begin zijn van een andere weg. Louter en alleen om deze reden mogen ze van mij gesteund worden. Want juich niet te vroeg: ook deze organisaties keuren homoseksuele niet goed. Ze mogen er wel met elkaar over praten, ze mogen het niet met elkaar doen. Homoseksualiteit en orthodoxie gaan niet samen. Natuurlijk hoop ik dat met dat praten het besef van een andere weg doordringt.

En dan het andere uiterste. In de wereld van de kunst en het amusement is het homozijn allang geen bijzonderheid meer. Op de buis domineren homo's het beeld. Gerrit Komrij verzuchtte laatst bij DWDD dat hij verlangde naar tijden dat je als homo nog een bezienswaardigheid was, dat er wat hem betrof veel te veel van waren tegenwoordig. En toen ik mooie en wilde Sara Kroos in Kunststof hoorde verkondigen dat zij een van ons is, vond ik het ineens ook niet meer leuk. Er moet toch iets te wensen overblijven.

Het beeld

Fanny schreef:

"Hallo vrienden van het beeld van Fanny,

Hierbij wat foto's van afgelopen week, vooral van de harde werkers. Helaas hebben ze geen tijd om de opperbaas erop te zetten; beeld moet af voor 14 juni (verjaardag Nel). Ik ben helemaal in de ban van het beeld en werkte er vorige woensdag verder de hele middag aan. Fikse pijn in de rechterarm later. Maar ik kon niet ophouden.
Alles wat je nu doet maakt verschil. En dat is heel leuk werken.

We bekijken het beeld veel en vaak op afstand. Het moet mooi in de ruimte staan straks! Een beeld moet ook wat doen met de ruimte waarin het staat; het mag als het ware niet naar de grond worden getrokken, maar als massa een onderdeel zijn van
de omgeving waarin het zich bevindt.

Je ziet het verschil nu goed met de vorige keren; ze is wat slanker (zonder haar mooie rondingen te verliezen) en zit mooier in haar vorm. Het haar en de handdoek kristalliseren zich langzaam uit. Ook de plek waar de benen staan wordt beter; het rechter been verdwijnt bijna achter de handdoek en het linker gaat juist voor
een deel naast de handdoek uitkomen. De handdoekpartij met één zichtbare hand op de doek en één eronder verdwijnende hand wordt nog een heel werk. Aan de achterkant zie je mooi dat ze in contra-post houding staat. Aan de standbeen kant zit de heup wat hoger en is duidelijk te zien. De speelbeen kant is langs de zijkant gladder, immers daar zijn de spieren niet aangespannen. De omhoog staande hak van het
speelbeen komt nu duidelijker uit.

Het is een geschenk die hulpen, (zoals in de tijd van Michaelangelo), dus HULDE aan de helpers! We hebben er alledrie heel veel plezier in en het gaat een prachtig
beeld worden. Bedankt Meiden!!

Liefs voor jullie allemaal, Fanny

En dan nu de foto's:

Daar komen de Christenen

Gisteren was Kader Abdollah te gast in de bibliotheek van Huizen voor een lezing over zijn boeken Koran en de Booschapper. Ongeveer honderd bezoekers luisterden ademloos naar deze rasverteller. Op een vraag wat DE Moslimgemeenschap in Nederland vond van zijn hertaling van de Kor-an, antwoordde hij dat we ons moesten voorstellen dat wij, de aanwezigen in de bibliotheek, met z'n allen naar Perzië zouden afreizen. In Perzië zou men ons als volgt verwelkomen: "Help, daar komen de Christenen!"

Hij kon ons dus geen antwoord op de vraag geven, net zo min als op veel andere vragen. Zijn mannen en vrouwen gelijk voor moslims? Via een prachtig verhaal over de profeet Mohammed die veertienhonderd jaar geleden mannen gebood om niet meer dan vier vrouwen te hebben, liet hij weten dat de tijd voortschrijdt en dat het nu al heidens moeilijk is om vier vrouwen goed te onderhouden.

Hij herhaalde zijn stelling dat gelovigen die de Kor-an zien als leidraad of wetboek voor het leven achterlijke mensen zijn. Voor alle duidelijkheid, zeker op de dag dat Wilders in Engeland een ander verhaal wilde gaan vertellen, niet de Kor-an is achterlijk, maar mensen die hem gebruiken voor eigen doeleinden. Kunnen we niet alleen van de Kor-an zeggen, niet waar?

In de pauze signeerde Kader Abdollah gekochte exemplaren met een groet "Salem" en een arabische krabbel die misschien zijn naam voorstelde, maar in ieder geval mooi paste bij de kleurrijke illustratie op de titelpagina van de boeken. Na de pauze mochten we vragen stellen en ieder antwoord was een nieuw kleurrijk verhaal op zich. Deze man schrijft zoals hij spreekt en spreekt zoals hij schrijft. Ik heb hem niet gevraagd of hij daarmee past in een Perzische traditie. Ga ik misschien nog wel eens doen. Dit is vast niet de laatste keer dat we hem horen.

Overigens stapte hij binnen zonder gevolg. Laat haat je hart niet vergiftigen, hield hij ons voor, en nog eens, laat haat je hart niet vergiftigen. Als alle mensen zouden zijn als deze evangelist uit het Oosten, zou dat ook niet gebeuren. Is er iemand die niet van hem houdt?

3 x Verbeelding aan de Macht?

In een week tijd zag ik drie films over de roerige jaren zestig. Een Duitse speelfilm over de Baader Meinhof groep, een aflevering van Andere Tijden over Provo en In Europa over het jaar 1968. Het idealiseren van de jaren zestig is allang over. Mijn generatie heeft kennelijk overal spijt van, dus ook van de onvermijdelijke opstand tegen het gezag. Iedereen die wil blijven geloven dat we het verkeerd hebben gezien moet vooral naar de film over de Baader Meinhof groep gaan, die vertelt hoe een ideaal uit de hand kan lopen. Wat een geweld. Maar als je net als ik wat genuanceerder wil denken over die jaren kun je terecht bij de film over PROVO en bij de net verschenen biografie over kunstenaar RobertJasper Grootveld, met Roel van Duijn en Luud Schimmelpenninck de aanvoerders van PROVO.

PROVO was anarchistisch, pacifistisch, ludiek, en ook visionair. PROVO was volgens mij ook erg Amsterdams, waar in die tijd alles kon. Om PROVO kon je lachen, behalve de politie en de gevestigde orde, die schande spraken van de rookbommen bij het "koninklijk" huwelijk. Het meest tot mijn verbeelding spraken het witte fietsen plan, de kunstzinnige bijeenkomsten waar veel geschaterd en geroepen werd en de mogelijkheid dat je ook even tegen kon zijn zonder tot afvallige bestempeld te worden.

In In Europa van Geert Mak en Roel van Broekhoven wordt een poging gedaan om uit te leggen hoe wij die jaren zestig moeten duiden. Waarom was de opstand in Parijs en Amsterdam veel minder bruut en gewelddadig dan de opstand in Duitsland. Waarom konden de leden van de Baader Meinhof groep geen maat houden en verspeelden ze onze sympathie.

Dit was Andere Tijden terug naar de onze?????

Verjaardag

Vrijdag vierden we haar negenenzestigste verjaardag. We waren in grote getale opgekomen. Ze was overdonderd. Wij weten dat ze jarig is, zij weet het niet. Wat komen we doen? Je bent jarig, leggen we uit, en zij knikt met een blik in een verre verte. Ze neemt alle cadeaus in ontvangst met een gelukzalige glimlach. Ze krijgt bloemen, heel veel bloemen, fruit, snoep, en onze aandacht. Ze laat zich uitleggen waar het voor dient. Ze geniet van ons allemaal, het feestelijke eten en vooral van de samenzang. We zingen uit volle borst, sommige liederen zelfs tweestemmig. Zoon Sander begeleidt ons aan de piano. Zij zingt mee met haar heldere, zuivere stem. Het lijkt even als vanouds.